V SA/Wa 1391/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. B. - Zakładu Pracy Chronionej Firmy "B." w T. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis i umorzenia postępowania; skargę oddala Przedmiotem skargi z 27 maja 2010 r. (data stempla poczty na kopercie) wniesionej przez W. B. prowadzącego firmę [...] będącą zakładem pracy chronionej, jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes Zarządu PFRON) z [...] lutego 2010 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Zakład Pracy Chronionej Firma "[...]"[...] z siedzibą w [...] zwrócił się z wnioskiem w dniu 16 września 2009 r. o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Wniosek zawierał m. in. Kserokopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. potwierdzającej dokonanie zakupu samochodu ciężarowego (brak było w przesłanej dokumentacji dowodu zapłaty za powyższą fakturę). Pismem z dnia 20 października 2009 r. Fundusz zwrócił się do strony skarżącej o przekazanie m. in. Kopii Indywidualnego Programu Rehabilitacji pracownika niepełnosprawnego, w stosunku do którego poniesiono ww. wydatek oraz o przedstawienie dowodu zapłaty ze środków zfron za wydatek dokonany na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Przy piśmie z dnia 28 października 2009 r. wnioskujący przesłał do Funduszu kopię dowodu zapłaty, jednakże nie przekazał kopii IPR, o który Fundusz prosił w piśmie z dnia [...] października 2009 r. W załączeniu do pisma z dnia [...] grudnia 2009 r. firma przekazała kopię indywidualnego programu rehabilitacji pracownika niepełnosprawnego K. M. dla którego zakupiono samochód ciężarowy jako wyposażenie stanowiska pracy. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w celu zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrócił się pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. o przedstawienie dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz wypowiedzenie się co do ustaleń dokonanych przez Fundusz. Fundusz w ww. piśmie wskazał, iż z analizy przedstawionego indywidualnego programu rehabilitacji wynika, ze pracownik dla którego utworzono program, wykonuje prace wykończeniowe w procesie produkcji odzieży. Wobec pracownika orzeczono lekki stopień niepełnosprawności ze względu na schorzenia kręgosłupa oraz organiczne zaburzenia osobowości. W programie wskazano, że pracownik posiada ograniczone możliwości szybkiego poruszania się, dźwigania, schylania oraz brak możliwości wykonywania gwałtownych ruchów. Zachowuje przy tym możliwość poruszania się bez konieczności dźwigania i przenoszenia ciężarów. Obecnie stanowisko pracy nie jest w pełni przystosowane do pracy dla osoby z dysfunkcją narządu ruchu, gdyż wymaga dźwigania i pochylania podczas przenoszenia elementów odzieży. Biorąc pod uwagę powyższe ograniczenia, Komisja Rehabilitacyjna zaproponowała zmianę stanowiska pracy tejże osoby na stanowisko kierowcy – przedstawiciela handlowego oraz zakup nowoczesnego samochodu dostawczego, a tym samym stworzenia nowego, przystosowanego technologicznie i ergonomicznie miejsca pracy. Dodatkowo Fundusz zauważył, że indywidualne programy rehabilitacji nie mogą stanowić pretekstu do dokonywaniu w firmie inwestycji związanych z zakupem maszyn, urządzeń i narzędzi w miejsce zużytych, czy też z nabycia środków transportu. Możliwe jest to tylko w takim stopniu, w jakim stanowi zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych pracownika. Zaznaczył, iż stanowisko kierowcy lub przedstawiciela handlowego wymaga wyposażenia w samochód niezależnie od sprawności pracownika, wobec tego zakup samochodu jest warunkiem niezbędnym do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, brak jest natomiast podstaw do uznania, ze będzie to koszt przyczyniający się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego. W opinii Funduszu, z przedstawionej kopii indywidualnego programu rehabilitacji nie wynika, aby wydatek dokonany na zakup samochodu ciężarowego marki mercedes Benz zmniejszał ograniczenia zawodowe pracownika niepełnosprawnego dla którego opracowano indywidualny program rehabilitacji. Mając powyższe na uwadze Prezes PFRON postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. o nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek dokonany w dniu 16 maja 2007 r. w kwocie 121 494,28 zł, tj. 32 128,59 euro. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że wyposażenie stanowiska pracy w podstawowy sprzęt lub urządzenia niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych należy do obowiązków pracodawcy niezależnie od tego, czy pracownik jest osobą sprawną czy też niepełnosprawną. Przepisy kodeksu pracy zobowiązują pracodawcę do zagwarantowania odpowiednich, spełniających wymogi bezpieczeństwa, ergonomii i higieny warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Dodatkowo zaznaczył, że zasadność poniesienia wydatków musi wynikać wprost z IPR i być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dla którego program został opracowany. Z przedstawionego indywidualnego programu rehabilitacji nie wynika, aby określony tam wydatek miał związek z niepełnosprawnością osoby, do której opracowano program. Podkreślił fakt, że w programie wskazana została "zmiana zakresu zadań do stanowiska pracy tak, by nie występowały czynności wymagające długotrwałej wymuszonej pozycji ciała (...), natomiast praca kierowcy, która w zasadzie wymaga wymuszonej pozycji ciała, stawia pod znakiem zapytania możliwość wykonywania pracy przez uczestnika IPR na wskazanym stanowisku. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. W wyniku jego rozpoznania Minister Pracy i Polityki Społecznej wydal w dniu [...] kwietnia 2010 r. postanowienie o nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postanowienie przed organem I instancji, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie I instancji. Podkreślił, iż zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 jest zasadne w przypadku, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą lub dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną , a także w przypadku, kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych. W niniejszej sprawie powstała sytuacja, w której organ I instancji przeprowadził postępowanie rozstrzygnięte już decyzją ostateczną. Gdyż już w dniu 15 czerwca 2007 r. strona wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wydanie zaświadczenia de minimis na wydatek poniesiony 16 maja 2007 r. w kwocie 121 494,28 zł na podstawie faktury VAT z [...] maja 2007 r. nr [...]. A po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji postanowieniem z [...]listopada 2007 r. odmówił wydania takiego zaświadczenia. Na skutek wniesionego zażalenia i po przeprowadzeniu postępowania drugo-instancyjnego organ odwoławczy postanowieniem z 25 września 2008 r. znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Strona od tego postanowienia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wyrokiem z 8 kwietnia 2009 r. Sygn. akt VSA/Wa 2887/08 WSA oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 25 czerwca 2008 r. co oznaczało, iż również decyzja organu II instancji od tej daty stała się prawomocna. Zatem ponowne rozpatrywanie sprawy zakończonej prawomocną decyzja ostateczną nie jest możliwe w administracyjnym toku instancji (a jedynie w trybie szczególnym). Natomiast w niniejszej sprawie strona ponownie złożyła wniosek w prawomocnie zakończonej sprawie zatem organ I instancji nie był władny do jej rozpatrzenia. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy zobligowany był do usunięcia z obrotu prawnego postanowienia, w którym sprawa została już rozstrzygnięta oraz umorzenia postępowania przed organem I instancji. Od powyższego postanowienia wpłynęła do WSA skarga – nadana 27 maja 2010r., w której [...] Firma "[...]" zarzucił: 1. naruszenie art. 7,8,11 oraz 124 0 1 i 2 kpa polegające w szczególności na: a) braku ustalenia podstaw i przesłanek uchylenia postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia i umorzenia postępowania przed organem I instancji, b) niewyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym nie wzięcia pod uwagę, że doszło do zmian stanu faktycznego stanowiącego podstawę do ubiegania się o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, c) brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez błędne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania, 2. błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z "decyzją ostateczną" jak to nazwał Minister, gdyż sprawa dotyczy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, a zmieniły się okoliczności stanowiące podstawę jego wydania, w tym podstawa prawna wystąpienia z wnioskiem o udzielenia pomocy de minimis, 3. brakiem dokonania ustaleń faktycznych zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie analizy wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, i dołączonej do niego dokumentacji, w tym indywidualnego programu rehabilitacji i przyjęcie przez Prezesa Zarządu PFRON: a) naruszenie art. 33 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r.. nr 14, poz. 92 z późn. zm.), poprzez 4. naruszenie zasad postępowania administracyjnego tzn. zasady legalności poprzez bezpodstawną odmowę realizacji prawa strony do otrzymania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy przepisy prawa przyznawały stronie to prawo, 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 pkt 12 lit. F rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędną wykładnię prowadząca do uznania, że zakup urządzenia do inspekcji kanalizacji nie stanowi kosztu realizacji indywidualnego programu rehabilitacji w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej z zaburzeniem funkcji układu moczowego wynikających bezpośrednio z orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] kwietnia 2010 r. utrzymującego w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] stycznia 2010 r. znak: [...] odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w całości, 2. zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, podkreślając że rozstrzygnięcie w tej sprawie zostało dokonane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz w oparciu o ustalony stan faktyczny. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia Wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. Dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c p.p.s.a). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do altów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Kierując się powyższymi przepisami Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe – nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Należy podkreślić, iż zaświadczenie potwierdzające charakter de minimis pomocy uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 późn. zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.). Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. znak: [...] organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek dokonany w dniu 16 maja 2007 r. w kwocie 121 494,28 zł., tj. 32 128,59 euro, które to postanowienie zostało przez organ II instancji uchylone zaś postępowanie przed organem I instancji umorzone zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zastosowanie tego przepisu jest zasadne w przypadku, gdy: decyzja organu pierwszej instancji została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą lub dotyczącą sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną , a także wtedy, kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie w jego miejsce następców prawnych. W skarżonym wcześniej postanowieniu organu odwoławczego wskazano, że w dniu 15 czerwca 2007 r. strona wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wydanie zaświadczenie de minimis na wydatek poniesiony 16 maja 2007 r. w kwocie 121 494,28 zł na podstawie faktury VAT z [...] maja 2007 r., nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji postanowieniem z 16 listopada 2007 r. odmówił wydania takiego zaświadczenia, Na skutek wniesionego zażalenia, po przeprowadzeniu postępowania drugo–instancyjnego organ odwoławczy postanowieniem z [...] września 2008 r. znak: [...] utrzymał skarżone postanowienie w mocy. Strona skorzystała wówczas z możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA /Wa 2887/08 oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 25 czerwca 2009 r. co oznacza, iż również decyzja organu II instancji od tej daty stała się prawomocna. Zatem ponowne rozpatrywanie sprawy zakończonej prawomocną decyzją ostateczną stało się nie możliwe w administracyjnym toku instancji (a jedynie w trybie szczególnym, oczywiście przy spełnieniu ustawowych przesłanek). Tymczasem w niniejszej sprawie strona ponownie złożyła wniosek w prawomocnie zakończonej sprawie i organ I instancji nie był władny do jej rozpatrzenia. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy zobligowany był do usunięcia z obrotu prawnego postanowienia, w sprawie, która uprzednio została rozstrzygnięta oraz do umorzenia postępowania przed organem I instancji. Sąd podobnie jak organ odwoławczy nie dostrzegł zmiany okoliczności w jakich skarżący ubiega się o wydanie zaświadczenia de minimis, oraz na czym konkretnie polegała ta zmiana. W sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności. Podobnie jak wcześniej skarżący ubiegał się o wydanie zaświadczenia na podstawie faktury stanowiącej dowód poniesienia wydatku, a sprawa została rozstrzygnięta. Nieprawidłowa jest także sytuacja, w której strona po dokonaniu wydatku (zakupu samochodu) modyfikuje indywidualny program rehabilitacji w celu uzyskania zaświadczenia de minimis w odniesieniu do wcześniej poniesionego wydatku. Oznaczałoby to że strona wnioskuje o wydanie zaświadczenia w odniesieniu do wydatku, który w dacie jego dokonania nie był poniesiony zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Co do zarzutu podnoszonego przez skarżącego w piśmie z dnia 25 maja 2010 r. należy zaznaczyć iż zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 t.j. ze zm.) przez pomoc de minimis należy rozumieć, inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, której przesłanki określone są we właściwych przepisach prawa Unii Europejskiej. Do pomocy tej stosuje się przepisy o udzielaniu pomocy publicznej przez organy administracji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt. 12 w/w ustawy przez podmiot udzielający pomocy publicznej należy rozumieć organ administracji publicznej lub inny podmiot, który jest uprawniony do udzielania pomocy publicznej. Zgodnie z art. 50 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych organami funduszu są Rada i Zarząd. Natomiast zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w skład Zarządu Funduszu wchodzą Prezes Zarządu Funduszu i dwaj jego zastępcy. Na mocy art. 53 ust. 3 pkt 1 do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych Funduszu są upoważnieni Prezes lub każdy z jego zastępców samodzielnie. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że organ Funduszu jakim jest Zarząd samodzielnie może reprezentować i w jego imieniu wydawać oświadczenia również zastępca Prezesa PFRON. Ponadto przepisy powyższych nie zastrzegają obowiązku wydania rozstrzygnięcia w formie postanowienia w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis do wyłącznych kompetencji Prezesa Zarządu PFRON. W związku z powyższym uprawnienia w tym zakresie przysługują również zastępcy Prezesa PFRON. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte postanowienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.