V SA/Wa 1423/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1423/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1423/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. . W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. W.(dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i dziećmi, aktualnie nie dysponuje majątkiem ruchomym, nieruchomym i nie posiada oszczędności, a ponadto korzysta z pomocy udzielanej w formie posiłków i ubrań przez członków rodziny, znajomych oraz osoby trzecie. Skarżący zaciąga również "niewielkie pożyczki pieniężne". Podstawą utrzymania rodziny jest świadczenie rentowe wypłacane żonie Skarżącego w wysokości ... zł oraz dopłaty unijne w kwocie ... zł. Łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi ... zł, a średni miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi ...zł. Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia informacji Skarżący wyjaśnił, że jest bezrobotny, jego syn prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości ... zł (netto), posiadane nieruchomości nie są przedmiotem dzierżawy, a sprzęt i maszyny rolnicze wykorzystywane do produkcji rolnej są leasingowane i stanowią własność leasingodawcy. W związku z prowadzeniem gospodarstwa syn otrzymuje "dopłaty unijne" w wysokości ... zł rocznie. Skarżący oświadczył, że jego rodzina nie korzysta z pomocy socjalnej i nie otrzymuje zwrotu wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego. Podał, że nie korzysta z pomocy rodziny i osób trzecich, a wykazane w formularzu PPF wydatki na opał (... zł) są ponoszone w okresie od listopada do marca. Do pisma załączył kserokopie decyzji w sprawie udzielanej pomocy ze środków z budżetu Unii Europejskiej, decyzje w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z 30 maja 2016 r., nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza Skarżący nie wykazał tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Skarżącego rozstrzygnięcie jest krzywdzące i rażąco niesprawiedliwe, a z treści formularza wynika niezbicie, że wszystkiego jego środki finansowe pochłaniane są przez wydatki związane z codziennym życiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgadza się z odmową przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zauważyć, że przesłanką udzielenia stronie takiego wsparcia wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, przy czym wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zdaniem Sądu oceniając wniosek Skarżącego referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie wykazał on tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący do dochodów rodziny zaliczył, oprócz renty chorobowej przysługującej jego żonie w wysokości 800 zł, dopłaty unijne uzyskiwane przez jego syna w związku z prowadzaniem gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu trafnie referendarz sądowy zauważył, że Skarżący zmierza do wykazania, iż jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia rentowego. Skarżący oświadczył, że średnie miesięczne koszty utrzymania czteroosobowej rodziny wynoszą ... zł. Wprawdzie w piśmie z 26 lipca 2016 r. Skarżący uzupełnił oświadczenie o dochodach o przychody w wysokości ... zł z gospodarstwa rolnego, ale równocześnie ze złożonego oświadczenia wynika, że koszty prowadzenia tego gospodarstwa stanowią kwotę dwa razy wyższą. Prawidłowe również jest stwierdzenie referendarza sądowego, że Skarżący nie wykazuje swojej rzeczywistej sytuacji finansowej na potrzeby ubiegania się o prawo pomocy, podczas gdy prawo pomocy jest przyznawane jedynie takiej stronie skarżącej, która rzetelnie, wiarygodnie i zgodnie z rzeczywistością przedstawi zarówno poziom wydatków, jak również wysokość przychodów. Skarżący nie przedstawił czytelnie sytuacji materialnej rodziny, pomimo faktu, że został wezwany do przedstawienie dodatkowych informacji oraz dokumentów, które umożliwiłyby ustalenie relacji uzyskiwanych przychodów oraz ponoszonych kosztów wobec wysokości kosztów sądowych. Skarżący nie uwiarygodnił ani wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego, ani kosztów jego prowadzenia. Odnosząc się do oświadczeń złożonych na formularzu PPF wskazać należy, że "dopłaty unijne" w okresie miesięcznym wynoszą ... zł, oświadczone koszty prowadzenia gospodarstwa stanowią kwotę ... zł (... zł w skali półrocza), a miesięczny przychód z gospodarstwa wynosi ... zł. Podkreślić jednak należy, że Skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność zarówno wysokości wydatków jak i uzyskiwanych przychodów. W zaskarżonym orzeczeniu referendarz słusznie zauważył, że pojawia się również wątpliwość co do wiarygodności złożonych oświadczeń. Skarżący wskazał na formularzu PPF, że korzysta z pomocy udzielanej w formie posiłków i ubrań przez członków rodziny, znajomych oraz osoby trzecie, jak również zaciąga "niewielkie pożyczki pieniężne". Z kolei odpowiadając na pytanie skierowane w wezwaniu z 14 lipca 2016 r., czy korzysta z pomocy finansowej rodziny lub osób trzecich oraz udokumentowanie ewentualnych dochodów oświadczył, że nie korzysta z takiej pomocy. Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena referendarza, że nie można ustalić sposób tego, jaka jest wysokość miesięcznych wydatków Skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że ponosi koszty utrzymania w kwotach wykazanych na formularzu PPF, nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego, decyzji w sprawie przyznania renty chorobowej jego żonie ani dowodów wypłaty tego świadczenia. Również zawarte w sprzeciwie ogólnikowe stwierdzenie Skarżącego, że wszystkiego jego środki finansowe są pochłaniane przez wydatki związane z codziennym życiem nie pozwalają na prawidłową ocenę jego sytuacji majątkowej. Wiedza w tym przedmiocie jest niezbędna, skoro rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy polega właśnie na porównaniu osiąganego dochodu z niezbędnymi wydatkami w przedziale miesięcznym. W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że skoro nie wiadomo, jakimi środkami de facto dysponuje wnioskodawca, niemożliwe staje się przyznanie mu prawa pomocy. Aby ocenić bowiem, czy dla Skarżącego koszty sądowe w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest on w stanie je ponieść, potrzebna jest pełna wiedza na temat jego sytuacji zarobkowej (por. postanowienie NSA z dnia 15 października 2015 r., I GZ 674/15 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Referendarz sądowy prawidłowo w tym zakresie zauważył, iż Skarżący nie przedstawił wydatków niezbędnych dla swojej egzystencji. Skarżący wraz ze sprzeciwem nie nadesłał żadnych nowych dokumentów dotyczących swej aktualnej sytuacji majątkowej, w tym dokumentów, o które był wzywany zarządzeniem referendarza sądowego kierowanym na podstawie art. 255 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący oraz nie udokumentował kosztów bieżącego utrzymania, co uniemożliwiło ich porównanie z wysokością uzyskiwanego dochodu. Niedopełnienie natomiast w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OZ 650/11). Sąd stwierdził, że orzeczenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienie od kosztów sądowych wydane w niniejszej sprawie jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.