V SA/Wa 1520/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... marca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 31 października 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący P.K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Podał, że "komornik zablokował mu konto w banku", a ze spodziewanej wypłaty ok. 1.200 zł potrąci mu 900 zł. Nadto ojciec skarżącego wyprowadził się z domu. Jednocześnie skarżący oświadczył we wniosku, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Jako źródła utrzymania rodziny wymienił swoje wynagrodzenie za pracę w kopalni w wysokości 1.200 zł netto oraz świadczenia rentowe rodziców: matki w kwocie 850 zł netto i ojca - w wysokości 900 zł. Do majątku rodziny skarżący zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni 5,40 ha, las o powierzchni 1,60 ha, traktor i pług. Dodał, iż "opłaty taryfowe" pobiera matka. Skarżący wskazał też, że koszty jego miesięcznego utrzymania wynoszą ok. 500 zł, a jego zadłużenie na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy sięga kwoty 57.000 zł. Natomiast zadłużenie ojca skarżącego wynosi 6.000 zł. Do ww. wniosku skarżący załączył dwa skierowane do jego ojca wezwania z Sądu Rejonowego we W. z [...] października 2016 r. do uiszczenia odpowiednio kwot: 1.000 zł i 500 zł oraz swoją legitymację PCK zasłużonego honorowego dawcy krwi. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 23 listopada 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zaświadczenia od pracodawcy skarżącego o wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, b) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z gospodarstwa rolnego, c) dokumentu wskazującego na wysokość świadczenia rentowego matki skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia, d) oświadczenia, czy skarżący (lub jego rodzice) otrzymuje bądź otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak, to w jakim okresie i w jakiej wysokości, e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki), g) dokumentów potwierdzających zadłużenie skarżącego w łącznej wysokości ok. 8.000 zł. Jednocześnie skarżący został wezwany do: a) wskazania gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący i jego matka mieszkają, b) podania szacunkowej wartości nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7.1. formularza PPF, tj. nieruchomości rolnej o powierzchni 5,40 ha oraz lasu o powierzchni 1,60 ha, a także sprzętu rolniczego, tj. traktora i pługu, c) wyjaśnienia rozbieżności poprzez jednoznaczne wskazanie, czy ojciec skarżącego prowadzi razem ze skarżącym i jego matką wspólne gospodarstwo domowe czy też nie (w rubryce nr 5 formularza PPF skarżący podał, że jego ojciec wyprowadził się z domu, a w rubryce nr 6 formularza PPF skarżący wymienił ojca jako osobę pozostającą z nim i jego matką we wspólnym gospodarstwie domowym). Jeżeli ojciec skarżącego prowadzi ze skarżącym i jego matką wspólne gospodarstwo domowe, to zobowiązano do przedłożenia w wyżej zakreślonym terminie 14 dni: • dokumentu wskazującego na wysokość świadczenia rentowego ojca skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia, • wyciągów ze wszystkich posiadanych przez ojca skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, • dokumentów potwierdzających zadłużenie ojca skarżącego w wysokości 6.000 zł. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 29 listopada 2016 r. (odbiór korespondencji pokwitowała D. K. tj. matka skarżącego) i dotychczas nie zostało ono wykonane. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsca w niniejszej sprawie, lecz skarżący nie wykonał wezwania Sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji i dokumentów, nie można stwierdzić, iż P. K. nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.