V SA/Wa 1552/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... kwietnia 2013 r. Nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy G. D.(dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z 31 lipca 2013 r. referendarz sądowy w wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W piśmie z 12 sierpnia 2013 r. strona zawarła sprzeciw od pkt 2 powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym dochodem strony skarżącej jest emerytura w wysokości ... zł. Skarżący pozostaje w separacji z żoną, korzysta z doraźnej pomocy przyjaciół, a środki uzyskiwane ze świadczenia emerytalnego przeznacza na zakup leków oraz żywności. Stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Rozpoznając wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika zauważyć należy, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego złożoną skargę w pierwszej instancji. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Podobny pogląd wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach m.in. z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 27/11 oraz z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 219/11. Odnośnie do zawartego w sprzeciwie sformułowania "wnoszę sprzeciw od powyższego postanowienia w pkt 2" Sąd wyjaśnia, iż nie jest istotne, w jakim zakresie strona zaskarża postanowienie wydane przez referendarza sądowego, gdyż orzeczenie to zawsze traci moc w całości (tak J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 642; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2. wydanie, Warszawa 2013, s. 959). Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 należało postanowić jak w sentencji.