V SA/Wa 1399/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. O. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 1399/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J.O. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada dom o pow. [...] m2, a także samochód osobowy, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż wraz z żoną są emerytami i otrzymują miesięczne świadczenia w wysokości [...] zł (skarżący) oraz [...] zł (jego żona). W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest osobą chorą i ponosi wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją. Wnioskodawca wskazał, iż jego wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą [...] zł, zaś leczenie i rehabilitacja to miesięczny wydatek w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia z dnia 11 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał korespondencję, nadaną w urzędzie pocztowym w dniu [[...]] sierpnia 2016 r., obejmującą kopie następujących dokumentów: karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, potwierdzenia przelewu świadczenia ZUS na rachunek bankowy skarżącego oraz zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2015. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżący nie udzielił dodatkowych informacji, o które się do niego zwrócono, zaś przedłożone dokumenty nie mogły być uznane za wystarczające do zbadania jego sytuacji majątkowej. W konsekwencji referendarz uznał, iż nie można ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego oraz dokonać jej porównania z kosztami postępowania sądowego, co skutkuje oddaleniem wniosku. W sprzeciwie z dnia [...] września 2016 r. wnioskodawca podniósł, iż odmowa przyznania mu prawa pomocy stanowi uniemożliwienie realizacji prawa do sądu, wobec czego wniósł o uwzględnienie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe i w pełni zasadne. Przed wyłożeniem motywów podjętego rozstrzygnięcia przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie referendarza sądowego i sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Powodem odmowy udzielenia skarżącemu prawa pomocy było niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 p.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej. W ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie uznał, iż oświadczenia wnioskodawcy złożone we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do dokonania oceny tego, czy spełnia ustawowe przesłanki udzielenia prawa pomocy. Wniosek taki uprawniał go zatem, do wystąpienia do wnioskodawcy o złożenie dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. Sąd podziela również stanowisko referendarza sądowego, iż przedłożenie przez skarżącego trzech dokumentów w postaci: karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, potwierdzenia przelewu świadczenia ZUS na rachunek bankowy skarżącego oraz zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2015, nie może być uznane za wykonanie wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia, zgodnie z zarządzeniem z dnia [...] lipca 2016 r. Jak to słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnioskodawca nie przedstawił tego, jak kształtują się niezbędne wydatki jego rodziny, związane z utrzymaniem, jak również nie ujawnił w pełni stanu swojego majątkowego posiadania. W szczególności nie udzielił odpowiedzi na pytanie czy posiada rachunki bankowe, jak również czy rachunki takie posiada jego żona bądź inne osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto, we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, iż jego wydatki na "utrzymanie domu" wynoszą 1.500 zł, jednakże nie wskazał jakie konkretnie wydatki składają się na tak obliczoną kwotę, co z kolei uniemożliwiło ustalenie tego, czy stanowią one wydatki niezbędne dla utrzymania. Przypomnieć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że orzeczenie w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedynie zatem szczegółowe i wiarygodne zestawienie dochodów i wydatków pozwala na rzetelną ocenę sytuacji skarżącego. Zdaniem Sądu, referendarzowi sądowemu w powyższym zakresie nie można skutecznie zarzucić naruszenia swobodnej oceny dowodów. Wykazanie sytuacji majątkowej na potrzeby skorzystania z instytucji prawa pomocy powinno zostać szczególnie wiarygodnie udokumentowane, a tymczasem poddane ocenie referendarza sądowego oświadczenia i dane zasadnie uznane zostały za wybiórcze i niekompletne. W ocenie Sądu, przedstawione rozumowanie referendarza jest spójne, logiczne i przekonujące. Już z tego powodu wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. W sytuacji gdy w aktach sprawy znajdują się jedynie oświadczenia skarżącego i wybiórczo przez niego nadesłane dokumenty, Sąd nie ma możliwości szerszej oceny sytuacji strony niż dokonał tego referendarz sądowy, bowiem treść sprzeciwu nie zawiera żadnych nowych informacji i również na tym etapie skarżący nie przedstawia dodatkowych dokumentów. Reasumując, trafnie referendarz sądowy uznał, że bierność skarżącego w zakresie dokładnego i – co ważne – wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji uniemożliwiła pełną jej ocenę. Należy więc zgodzić się z konkluzją zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.