V SA/Wa 155/08

WyrokWSA w Warszawie2008-04-11

Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo rozpoznał wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uwzględniając wcześniejsze wytyczne sądu administracyjnego dotyczące charakteru pism, umocowania osób podpisujących decyzje oraz precyzyjnego określenia przedawnionych należności?
Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za zasadną, ponieważ organ administracji publicznej nie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach sądu administracyjnego. W szczególności, organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia należności przed nowelizacją ustawy, nie wyjaśnił charakteru pisma inicjującego postępowanie oraz nie precyzyjnie określił kwot i okresów przedawnionych należności. Ponadto, organ powołał się na nieprawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Skarżący A. K. wnioskował o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i odsetek, powołując się na trudną sytuację materialną. Po wielokrotnych postępowaniach i decyzjach organów, w tym uchyleniach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) ostatecznie decyzją z października 2007 r. odmówił umorzenia należności. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając organowi niewykonanie wytycznych sądu z poprzednich wyroków.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 października 2007 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA -Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. - uchyla zaskarżoną decyzję - A. K. (zwany dalej: "Skarżącym") pismem z [...] września 2003 r. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwanej dalej: KRUS) - Oddziału w O., Placówki Terenowej O. o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz odsetek od tych zaległości, motywując swój wniosek trudną sytuacją materialną. Pismem z [...] października 2003 r. Skarżący został poinformowany przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS w O., iż decyzją z [...] października 2003 r. wydaną na podstawie art. 41a pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7 poz. 25, ze zm.; zwanej dalej: "u.u.s.r.") Dyrektor Oddziału Regionalnemu KRUS w O. nie wyraził zgody na umorzenie należności, a decyzją z tej samej daty wyraził zgodę na spłatę całości zadłużenia w układzie ratalnym. Pismem z [...] grudnia 2003 r. Skarżący, odnosząc się do nadesłanego pisma, zwrócił się do Prezesa KRUS o umorzenie odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 1999 - 2003r., mimo że jak wskazuję, uległy one przedawnieniu. Podniósł również, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji spowodowanej koniecznością wyremontowania stodoły, która zawaliła się w grudniu 1999 r. Pismem z [...] marca 2004 r. Skarżący został poinformowany, iż Prezes KRUS nie znalazł podstaw do umorzenia należności, uznał, iż pomocą adekwatną do sytuacji jest rozłożenie zaległości na dogodne raty. Pismem z [...] maja 2004 r. Skarżący ponownie podniósł swoją trudną sytuację spowodowaną zawaleniem się stodoły. Kolejnym pismem z [...] czerwca 2004 r. KRUS poinformowała Skarżącego, że jego wniosek o umorzenie należności był już rozpatrywany przez Prezesa KRUS, który nie znalazł podstaw do umorzenia, gdyż podnoszone przez Skarżącego argumenty były znane KRUS i nie mogą stanowić podstaw do ponownego wszczęcia postępowania. Podniósł także, iż fakt zawalenia się stodoły w 1999 r. i ponoszenie kosztów związanych z inwestycjami prowadzonymi we własnym gospodarstwie, nie mogą być argumentami przemawiającymi za umorzeniem należności dotyczących okresu obejmującego wiele lat. Pismem z [...] sierpnia 2004 r. Skarżący zwrócił się do KRUS o wskazanie sposobu odwołania od "informacji" z [...] czerwca 2004 r. W odpowiedzi na to pismo Prezes KRUS decyzją z [...] października 2004 r. rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników - nie umorzył wnioskowanego zadłużenia, podnosząc, iż Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, dających podstawę do zmiany decyzji z [...] marca 2004 r. o nieumarzaniu zadłużenia. Ponadto stwierdzono, że sytuacja materialna Skarżącego nie odbiega od sytuacji materialnej innych rolników opłacających składki. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 21 kwietnia 2005 r. uchylił decyzję z 26 października 2004 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek powinny mieć formę decyzji administracyjnych. Sąd poczynił wskazania co do dalszego postępowania, nakazując organowi: wyjaśnienie, czy pismo z [...] marca 2004 r. (zawierające elementy decyzji wskazane w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), podpisała osoba posiadająca umocowanie do działania z upoważnienia Prezesa KRUS; wyjaśnienie, czy pismo Skarżącego z [...] grudnia 2003 r., w którym "odwołuje się on od pisma KRUS w O. z [...] października 2003 r." jest żądaniem wszczęcia postępowania, czy też środkiem odwoławczym; zastosowanie przepisów prawa procesowego do wszystkich czynności procesowych wykonywanych przez te organy w toku postępowania administracyjnego; uzasadnienie wydawanych decyzji zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.; dołączenie wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy i wzięcie pod uwagę, przy ponownym rozpoznaniu argumentów przedstawionych przez Skarżącego. Po przeprowadzeniu ponownie postępowania decyzją z [...] marca 2006 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia wnioskowanych należności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Skarżący w 1993 r. nabył w drodze darowizny gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami wymagającymi remontu, później powiększył uprawiany areał o grunty wzięte w dzierżawę. Aktualnie prowadzi działalność rolniczą na gruntach o areale [...] ha przeliczeniowych. O fakcie posiadania gospodarstwa i prowadzenia działalności, Skarżący poinformował KRUS dopiero we wrześniu 2003 r. Zadłużenie powstało z uwagi na zbyt późne zgłoszenie do ubezpieczenia, tj. niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 37 u.u.s.r. Nakłady finansowe ponoszone na remonty i inne inwestycje w gospodarstwie, nie zwalniają z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie i nie mogą stanowić argumentu przemawiającego za umorzeniem zaległych należności. Zawalenie się stodoły w 1999 r., czy też wypadek samochodowy z 1995 r., miały miejsce wtedy, gdy Skarżący nie był jeszcze płatnikiem ubezpieczenia. Według pracowników przeprowadzających wizytację w gospodarstwie Skarżącego, jego aktualna sytuacja materialna jest dobra i pozwala na spłatę całości zadłużenia w układzie ratalnym. Biorąc pod uwagę aktualną sytuację Skarżącego oraz stan finansów funduszu emerytalno - rentowego i składkowego - odmówiono umorzenia należności. Pismem z [...] marca 2006 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] czerwca 2006 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2006 r. W uzasadnieniu podniósł argumenty wskazane w decyzji organu pierwszej instancji. Dodał, iż problemy zdrowotne małżonki Skarżącego, miały wpływ na jej zdolność do pracy w 2006 r. Jednocześnie w tym okresie korzystała ona z zasiłku chorobowego, który był potrącany na zaległe składki z tytułu ubezpieczenia. Skarżący [...] lipca 2006 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 22 grudnia 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa KRUS z [...] marca 2006 r. W uzasadnieniu podniósł, iż organ rozpoznający ponownie sprawę nie zastosował się do wszystkich wskazówek Sądu co do dalszego postępowania. Sąd w wyroku z [...] kwietnia 2005 r. nakazał organowi wyjaśnienie, czy osoba podpisująca pismo z [...] marca 2004 r. posiadała umocowanie do działania z upoważnienia Prezesa KRUS. Kwestia ta nie została wyjaśniona. Organ po przeprowadzeniu ponownie postępowania wydał decyzję w pierwszej instancji, odnosząc się do wniosku z [...] grudnia 2003 r., nie wskazał jednak w tej decyzji, dlaczego uznał, iż pismo z [...] marca 2004 r. decyzją nie jest i jakich dokonał ustaleń w odniesieniu do wskazania Sądu co do upoważnienia osoby podpisującej to pismo. Ponadto nie wyjaśnił, wbrew zaleceniom Sądu, jaki charakter ma pismo Skarżącego z [...] grudnia 2003 r., którego treść wskazuje na to, że miało już miejsce rozstrzygniecie dotyczące umorzenia należności, a pismo z [...] grudnia 2003 r. nie jest wnioskiem inicjującym postępowanie. Sąd stwierdził także, iż Prezes KRUS, rozpatrując sprawę ponownie nie odniósł się do wszystkich zarzutów Skarżącego, podniesionych we wniosku z [...] marca 2006 r. W piśmie tym Skarżący poniósł przedawnienie należności. Ponadto Sąd zauważył, iż w decyzji zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, organ nie wskazał precyzyjnie, w stosunku do jakich należności odmówił umorzenia. W decyzji z [...] marca 2006 r. odmówiono umorzenia "wnioskowanych należności w kwocie [...] zł", w decyzji z [...] czerwca 2006 r. utrzymano w mocy decyzję z [...] marca 2006 r. i także odmówiono umorzenia "wnioskowanej należności w kwocie [...] zł". Z pozostałych dokumentów dołączonych do akt wynika, iż kwota ta obejmuje należność główną, jak i odsetki za okres od pierwszego kwartału 1994 r. do trzeciego kwartału 2003 r. Jednocześnie w decyzji wskazano, jako wniosek inicjujący postępowanie - pismo z [...] grudnia 2003 r., w którym Skarżący wnosił o umorzenie jedynie odsetek od zaległości, a organ - jak zauważył Sąd - rozpatruje sprawę na podstawie i w ramach żądania strony. Niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz stanu prawnego stanowiło naruszenie art. 107 k.p.a., jak również art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę powinien: 1) wyjaśnić, które pismo skierowane do KRUS przez Skarżącego jest pismem inicjującym postępowanie, w szczególności ustalić, czy pismo z [...] grudnia 2003 r. jest wnioskiem o umorzenie, czy też środkiem odwoławczym; 2) ustalić, czy osoba podpisująca decyzję z [...] marca 2004 r. była upoważniona do wydawania decyzji imieniem Prezesa KRUS; 3) ustalić, czy decyzja z [...] marca 2004 r. była doręczona stronie zważywszy, iż skarżący w piśmie z [...] maja 2004 r. wskazuje na sygnaturę i zakres decyzji z [...] marca 2004 r.; 4) ustalić, czy w toku postępowania została wydana decyzja z [...] marca 2004 r. w przedmiocie umorzenia należności, odnosząca się do pisma Skarżącego z [...] grudnia 2003 r., gdyż decyzja z [...] października 2004 r., uchylona wyrokiem z [...] kwietnia 2005 r., odwołuje się w swoim uzasadnieniu do decyzji wydanej [...] marca 2004 r., a nie [...] marca 2004 r.; 5) ustalić zakres żądania strony (czy domaga się umorzenia całości należności, czy tylko odsetek, za jaki okres, w jakiej kwocie); 6) w przypadku ustalenia, że decyzją z [...] marca 2004 r. organ nie jest związany i jednocześnie, że nie było decyzji wydanej [...] marca 2004 r. odnoszącej się do wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2003 r., organ powinien wydać decyzję w pierwszej instancji, w uzasadnieniu decyzji wskazując poza ustaleniami dotyczącymi możliwości finansowych Skarżącego, na ustalenia dotyczące kwestii wymienionych wyżej w pkt 1), 2), 3), 4) i 5), co umożliwi późniejszą kontrolę, w przypadku zaskarżenia orzeczenia; 7) w przypadku ustalenia, istnienia decyzji pierwszo-instancyjnej, która wiąże organ, winien on wydać decyzję w drugiej instancji, w uzasadnieniu wskazując także na ustalenia dotyczące kwestii podniesionych w pkt 1), 2), 3), 4) i 5); 8) odnieść się do argumentów podnoszonych przez Skarżącego, w tym także do wielokrotnie podnoszonego zarzutu przedawnienia należności. Prezesa KRUS - po rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2003 r. - decyzją z [...] lipca 2007 r. (sprostowaną postanowieniem z [...] września 2007 r.) nr [...] wydaną na podstawie art. art. 2 ust. 2, art. 36 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. odmówił umorzenia wnioskowanych należności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Skarżący w 1993 r. nabył w drodze darowizny gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami wymagającymi remontu, później powiększył uprawiany areał o grunty wzięte w dzierżawę. Aktualnie prowadzi wraz żoną działalność rolniczą na gruntach o areale [...] ha przeliczeniowych. O fakcie posiadania gospodarstwa i prowadzenia działalności, Skarżący poinformował KRUS dopiero we wrześniu 2003 r. Zadłużenie powstało z uwagi na zbyt późne zgłoszenie do ubezpieczenia, tj. niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 37 u.u.s.r. Nakłady finansowe ponoszone na remonty i inne inwestycje w gospodarstwie, nie zwalniają z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie i nie mogą stanowić argumentu przemawiającego za umorzeniem zaległych należności. Według Prezesa KRUS aktualna sytuacja materialna Skarżącego jest dobra i pozwala na spłatę całości zadłużenia w układzie ratalnym. Organ zauważył także, że oceniając sytuację Skarżącego materialną i możliwości płatnicze, należy mieć na uwadze, iż w okresie od 1 kwietnia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. oraz od 3 marca 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. Skarżący był zatrudniony poza sektorem rolnictwa i w związku z tym otrzymywał dodatkowe dochody. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności składkowych, organ wskazał, iż dotychczas przedawnieniu uległa wyłącznie składka za III kwartał 1994 r. w dniu 2 stycznia 2007 r. Pozostałe składki figurujące na koncie są nadal wymagalne. Odnosząc się zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 22 grudnia 2006 r. Prezes KRUS wyjaśnił: 1) pismem inicjującym przedmiotowe postępowanie jest wniosek z [...] grudnia 2003 r. o umorzenie całego zadłużenia. Jest to kolejny wniosek o umorzenie, niemniej obowiązujący wówczas stan prawny nie uwzględniał wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia i tym samym trybu stricte odwoławczego, zatem każdy wniosek o umorzenie rozpatrywany był w odrębnym postępowaniu. Stan ten uległ zmianie po 2 maja 2004 r. 2) W związku z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z [...] grudnia 2003 r. Prezes KRUS 18 marca 2004 r. podjął decyzję o umorzeniu. Niemniej zgodnie z art. 36 u.u.s.r. (w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 r.), Prezes KRUS nie wydawał decyzji administracyjnych w przedmiocie umarzania należności składkowych. Pismo z [...] marca 2004 r. jest jedynie informacją o podjętej przez Prezesa decyzji, a skierowanie do wnioskodawcy, pisemnej informacji o rozstrzygnięciu podjętym przez Prezesa nie posiadania upoważnienia od osoby podpisującej to pismo. Niemniej ta osoba nie była upoważniona do wydawania decyzji w imieniu Prezesa. 3) Pismo z [...] marca 2004 r. informujące o podjętej decyzji przez Prezesa KRUS zostało wysyłane [...] marca 2004 r. listem zwykłym, zatem nie jest możliwe ustalenie daty dostarczenia pisma zainteresowanemu. 4) Prezes KRUS [...] marca 2004 r. podjął decyzję w przedmiocie umorzenia, niemniej nie została wydana formalna decyzja administracyjna z przyczyn podanych w pkt 2. Wniosek o ponowne rozpatrzenie prośby o umorzenie wpłynął do KRUS [...] maja 2004 r., tuż po wejściu przepisów ustawy 2 kwietnia 2004 r. o zmianie u.u.s.r. W oparciu o znowelizowane przepisy ustawy Prezes KRUS rozpatrzył ponownie wniosek o umorzenie i wydał 26 października 2004 r. decyzję ostateczną w trybie art. 127 § 3 k.p.a. 5) Żądaniem strony jest umorzenie całego zadłużenia figurującego na koncie. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS decyzją z [...] października 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2007 r. W jej uzasadnieniu powtórzył wyjaśnienia zawarte w decyzji z [...] lipca 2007 r. Skarżący 4 grudnia 2007 r. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi podniósł swą trudną sytuację materialną oraz zarzucił, iż Prezes KRUS nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku z 22 grudnia 2006 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa KRUS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r . - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja wydana została w następstwie prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 140/05 uchylającego decyzję Prezesa KRUS z [...] października 2004 r. oraz z [...] grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2944/06 uchylającego decyzje Prezesa KRUS z [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzję z [...] marca 2006 r. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego Sąd ponownie rozpoznając niniejszą sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, bez względu na poglądy prawne wyrażone w jakichkolwiek orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna wyrażona przez Sąd w wymienionym powyżej wyroku traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy bądź w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Z uwagi na powyższe, rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd poddał zaskarżoną decyzję ocenie, w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną, które zostały wyrażone w powołanych wyrokach tut. Sądu. W wyroku z 21 kwietnia 2005 r. Sąd stwierdził, że choć w niniejszej sprawie postępowanie przed Prezesem KRUS, w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego, złożonym jeszcze w poprzednim stanie prawnym i kontynuowane było już w okresie po nowelizacji u.u.s.r. To jednak przyjąć należy, iż również w stanie prawnym sprzed nowelizacji, pomimo braku jednoznacznego przesądzenia tej kwestii na gruncie u.u.s.r., postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, które toczyło się przed Prezesem KRUS miało charakter postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane przez Prezesa KRUS powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Sąd nakazał wyjaśnienie kwestii charakteru pisma Skarżącego z [...] grudnia 2003 r., w którym "odwoływał się on od pisma KRUS w O. z dnia [...] października 2003 r.", czy jest pismem wszczynającym postępowanie, czy środkiem odwoławczym. Takie same wytyczne w tym zakresie zawarto w wyroku tut. Sądu z 22 grudnia 2006 r. - wyjaśnić, które pismo skierowane do KRUS przez Skarżącego jest pismem inicjującym postępowanie, w szczególności ustalić, czy pismo z [...] grudnia 2003 r. jest wnioskiem o umorzenie, czy też środkiem odwoławczym (pkt 1 wytycznych). Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż "pismem inicjującym przedmiotowe postępowanie jest wniosek z [...] grudnia 2003 r. o umorzenie całego zadłużenia. Jest to kolejny wniosek o umorzenie, niemniej obowiązujący wówczas stan prawny nie uwzględniał wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia i tym samym trybu stricte odwoławczego, zatem każdy wniosek o umorzenie rozpatrywany był w odrębnym postępowaniu. Stan ten uległ zmianie po 2 maja 2004 r." Wyjaśnienie powyższe Prezesa KRUS stoi w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w wyroku z 21 kwietnia 2005 r., w którym stwierdzono, że także przed zmianą przepisów przed 2 maja 2004 r. w zakresie wniosków o umorzenie zaległych składek należało stosować przepisy k.p.a., a więc wydawać w tym zakresie decyzje i mieć możliwość odwołania się. Zatem wyżej zaprezentowane stanowisko Prezesa KRUS, co do braku możliwości wydawania decyzji administracyjnych w stanie prawnym sprzed 2 maja 2004 r. narusza art. 153 p.p.s.a. W związku z czym organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien przede wszystkim załączyć do akt sprawy pismo organu [...] października 2003 r. i wyjaśnić jego charakter (czy jest decyzję zgodną z wymaganiami art. 107 k.p.a.). Dopiero po wyjaśnieniu charakteru pisma organu z [...] października 2003 r. będzie można ustalić, czy pismo Skarżącego z [...] grudnia 2003 r. jest odwołaniem, czy - jak twierdzi organ w zaskarżonej decyzji - wnioskiem wszczynającym postępowanie o umorzenie zaległych składek. Jeżeli organ ustali, że pismo z [...] grudnia 2003 r. jest odwołaniem (wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy) od nieostatecznej decyzji z [...] października 2003 r. koniecznym będzie uchylenie decyzji Prezesa KRUS z [...] lipca 2007 r. i rozpoznania pisma z 15 grudnia 2003 r. jako środka odwoławczego. Prezes KRUS wyjaśnił, że pismo Skarżącego z [...] marca 2004 r. miało charakter pisemnej informacji o rozstrzygnięciu podjętym przez Prezesa KRUS [...] marca 2004 r., które to rozstrzygnięcie nie przybrało formy decyzji administracyjnej, ponieważ przepisy u.u.s.r. sprzed 2 maja 2004 r. nie przewidywały wydawania przez Prezesa KRUS decyzji administracyjnych w przedmiocie umarzania należności składkowych. Ponadto Prezes KRUS ustalił, iż pismo z [...] marca 2004 r. zostało podpisane przez osobę, która nie była upoważniona do wydawania decyzji w imieniu Prezesa. Wobec powyższych wyjaśnień organu, Sąd powtarza - jak wyżej - iż w zakresie dotyczącym interpretacji przepisów u.u.s.r. i braku możliwości wydawania przez Prezesa KRUS decyzji przed 2 maja 2004 r. w przedmiocie umarzenia należności składowych, stanowisko organu jest błędne, ponieważ także i przed tą datą, w tym przedmiocie Prezes KRUS winien przeprowadzić postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji zgodnie z przepisami k.p.a. Jednakże biorąc pod uwagę to, iż decyzja z [...] marca 2004 r. w istocie formalnie nie została wydana (nie istnieje w formie dokumentu), zaś pismo z [...] marca 2004 r. nie można uznać za decyzję, za uwagi na to, że została podpisana przez osobę nieuprawnioną do działania w imieniu Prezesa KRUS (nie spełnia wszystkich wymogów formalnych zawartych w art. 107 § 1 k.p.a.) Sąd uznał, iż ani [...] marca 2004 r., ani [...] marca 2004 r. nie zostały wydane decyzje administracyjne dotyczące wniosku Skarżącego. Ponadto Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja zawiera inne istotne braki, które nie pozwalają Sądowi prawidłowo skontrolować zaskarżonego aktu, w kontekście podnoszonych przez Skarżącego zarzutów dotyczących przedawnienia należności składowych. Otóż w osnowie (rozstrzygnięciu) zarówno decyzji z [...] lipca 2007 r., jak i decyzji z [...] października 2007 r. Prezes KRUS podaje ogólną kwotę zaległych należności tj. [...] zł. Natomiast brak jest niezbędnych informacji, co na powyższą kwotę się składa - jakiego kwartalnego okresu składki dotyczą i jakiej wysokości. Prawidłowe rozstrzygnięcie powinno w sposób precyzyjny wskazywać kwotową wysokość zadłużenia (z rozróżnieniem na należność główną i odsetki) z podaniem okresów jakich one dotyczą, a nie jedynie globalnej sumy zaległości. Powyższe rozróżnienia powinien dokonać organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Poza tym Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji powołał się na nieprawidłową podstawę prawną, ponieważ utrzymując swoją decyzję w mocy wskazał na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (dotyczący przypadków w których uchyla się decyzje), a nie prawidłowego art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (dotyczącego przypadku utrzymania decyzji w mocy). Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji. Po wyeliminowaniu powyższych braków decyzji, Prezes KRUS powinien wydać rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego, w oparciu o dyspozycję art. 7 k.p.a., a więc w szczególności z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, a także w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Sąd na w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 p.p.s.a., który nakłada na Sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 p.p.s.a. z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają wykonaniu w jakiejkolwiek formie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło