V SA/Wa 1387/11

WyrokWSA w Warszawie2012-01-24

Skład orzekający: Izabella Janson, Jarosław Stopczyński, Joanna Zabłocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o nadanie statusu uchodźcy, złożony po zmianie przepisów, może zostać umorzony jako niedopuszczalny na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jeśli opiera się na tych samych podstawach faktycznych co poprzednie wnioski, ale w zmienionym stanie prawnym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy, oparty na tych samych podstawach faktycznych, ale złożony w zmienionym stanie prawnym, nie może być automatycznie umorzony jako niedopuszczalny na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wymaga on merytorycznego rozpoznania, uwzględniającego nowe przepisy, w tym dotyczące ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego. Samo stwierdzenie braku nowych informacji nie jest wystarczające, jeśli zmieniły się przepisy prawa.
Stan faktyczny
Skarżący A.M. złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy po tym, jak poprzednie wnioski były umarzane lub odmawiane. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając wniosek za niedopuszczalny na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ponieważ opierał się na tych samych podstawach faktycznych co poprzednie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących ochrony uzupełniającej i pobytu tolerowanego oraz nieuwzględnienie aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zasądzając jednocześnie koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K.W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez skarżącego A.B. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2010 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny: Składając [...] stycznia 2006 r. pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec A.B., deklarujący narodowość [...] zeznał m.in., iż wyjechał z kraju z uwagi na prześladowania przez organy milicji powodowane odmową odbycia przez niego służby wojskowej. Decyzją z [...] grudnia 2006 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców postanowił umorzyć postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny wskazał, iż z uwagi na brak możliwości ustalenia aktualnego adresu wnioskodawcy, nie można przeprowadzić czynności aplikacyjnych pozwalających na prawidłową ocenę złożonego wniosku. Następnie Rada do Spraw Uchodźców postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. stwierdziła, że odwołanie od ww. decyzji wniesione zostało z uchybieniem terminu. W dniu [...] maja 2007 r. cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca jako okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem wskazał tak jak w poprzednim wniosku, skierowane wobec niego represje organów władzy (milicji) powodowane jego uchylaniem się od służby wojskowej. Wnioskodawca przedstawił przy tym swoją ocenę służby wojskowej w ojczystym kraju w kontekście łamania praw człowieka i wojny w [...]. Decyzją z [...] września 2007 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119 poz. 515 i 516) i Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Yorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119 poz. 517 i 518) z powodu oczywistej bezzasadności wniosku, oraz nakazał opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do [...] października 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny wskazał, iż nie stanowi prześladowania kara za uchylenie się od służby wojskowej w kraju, w którym służba ta jest obowiązkowa, a wobec tego obawa przed odpowiedzialnością z tego tytułu nie daje podstawy do nadania statusu uchodźcy w świetle konwencji genewskiej. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] grudnia 2007 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdziła, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że motywem złożenia wniosku przez zainteresowanego były przyczyny natury osobistej, nie zaś obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Podkreślono, iż cudzoziemiec jako motywy ubiegania się o status uchodźcy w Polsce wskazał chęć uniknięcia kary za odmowę odbycia zasadniczej służby wojskowej. W ocenie organu II instancji w sprawie nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że w kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone prawo wnioskodawcy do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, bądź że mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszonym do pracy lub pozbawionym prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukaranym bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2007 r. ponownie wskazując, iż wyjechał z ojczystego kraju z powodu prześladowań powodowanych chęcią uniknięcia służby wojskowej, ponieważ w [...] nagminnie łamane są prawa człowieka. Podniósł, iż powrót do [...] stanowiłby dla niego zagrożenie, bowiem nie mógłby liczyć tam na sprawiedliwy proces. W jego ocenie sytuacja w armii [...] daleko odbiega od standardów w armiach europejskich. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż analiza danych zawartych we wniosku wskazuje, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni wniosek, dlatego też należało uznać go za niedopuszczalny. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2009 r., wydaną w wyniku złożonego odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Rozpoznając skargę na powyższą decyzje Rady do Spraw Uchodźców Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 grudnia 2009r. sygn. akt V SA/Wa 832/09 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy obydwu instancji zasadnie umorzyły postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, gdyż wnioskodawca składając po raz kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy nie wskazał nowych okoliczności faktycznych, które nie byłyby rozpatrywane przez organy administracyjne obu instancji w poprzednim postępowaniu prowadzonym z wniosku skarżącego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący złożył skargę kasacyjną, po rozpoznaniu, której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. Akt II OSK 557/10 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców i utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2008 r. wskazując, że wydanie decyzji o umorzenie postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) z uwagi na stwierdzenie, że nowy wniosek oparty został na tych samych podstawach wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się. Czwarty wniosek o nadanie statusu uchodźcy, cudzoziemiec złożył w dniu [...] maja 2009 r. Jako przyczynę ubiegania się o ochronę międzynarodową w Polsce skarżący podał, że był zabierany na komisariat policji, gdzie był poniżany psychicznie, bity i zastraszany. Wskazał również, że obawia się powrotu do [...] ze względu na swój krytyczny stosunek do ekspansji geopolitycznej [...], a w szczególności agresji [...] na [...]. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, iż wniosek jest niedopuszczalny. Organ I instancji wyjaśnił, że analiza danych zawartych w złożonym wniosku wykazała, że został on oparty na tych samych podstawach co poprzednie, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny. Rada do Spraw Uchodźców, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ze złożonych przez skarżącego raportów, decyzją z [...] lutego 2010r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż załączone raporty dotyczą spraw ogólnych i w żadnym zakresie nie są związane z istotą rozpatrywanej sprawy. Dlatego też organ odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Odnosząc się do zarzutów Rada do Spraw Uchodźców uznała je za formę polemiki z decyzją organu I instancji. Ponadto organ podzielił pogląd Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że skarżący posiada obywatelstwo kraju pochodzenia, tj. [...]. Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 900/10 oddalił skargę, wskazując, że zdaniem Sądu stanowisko organów administracyjnych oparte na treści przepisu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony jest w pełni uzasadnione. Kolejny, piąty wniosek, będący przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu cudzoziemiec złożył [...] marca 2010 r. Jako przyczynę ubiegania się o statusu uchodźcy wskazał, że nie może wyjechać z Polski, bo nie ma żadnego obywatelstwa, ambasada [...] nie potwierdziła jego obywatelstwa. Składając wyjaśnienia w toku postępowania wyjaśnił dodatkowo, że główną przyczyną jego wyjazdu z kraju pochodzenia była chęć uniknięcia służby wojskowej, że sytuacja w armii [...] odbiega od wszystkich światowych standardów. Z powodu unikania służby wojskowej otrzymywał pogróżki od funkcjonariuszy milicji, został pobity na komendzie. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Jako podstawę prawną decyzji organ orzekający wskazał art. 40 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 89p ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Organ I instancji wyjaśnił, że analiza danych zawartych w złożonym wniosku wykazała, że został on oparty na tych samych podstawach co poprzednie, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny. Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu, że dnia [...] grudnia 2007 r. wobec cudzoziemca została wydana decyzja ostateczna o odmowie nadania statusu uchodźcy, a wobec kolejnych dwóch wniosków zostały wydane decyzje o umorzeniu postępowań wobec niedopuszczalności tych wniosków. Rada stwierdziła, że piąty wniosek o nadanie statusu uchodźcy aplikant oparł na tych samych podstawach co wniosek drugi. Podniosła również, że nie zachodzi konieczność przesłuchania świadków na okoliczność aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, bo okoliczność ta była już poddana ocenie w trakcie drugiego postępowania statusowego. Wskazała również, że złożona przez cudzoziemca broszura UNHCR, jako nieodnosząca się bezpośrednio do osoby wnioskodawcy nie stanowi dowodu na okoliczność posiadania przez wnioskodawcę obywatelstwa lub braku obywatelstwa. W skardze wniesionej na powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił decyzji, że została wydana z naruszeniem: art. 40 ust.1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie wniosku za niedopuszczalny, mimo, że wystąpiła zmiana przepisów dotycząca udzielania cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; art. 15 oraz art. 97 ust.1 pkt 1 ww. ustawy poprzez nierozważenie przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP i znowelizowanych przesłanek zgody na pobyt tolerowany oraz odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Zarzucił również naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i niezapewnienie dostępu do nowych form ochrony międzynarodowej, niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a także nieuwzględnienie aktualnej na dzień orzekania sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, że nie może uznać skargi za zasadną i uchylić swojej decyzji na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., ponieważ przepis ten przewiduje możliwość uchylenia przez organ zaskarżonej decyzji tylko jeżeli organ podziela zarzuty skargi w całości, a Rada nie może zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 15 i 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, ponieważ żadna z ustalonych okoliczności nie daje podstaw do przyjęcia, że cudzoziemiec powinien być objęty ochroną. Rada wskazała, że nie polemizuje z tym, że zaskarżona decyzja oparta jest na wykładni prawa odmiennej od tej, którą zaprezentował NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2011 r. Rada podniosła ponadto, że za oddaleniem skargi może przemawiać to, że NSA wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r. uchylił decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2009 r. i decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2008 r., co oznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji toczyło się równolegle inne, tożsame podmiotowo i przedmiotowo postępowanie w przedmiocie o nadanie statusu uchodźcy i postępowanie późniejsze należało umorzyć w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd stwierdził że zostały one wydane z naruszeniem przepisów art. 40 ust.1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.jed. Dz.U. 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.) przywoływanej dalej jako ustawa, w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organów obu instancji. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kluczowe znaczenie ma dokonanie wykładni art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez wyjaśnienie czy użyte w tym przepisie wyrażenie "na tych samych podstawach" odnosi się do podstaw faktycznych czy też podstaw faktycznych i prawnych kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy składanego przez tego samego cudzoziemca. Obowiązujący od 29 maja 2008 r., a wprowadzony ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw art. 40 w ust. 1 stanowi, iż gdy organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Ust. 2 zawiera wyjaśnienie kiedy wniosek jest niedopuszczalny. Dzieje się tak między innymi, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. W poprzednim stanie prawnym ugruntowała się praktyka organów, akceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż w przypadku złożenia przez cudzoziemca kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy opartego na tych samych zdarzeniach organ umarzał postępowanie jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwo zwracano uwagę, iż z bezprzedmiotowością postępowania, na gruncie art. 105 kpa, mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz LEX 2009 - komentarz do art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego teza 4). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. V SA/Wa 2069/06, odnosząc się także do postępowania administracyjnego wszczętego kolejnym wnioskiem strony, po wydaniu przez organ decyzji odmownej w sprawie nadania statusu uchodźcy, zajął stanowisko, iż : "Decyzja ostateczna, która nie została zaskarżona, jest objęta szczególną ochroną prawną. Kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, oparty na tożsamej podstawie prawnej i faktycznej, należy potraktować jako mający na celu obejście regulacji prawnej przewidzianej przepisem art. 16 § 1 k.p.a., co prowadzi do nadużycia prawa. Takie działanie strony nie może podlegać ochronie prawnej, gdyż wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych w przypadkach przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Kolejna decyzja odmawiająca bądź nadająca status uchodźcy wnioskodawczyni byłaby obarczona wadą prawną, powodującą wycofanie jej z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. powinno ulec umorzeniu." Nie budzi wątpliwości sformułowana w piśmiennictwie (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz LEX 2009, komentarz do art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego) definicja, iż rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W ten sposób organ administracji publicznej realizuje cel postępowania administracyjnego, jakim jest urzeczywistnienie obowiązującej normy prawnej w zakresie stosunków administracyjnoprawnych. Stosownie do tego celu postępowania administracyjnego, jak i istoty decyzji administracyjnej można odróżnić podstawę faktyczną i podstawę prawną decyzji administracyjnej. Podstawę faktyczną stanowią dokonywane przez organ administracji publicznej ustalenia faktyczne, a podstawę prawną stanowią te przepisy prawne, które organ przyjął w danym wypadku za obowiązujące i zastosował w swym orzeczeniu . W piśmiennictwie podkreśla się, iż jakkolwiek w postępowaniu administracyjnym nie ma wzorem k.p.c. sformułowanej zasady "powagi rzeczy osądzonej (rozstrzygniętej)" to jednak gwarancje trwałości decyzji ostatecznej należy rozumieć w ten sposób, iż organ który wydał decyzję jest nią związany, jeżeli w nowej sprawie wszczętej przed tym organem nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji. A zatem na gruncie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP należy wysnuć wniosek iż, gdy istotne elementy poprzednio wydanej decyzji (tożsamość stron, stan faktyczny, stan prawny) nie zmieniły się, to wniosek wszczynający nową sprawę o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny. Tak więc nowy wniosek oparty na tych samych podstawach to wniosek oparty na tych samych podstawach faktycznych i prawnych. Postępowanie w sprawie z wniosku opartego na tych samych podstawach faktycznych, ale w zmienionym stanie prawnym nie może być umorzone na podstawie art.40 ust.1 i ust.2 pkt 2. Ustawy. Postępowanie, w którym wniosek cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy został rozpoznany merytoryczne zakończyło się w dniu 12 grudnia 2007 r. kiedy to Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiającą wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku. Organy orzekały wówczas w oparciu o przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 maja 2008 r. W obecnym postępowaniu zastosowanie mają przepisy ustawy obowiązujące od 29 maja 2008 r. wprowadzające nieznaną poprzednio ustawodawstwu polskiemu instytucję ochrony uzupełniającej oraz w sposób odmienny regulujące w art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP instytucję pobytu tolerowanego poprzez rozszerzenie go o ustęp 1 pkt 1a, zgodnie z którym Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. (Takie samo stanowisko zajął WSA w Warszawie w sprawach o syg.akt VSA/Wa 727/09, V SA/Wa 1363/09). W konsekwencji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpoznania przez organ orzekający wymaga wniosek cudzoziemca o nadanie mu statusu uchodźcy oparty na tych samych podstawach faktycznych ale, do którego mają zastosowanie zmienione przepisy prawa. Ponadto stosownie do stanowiska NSA wyrażonego np. w przywołanym na wstępnie uzasadnienia wyroku z dnia 24 lutego 2011 r. syg. Akt II OSK 557/10 wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z uwagi na stwierdzenie, że nowy wniosek oparty został na tych samych podstawach wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się. Wobec uchylenia decyzji organów obu instancji i wskazania na obowiązek merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego Sąd nie odnosi się do zarzutów naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. w postępowaniu zakończonym decyzją o umorzeniu postępowania. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego przez Radę do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę o możliwości oddalenia skargi z uwagi na fakt, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją winno być i tak umorzone, ale w oparciu o art.105§1 k.p.a. Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję wobec naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik postępowania. Merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego zakończy się wydaniem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu mu lub odmowie przyznania określonego statusu lub ochrony, nie zaś decyzją o umorzeniu postępowania. Uchylenie przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę decyzji organów obu instancji umożliwi organom orzekającym "uporządkowanie" toczących się postępowań poprzez ich połączenie lub umorzenie jednego z nich . Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Z uwagi na to, iż w sprawie Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały uiszczone, w pkt. 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło