V SA/Wa 1548/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. B. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego K. B. G., dalej "skarżąca", złożyła wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosła o zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 314 zł z uwagi na brak wystarczających środków i oszczędności. Podstawowym źródłem utrzymania skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu świadczonej na podstawie umowy pracy w kwocie 3000 zł brutto. Skarżąca wskazała, że przez rok pozostawała bez pracy, obecnie podpisała umowę o pracę na okres próbny. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym mężem. Z uwagi na trudną sytuację finansową małżonkowie mieszkają z rodzicami skarżącej. Koszty utrzymania domu, w tym rachunki pokrywają w połowie. Pozostała część uzyskiwanych środków pieniężnych skarżąca przeznacza na spłatę zobowiązań kredytowych: własnych oraz męża, zakup żywności oraz pozostałe potrzeby życia codziennego. Do wniosku skarżąca załączyła faktury oraz dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych zobowiązań i rachunków. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi skarżąca nadesłała do Sądu zaświadczenie Urzędu Pracy m.st. W.stwierdzające, że P. G. jest zarejestrowany jako bezrobotny, zeznania podatkowego za lata 2012 - 2013, wyciąg z posiadanego rachunku bankowego, kserokopię umowy o pracę, kserokopię umowy o kredyt gotówkowy wraz z harmonogramem spłaty kredytu, wezwanie do zapłaty zadłużenia skierowane do P. G. oraz ugodę w sprawie restrukturyzacji wierzytelności. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca wniósł na urzędowym formularzu (PPF) o zwolnienie od wpisu sądowego, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla zwolnienia skarżącej od zapłaty wpisu sądowego w wysokości 314 zł, ponieważ skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Analizując przedstawione informacje i złożone oświadczenia zauważyć należy, że Skarżąca uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę: w lipcu 2014 r. – 2.783,43 zł, w czerwcu 2014 r. – 2.993 zł, w maju 2014 r. – 2.554,30 zł. Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika również, że Skarżąca uzyskuje również dochody z innych tytułów, np. nauki jazdy konnej. W lipcu na jej konto, oprócz wynagrodzenia wpłynęła kwota 570 zł (lipiec), 1213 zł (czerwiec), 1416 zł (maj). Zaznaczyć należy, że w dniu 6 sierpnia 2014 r. Skarżąca posiadała na rachunku bankowym kwotę 4.860,65 zł. W dniu 31 lipca 2014 r. wyciąg bankowy wskazywał saldo dodatnie (+ 6.419,49 zł), a w dniu 1 lipca 2014 – 10.200,84 zł. Oznacza to, że Skarżąca, pomimo spłaty ciążących na niej zobowiązań pieniężnych: własnych oraz męża posiada na rachunku bankowym dodatnie saldo bankowe. Zauważyć również należy, że w związku z wspólnym mieszkaniem z rodzicami, Skarżąca ponosi niższe koszty utrzymania, ponieważ opłaty stałe z tytułu energii, gazu, wody ponosi w połowie ich wysokości. Nawet uwzględniając, że mąż Skarżącej nie pracuje, a Ona spłaca kredyt i reguluje zobowiązania męża, w ocenie referendarza sądowego nie jest zasadne przyznanie prawa pomocy i zwolnienie Skarżącej z wpisu w kwocie 314 zł. Nie można bowiem uznać, iż Strona należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca pracuje, a dodatkowe dochody wskazują, że należy do osób, które dbają o własne interesy i potrafią radzić sobie z bieżącymi niepowodzeniami. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie neguje prawa Skarżącej do swobodnego dysponowania posiadanymi środkami pieniężnymi, ale powyższe nie zwalnia Strony z obowiązku zapłaty środków należnych sądowi w związku z wszczętym na skutek złożonej skargi postępowaniem sądowo administracyjnym, w szczególności w sytuacji gdy Skarżąca pracuje i jest jej wypłacane wynagrodzenie. Istotne jest, że Skarżąca spłaca zadłużenie : własne oraz męża, ponosi koszty utrzymania mieszkania, a na koncie bankowym posiada saldo dodatnie w wysokości 4.860,65 zł, a więc w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu należnego w sprawie. Wskazać należy, iż w sytuacji gdy uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Na koniec warto przypomnieć, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej znajduje się wnioskodawca nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.