V SA/Wa 1415/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2009 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; S. P. wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz żoną, zamieszkują w domu (pokoje ... i ... m²), który nie jest ich własnością. Nie posiadają innych nieruchomości i przedmiotów wartościowych. Utrzymują się ze świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości łącznej brutto ... zł. Skarżący i jego żoną leczą się i dużo wydają na leki (... zł). Ponadto skarżący wskazał, iż musi opłacać składki w KRUS i opłaty za światło (... zł). Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 23 listopada 2009 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący oświadczył, iż musi opłacać dwie składki w KRUS, gdyż zobowiązał się do tego, bo inaczej syn nie chciał przejąć od niego gospodarstwa rolnego, wydatków na leki nie może udokumentować, gdyż nie bierze za nie rachunków, a kolejne wizyty u lekarza ma z żoną ustalone dopiero na połowę grudnia. Skarżący i jego żona dużo wydają na leki, za jeden lek ...-... zł miesięcznie, w sumie ... zł. Ponadto skarżący wskazał, iż to co zaoszczędził na dołączonym wyciągu z konta zbiera bo w ... r. syn się żeni i potrzeba będzie pieniędzy. Córka została sama z czwórką dzieci i skarżący też jej musi pomagać, ale tego wszystkiego nie jest w stanie udokumentować. Ponadto żona skarżącego złożyła oświadczenie, że raz na dwa tygodnie chodzi prywatnie do lekarza i za każdą wizytę płaci ... zł. Do oświadczenia skarżący załączył odcinek świadczenia emerytalnego małżonki za listopad 2009 r., zaświadczenie o wysokości pożyczki do spłaty, decyzje o wysokości renty strukturalnej w 2009 r., potwierdzenia wpłat na KRUS, potwierdzenia opłat za energię elektryczną oraz wyciąg z rachunku bankowego za październik 2009 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z §1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Na wstępie zauważyć należy, iż z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący oraz jego małżonka uzyskują stałe miesięcznie dochody w łącznej wysokości netto ... zł. Świadczenie skarżącego jest wypłacane na rachunek bankowy, a jego małżonki gotówką (przekaz pocztowy). Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, gospodarstwo rolne przekazał synowi w zamian za rentę strukturalną. Miesięczne wydatki skarżącego i jego małżonki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych wynoszą: wizyty u lekarza ... zł, leki -... zł (skarżący nie przedstawił żadnych rachunków i zaświadczeń lekarskich potwierdzających opłaty za leczenie i leki w wysokości ... zł, jak pierwotnie oświadczył czym uniemożliwił uznanie wydatków w takiej wysokości za konieczne i niezbędne), opłaty ze energię – ... zł, składka KRUS – ... zł kwartalnie tj. ... zł miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy, iż opłacanie dodatkowej składki KRUS za syna nie może zostać uznane za konieczny wydatek obciążający budżet domowy skarżącego, wyłącznie z tego powodu, iż syn odmówiłby przejęcia gospodarstwa rolnego. Ponadto nie może ujść uwadze fakt, iż z nadesłanego wyciągu bankowego z rachunku wynika, iż skarżący posiada zgromadzone na nim środki pieniężne w wysokości ponad ... zł. Nie można przy tym przyjąć uzasadnienia skarżącego, iż środki te gromadzi on w związku z planowanym ślubem syna. Przeznaczenie bowiem tych środków na koszty postępowania sądowego, które w niniejszej sprawie nie są wysokie nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Ubiegający się o pomoc winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (v. postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. II CZ 104/84, Monit. Prawn. 2000/7). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. W nadesłanych przez skarżącego dokumentach znalazło się również pismo z banku, w którym wskazano, iż spłaca on pożyczkę, której obecny kapitał wynosi ... zł. Skarżący nie wyjaśnił jednak na jaki cel pożyczka ta została zaciągnięta, nie przedstawił szczegółowych informacji w postaci harmonogramu jej spłaty. Jednakże zauważyć należy, iż wysokość tej pożyczki (... zł) mając na uwadze oszczędności skarżącego nie mogła mieć wpływu na niniejsze orzeczenie. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący i jego rodzina nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.