V SA/Wa 1389/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Skarżący wystąpił – na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie stać go na pełnomocnika z wyboru. Oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, posiada dom o pow. 218,6 m ² (własność spółdzielcza) oraz mieszkanie 30 m ² (własność spółdzielcza), nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżący i jego małżonka utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2503,25 zł oraz z dochodów z wynajmu mieszkania w wysokości 732 zł. Skarżący prowadzi również działalność gospodarczą, ale wskazał iż nie uzyskuje z niej dochodów (strata). Wydatki miesięczne Skarżącego związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania wynoszą około 751 zł miesięcznie (9020 zł rocznie). Skarżący wskazał również na konieczność zakupu leków, żywności i opłat za wypoczynek w łącznej kwocie 7177 zł rocznie (ok. 600 zł miesięcznie). W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, ani lokat, czy też majątku ruchomego znacznej wartości. Posiada samochód ciężarowy dla potrzeb prowadzonej działalności. Miesięcznie płaci za prąd -87,30 zł, wodę – 57,96 zł, gaz – 154,55 zł, wywóz śmieci – 65 zł, podatek od nieruchomości – 134 zł, ogrzewanie domu – 212,50 zł. Na lekarstwa i żywność wydaje 950 zł miesięcznie. Wskazał również na inne wydatki związane m.in. z pozwem cywilnym i opłatami dla notariusza. Skarżący nadesłał kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu wraz z potwierdzeniem opłaty ubezpieczenia (638 zł), rachunki za prąd, gaz, wodę wywóz śmieci, opłaty związane z użytkowaniem domu, dokumenty dotyczące leczenia, wyciąg z firmowego rachunku bankowego, PIT – 36 za 2012 r. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu powołał się na postanowienie Sądu Apelacyjnego z Gdańsku Wydział I Cywilny z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I Acz 446/13, którym zwolniono go od kosztów sądowych do kwoty 8.000 zł. Ponadto skarżący w uzasadnieniu sprzeciwu podjął polemikę z treścią uzasadnienia ww. postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2014 r. wskazując, iż samochód stanowi majątek firmy, a żona skarżącego z uwagi na rozdzielność majątkową zobowiązana jest do pokrywania jedynie ¼ kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) postanowienie to straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych należy zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Po dokonaniu analizy okoliczności podanych przez skarżącego należało uznać, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, ponieważ wnioskodawca nie wykazał braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Skarżący posiada wraz z małżonką stałe źródło dochodów w postaci świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości ponad 2500 zł. Ponadto uzyskują oni dochody z najmu w wysokości 732 zł miesięcznie. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność rozdzielności majątkowej między małżonkami. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 marca 2013 r. (I FZ 62/13) przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788; dalej: "k.r.o."), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Wskazać również należy, iż skarżący nie wykazał w swoim oświadczeniu by wszystkie wskazane środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Wysokość stałych kosztów utrzymania domu, wydatków na leki i żywność została bowiem określona przez skarżącego na kwotę 1662 zł, podczas gdy suma miesięcznych dochodów skarżącego to kwota 3232 zł. Przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie uzasadnia również powołane przez skarżącego postanowienie Sądu Apelacyjnego Wydział I Cywilny w Gdańsku z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I Acz 446/13. Postanowieniem tym zwolniono co prawda skarżącego (oraz jego żonę) od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu do kwoty 8.000 zł, lecz jednocześnie uznano, że powodowie są w stanie uiścić opłatę od pozwu ponad tę kwotę. Niezależnie od tego wskazać jednak należy, że dla dokonania przez WSA w Warszawie oceny z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istotne są przedstawione przez skarżącego dokumenty i informacje obrazujące jego sytuację rodzinną i majątkową, nie zaś okoliczność, czy i w jakim zakresie jego wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych były uwzględniane przez inne sądy. Zatem fakt, iż Sąd Apelacyjny w Gdańsku jak podaje skarżący, zwolnił go od kosztów sądowych w części, nie stanowi dowodu na to, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające w świetle powołanego przepisu uwzględnienie wniosku i przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.