V SA/Wa 1568/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych L.L. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwoma synami, posiada mieszkanie o pow. 63 m2 (zajęte w postępowaniu egzekucyjnym), natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku wskazał, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 200 zł z tytułu "najem mieszkania (zajętego)". Dodatkowo oświadczył, iż nie zamieszkuje wspólnie z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej i która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, jednakże żona "sporadycznie daje mu pieniądze na utrzymanie". Wskazał także, iż synowie mieszkają z żoną, zaś skarżący stara się uczestniczyć w ich wychowaniu, w tym poprzez "łożenie na ich utrzymanie", na co nie pozwala mu jednak obecny stan jego dochodów. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć, wyjaśniając dodatkowo, że jego majątek został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada środków nawet na bieżące utrzymanie, zaś mieszkanie, rachunki bankowe i pozostałe składniki majątku zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 3 sierpnia 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż czynsz z najmu mieszkania w kwocie 200 zł jest jego jedynym źródłem dochodu. Wskazał, iż mieszka w mieszkaniu należącym do spółki K., która domaga się aby lokal ten opuścił, nie ponosi w związku z tym żadnych opłat. Skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie korzysta z pomocy społecznej, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazał, iż nie mieszka z żoną, która udziela mu pomocy w formie pieniężnej "maksymalnie dwa razy dała mu 50-100 zł", jak również "częstuje go obiadem", natomiast żona nie ponosi wydatków, związanych z jego utrzymaniem. Wnioskodawca oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam, zaś jego miesięczne wydatki wynoszą 200-300 zł na jedzenie i środki higieny. Nadto wskazał, iż nie posiada rachunków bankowych, które zostały zamknięte, jednakże nie może przedstawić zaświadczenia bankowego w tym przedmiocie, z uwagi na to, że jest ono odpłatne. Oświadczył, iż posiadał rachunki w banku P. Do pisma załączył kopie: dwóch umów dzierżawy powierzchni z dnia 2.01.2015 r., zeznania podatkowego za 2014 r. oraz pisma spółki K. z dnia 4 maja 2015 r. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił L. L. przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. L.L. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia, oświadczając, że przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem wskazują na brak posiadania przez niego jakiegokolwiek majątku pozostawionego do swobodnego dysponowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Sąd nie podziela wyrażonego przez skarżącego zdania, iż przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, z załączonych przez skarżącego rozstrzygnięć organów podatkowych w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom określającym zobowiązania w podatku akcyzowym oraz orzeczeniu o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań, w gruncie rzeczy wynika jedynie wysokość jego zobowiązań podatkowych oraz, że miały one być zabezpieczone. Jednakże wysokość zobowiązań jest jedynie jednym z elementów pozwalających na dokonanie całościowej oceny stanu majątkowego podmiotu wnioskującego o udzielenie prawa pomocy. Dalej skarżący oświadczył, że cały jego majątek został zajęty oraz prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, nie popierając tego jednakże żadną stosowną dokumentacją potwierdzającą prowadzenie takich postępowań. Powyżej wskazane rozstrzygnięcia organów podatkowych nie są, jak już wskazano, takim dowodem. Podobnie sytuacja przedstawia się z kwestią wyciągów z rachunków bankowych – skarżący neguje potrzebę ich okazywania, twierdząc, że są zamknięte, albowiem jedynie generowały koszty, a ponadto znajdujące się na nich środki i tak podlegały egzekucji. Ponownie jednak są to jedynie oświadczenia skarżącego, niepoparte stosowną dokumentacją. Jednocześnie skarżący podkreśla, że uzyskuje dochody na poziomie 200 zł. miesięcznie z tytułu dzierżawy pomieszczeń, jak również żona sporadycznie udziela mu drobne kwoty na utrzymanie. Nie jest on obecnie zatrudniony. W ocenie Sądu taka postawa i twierdzenia skarżącego nie stanowią wystarczającej postawy do uznania, że faktycznie wykazane zostały przez niego przesłanki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowa instytucja jest swoistym wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zatem podczas rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd musi dokonywać możliwie pełnej oceny możliwości płatniczych strony. Skoro więc skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów, oznacza to, że były one potrzebne dla dokonania ww. oceny. Niewykonanie przez niego wezwania utrudnia prowadzenie postepowania, albowiem Sąd nie ma możliwości, jak również nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w tej materii. Deklarowane przez skarżącego przychody w istocie są niewielkie, jednak utrzymywanie się przez skarżącego z kwot ok. 200-400 zł. miesięcznie, przy jednoczesnym oświadczeniu o braku zatrudnienia i jednoczesnym milczeniu w kwestii jego poszukiwania – skarżący bowiem nie pisze nic o próbach podjęcia zatrudnienia ani o ewentualnej niezdolności do świadczenia pracy – budzą istotne wątpliwości Sądu. Szczególnie w świetle pojawiających się w treści przedstawionych decyzji organów podatkowych informacji o wcześniejszych działaniach skarżącego, polegających na wyzbywaniu się posiadanego majątku o znacznej wartości. Odnosząc się do podnoszonej kwestii umowy o rozdzielności majątkowej, Sąd zauważa, że odnosi się ona do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący co prawda podkreśla faktyczny rozpad związku małżeńskiego, jednak nie wspomina nic o orzeczonym rozwodzie bądź separacji, które uzasadniałyby zwolnienie z obowiązków przewidzianych w art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.