V SA/Wa 1567/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... czerwca 2011 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem nr ... z ...czerwca 2011 r. Minister Finansów, w wyniku rozpatrzenia złożonego przez A. J. (dalej Skarżąca) zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie z ... listopada 2010 r. Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr ... oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wszczął egzekucję do majątku Skarżącej na podstawie, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., tytułów wykonawczych o nr ... Zawiadomieniami z ... września 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego Skarżącej. Skarżąca pismem z ... października 2010 r. zgłosiła, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 24, poz. 151 ze zm., dalej ,,u.p.e.a’’) zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazała, że nie doręczono jej pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku w związku z czym egzekucja nie mogła być wszczęta. Podniosła, że żądanie zapłacenia należności z tytułu składek jest bezzasadne bowiem uległo przedawnieniu. Jednocześnie stwierdziła, że nie posiada żadnych zaległości wobec ZUS o czym świadczą przeprowadzone kontrole oraz zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek. Ponadto Skarżąca pismem z ... października 2010 r. złożyła skargę na czynność egzekucyjną, w której podniosła, że wszczynanie egzekucji poprzez zajęcie świadczenia rentowego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych z naruszeniem prawa, co podniosła w zarzutach kierowanych do organu dnia ... października 2010 r., jest całkowicie bezzasadne, łamie fundamentalne prawa i naraża Skarżącą na utratę zdrowia i życia. Zdaniem Skarżącej podjęta czynność egzekucyjna jest przedwczesna bowiem narusza zasady ogólne zawarte w Ustawie kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 11, art. 9, art. 10 oraz art. 13 co w konsekwencji narusza zasadę zawartą w art. 8 ustawy i godzi w interes Państwa Polskiego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z ... listopada 2010 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Minister Finansów, rozpoznając sprawę na skutek złożonego zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z ... czerwca 2011r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. Rozpatrując skargę na podstawie art. 54 u.p.e.a. organ dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Minister Wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit a ustawy tj. egzekucję ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Wskazał, że przy przeprowadzaniu czynności egzekucyjnej nie doszło do nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Podstawę dokonania zajęcia świadczenia rentowego Skarżącej stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o nr ... Zajęcia świadczenia dokonano zgodnie z art. 79 u.p.e.a. poprzez przesłanie do ZUS zawiadomień z dnia ... września 2010 r. o numerach tożsamych z numerami tytułów wykonawczych. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomień dłużnikowi zajętej wierzytelności, organ egzekucyjny w dniu ... października 2010 r. zawiadomił Skarżącą o zajęciu przysługującego jej świadczenia, doręczając jej odpisy zawiadomień przesłanych do ZUS z pouczeniem, że nie może odbierać świadczenia poza częścią wolną od zajęcia oraz odpisy tytułów wykonawczych o powyższych numerach. Następnie Minister Finansów podał, że zajęcia podpisane zostały przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i dostarczone do dłużnika zajętej wierzytelności, jak i Skarżącej. Nie dopatrzono się też uchybień formalnych w dokonanej czynności organu egzekucyjnego. Zawiadomienia o zajęciu świadczeń z ubezpieczenia społecznego odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z art. 67 i 79 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do kwestii dotyczących braku doręczenia upomnienia oraz przedawnienia należności organ wyjaśnił, że nie mogą być one przedmiotem oceny w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną. Powyższe kwestie były podstawą wniesienia przez Stronę, odpowiednio do art. 33 u.p.e.a., zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z tych powodów nietrafny jest zarzut dotyczący skoncentrowania się przez organ nadzoru na aspektach formalnych skargi, gdyż takie tylko oceniane są w tym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe organ orzekający nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego i podkreślił, że organ nadzoru dokonał oceny zaskarżonych czynności egzekucyjnych w zakresie mogącym podlegać ocenie w tym trybie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie mógł wykroczyć poza zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania. Pismem z ... sierpnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z ... października 2012 r. zatytułowanym ,,zażalenie – skarga’’ Skarżąca zażądała uznania zaskarżonego postanowienia za bezprzedmiotowe oraz wniosła o umorzenie postępowania z powodu prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wr 189/11. W uzasadnieniu podniosła, że podjęte czynności egzekucyjne naruszyły jej dobra osobiste takie jak prawo do życia, poprzez zajęcie jedynego dochodu – renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Podkreśliła, że żądane należności w ogóle nie istniały bowiem zostały całkowicie przed wszczęciem egzekucji zapłacone, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok z dnia 4 października 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wr 189/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. Nr z 2012r., poz. 270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu postanowienia w I jak i w II instancji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd oddalił skargę jako niezasadną. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie egzekucyjne jest postępowanie specyficznym, jego celem jest przymusowe wyegzekwowanie określonego obowiązku, przy jednoczesnym zastosowaniu wobec zobowiązanego jak najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego; postanowienie w sprawie skargi wydaje organ nadzoru, na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 3 i § 5 u.p.e.a.). Organ nadzoru w ramach skargi na czynność egzekucyjną dokonuje oceny czynności egzekucyjnej - rozumianej zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego - badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących sposób i formę zastosowania tego środka. W związku z tym skarga, przysługuje jedynie na czynności faktyczne typu wykonawczego. W piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że w skardze na czynności egzekucyjne można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (w szczególności zarzutów), gdyż tylko takie okoliczności mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a. W wyroku WSA w Warszawie z 8 grudnia 2008 r., III SA/Wa 2027/08, niepublikowanym podkreślono, że ,,skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji’’ Z akt sprawy wynika, iż pismem z ... października 2010 r. Skarżąca wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. - w trybie art. 54 u.p.e.a - ze skargą na czynność egzekucyjną. W skardze zarzuciła wadliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych z naruszeniem prawa co również zostało podniesione przez Skarżącą w zarzutach zgłoszonych, na podstawie art. 33 u.p.e.a., organowi egzekucyjnemu w piśmie z ... października 2010 r . Odnosząc się do powyższego należy podzielić pogląd zaprezentowany w zaskarżonym postanowieniu, że kwestia ta nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne. Podniesione zastrzeżenia wskazane zostały przez Skarżącą także jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W art. 33 § 1 pkt 1, 2 oraz 7 u.p.e.a. wprost wskazano, że podstawą wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odpowiednio: przedawnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku a także brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Powyższe okoliczności podniesione przez Skarżącą w trybie art. 33 u.p.e.a. nie mogły zostać ocenione przez organ rozpatrujący skargę na czynność egzekucyjną. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie ma podstaw aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252). Podkreślić należy, że Skarżąca w żadnym elemencie swojego podania nie podnosiła zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu, zawiadomieniami z ... września 2010r., zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r,. sygn. akt III SA/Wa 476/06, opubl. LEX nr 230011). W związku z powyższym Sąd stoi na stanowisku, że kwestia wystawienia tytułów egzekucyjnych z naruszeniem prawa wskazana w zarzutach z dnia ... października 2010 r. mogła być i w istocie była przedmiotem zarzutów, zgłoszonych przez Skarżącą na podstawie art. 33 u.p.e.a. Kwestia ta nie może być natomiast przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne. Dokonując oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia Skarżącej z ubezpieczenia społecznego przez przesłanie do właściwego organu rentowego zawiadomień z ... września 2010 r. o zajęciu tej części świadczenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, z jednoczesnym wezwaniem organu rentowego, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanej, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu. Zajęcia wraz z tytułami wykonawczymi zostały prawidłowo doręczone Skarżącej w dniu ... października 2010 r. Dokumenty zajęcia spełniają wszystkie wymogi formalne, zostały wystawione na określonym druku, który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U., Nr 137, poz. 1541 ze zm.) i podpisane przez pracownika organu egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze zasadnie Minister Finansów uznał, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i 79 u.p.e.a. W tej sytuacji Skarżąca nie może skutecznie podnosić zarzutu naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Oceny Sądu w powyższym zakresie nie zmienia argumentacja Skarżącej zaprezentowana w piśmie procesowym z ... października 2012 r. W okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe a postępowanie powinno zostać umorzone z powodu prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 4 października 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 189/11. Powołany wyrok, znany z urzędu Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, czyli rozstrzygnięcia wydane w trybie art. 33 u.p.e.a. Wobec subsydiarnego charakteru skargi z art. 54 u.p.e.a. - przysługującej (jak wyjaśniono powyżej) wyłącznie w sytuacji gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia – uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na rozstrzygnięcia wydane w oparciu o art. 33 u.p.e.a. nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowego w którym rozpatrywana jest skarga na postanowienie dotyczące oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Z tych samych względów nieuzasadnione jest stanowisko Skarżącej dotyczące uznania zaskarżonego postanowienia za bezprzedmiotowe. Na marginesie nadmienić warto, że omawiany Wyrok WSA we Wrocławiu z 4 października 2011 r. nie potwierdził – wbrew twierdzeniom Skarżącej – że żądane należności zostały przed wszczęciem egzekucji zapłacone. Powodem uwzględnienia skargi było nienależyte odniesienie się przez organ egzekucyjny do zarzutu w zakresie wykonania zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne – co uchybia regule proceduralnej wyprowadzonej z art. 7, art. 77 § 1, art. 124 § 2 w związku z art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu Skarżącej dotyczącego prowadzenia egzekucji z jedynego źródła dochodu jakim jest otrzymywana przez Skarżącą renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy to Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w tym zakresie w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 4 października 2011 r., że w przepisach u.p.e.a. nie przewidziano takiego ograniczenia. W art. 79 § 1 u.p.e.a. postanowiono o możliwości zajęcia przez organ egzekucyjny świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego osoby zobowiązanej, a także z jej renty socjalnej. W katalogu świadczeń niepodlegających egzekucji (art. 10 § 4 u.p.e.a.) nie ujęto należności rentowej z tytułu trwałej niezdolności do pracy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.