V SA/Wa 1473/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. W dniu ... czerwca 2004 roku K. P. (zwany dalej: skarżącym) złożył do Biura Powiatowego ARiMR w A. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W przedmiotowym wniosku skarżący zadeklarował do płatności trzy działki rolne o łącznej powierzchni ... ha, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: ... ( w obrębie ewidencyjnym P.), ... (w obrębie ewidencyjnym W.) oraz wskazał działki ewidencyjne niewykorzystywane rolniczo o numerach ... (w obrębie ewidencyjnym P.), ... w obrębie ewidencyjnym W. Rozpatrując powyższy wniosek decyzją z ... grudnia 2004 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. przyznał K. P. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie ... zł. Po ujawnieniu informacji potwierdzających przeniesienie własności gospodarstwa rolnego na rzecz J. P., Dyrektor Ł. Oddziału ARiMR w Ł. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu w dniu ... września 2008r. postępowania w sprawie, a następnie decyzją z ...września 2008r. nr ... stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z ... grudnia 2004 r. W jej uzasadnieniu stwierdził brak ustaleń, co do przekazania deklarowanej działki ewidencyjnej o numerze ... w obrębie ewidencyjnym P., którą to działkę rolną oznaczoną literą "B" producent rolny zadeklarował do płatności. Stwierdził również, iż wydanie skarżącemu decyzji przyznającej płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w sytuacji, w której strona nie jest już w posiadaniu przedmiotowych gruntów rolnych stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 1 i ust. 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Orzekając w sprawie na skutek wniesionego odwołania, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z ... lipca 2009 r., wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśniając, iż w dniu 23 listopada 2004 r. (błędnie wskazano ... listopada 2004 r. ) do Biura Powiatowego ARiMR w A. wpłynęła umowa darowizny w formie aktu notarialnego, którą K. i B. P. przekazali własność gospodarstwa rolnego synowi J. P. Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przywołując § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wyjaśnił, iż płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. tj. m.in. do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. W odniesieniu do argumentu dotyczącego dotrzymania zobowiązania przez skarżącego do prowadzenia działalności rolniczej, Prezes ARiMR zwrócił uwagę, iż składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, skarżący podpisał oświadczenie zobowiązujące go do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ponadto, jak podniósł organ odwoławczy, powyższym zobowiązaniem skarżący miał obowiązek poinformowania ARiMR o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależnie przyznanie płatności z tytułu ONW, którego to obowiązku skarżący nie dopełnił. Pismem z ... września 2009 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z ... lipca 2009 r. zarzucając jej naruszenie art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasad zawartych w Rozdziale 2 k.p.a. tj. prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady praworządności. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił zaistniały w sprawie stan faktyczny oraz podkreślił, iż złożenie dokumentów dotyczących przejęcia przez syna gospodarstwa rolnego w zamian za rentę strukturalną w Biurze Agencji i przyjęcie tych dokumentów było faktycznym powiadomieniem Agencji o zmianach. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a. ) lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. przyznającej skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie ... zł. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z ...grudnia 2004 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z ... grudnia 2004 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji uznał, że decyzja Kierownika Biura z ... grudnia 2004 r. o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania została wydana z rażącym naruszeniem § 4 ust. 2 oraz § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z 18 grudnia 2004 r., o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych nie będących w posiadaniu skarżącego w chwili wydania przedmiotowej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż w świetle przepisów powołanych powyżej, płatności ONW przysługują producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą na działkach rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania o powierzchni co najmniej jednego hektara przy czym, jak wynika z art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r., w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.)1) warunkiem przyznania płatności ONW jest prowadzenie działalności rolniczej na tzw. obszarach ONW. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 rozporządzenia z 14 kwietnia 2004 r., przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania całości gospodarstwa rolnego złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, w ocenie Sądu, aby skarżący w dniu wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego w A. prowadził działalność rolniczą na zadeklarowanych we wniosku gruntach, co potwierdza sporządzona w formie aktu notarialnego z ... listopada 2004 r., nr Repertorium A ... umowa darowizny (k-... akt administracyjnych) na podstawie której nastąpiło przeniesienie przez skarżącego na rzecz syna – J. P. - prawa własności gospodarstwa rolnego. Z powyższego wynika, iż powyższa czynność prawna miała miejsce w okresie od złożenia wniosku (...06.2004 r.,) do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, co nastąpiło ... grudnia 2004 r. Bezspornym zatem jest, iż w dniu wydania w/w decyzji skarżący nie był w posiadaniu zadeklarowanych do płatności ONW gruntów, co uzasadniało wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej skarżącemu płatności, o które wystąpił wnioskiem z ... czerwca 2004 r. Wobec powyższego nietrafny jest zarzut skarżącego wskazujący, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia fundamentalnych zasad regulujących postępowanie administracyjne, bowiem organy administracji publicznej prawidłowo orzekły, na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, o stwierdzeniu nieważności decyzji z ... grudnia 2004 r., w oparciu o właściwie powołane w sprawie przepisy prawa zarówno materialnego jak i procesowego. Reasumując Sąd ponownie podkreśla, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Tymczasem wnioskodawca przeniósł własność gospodarstwa rolnego umową darowizny z ... listopada 2004 r., czym naruszył wyżej omówione przepisy prawa. Z tych wszystkich przyczyn, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.