V SA/Wa 1583/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Miasta ... na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... maja 2013 r. Nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; U Z A S A D N I E N I M., zwane dalej: Skarżącym złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi ... zł. Skarżący posiada 3 rachunki bankowe z łącznym stanem ... zł. Wskazano, iż Urząd Pracy ... wykonuje zadania w zakresie promocji zatrudnienia i łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej na podstawie ustawy z dnia 20.04.2004 r. O promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy. Zdaniem Skarżącego wniosek jest uzasadniony sytuacją prawną i finansową Urzędu Pracy ...jako jednostki budżetowej, która wydatkuje środki przyznawane przez Wojewodę ... na opłacenie składek zdrowotnych za osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku oraz limitowane środki z budżetu M. na bieżącą obsługę Urzędu. W roku bieżącym środki zostały poważnie ograniczone w stosunku do roku ubiegłego, o kwotę ... zł, powodując konieczność obniżenia wynagrodzeń pracowników oraz zmniejszenie ... etatów. Obecnie Urząd zatrudnia ... osób. Ponadto wskazano, iż w planie finansowym budżetu Urzędu Pracy na koszty postępowania sądowego określonego w par. 4610 Urząd nie posiada środków finansowych, natomiast środki przeznaczone na kary i odszkodowania wypłacane na rzecz osób prawnych i jednostek organizacyjnych określonych w par. 4600, Urząd ma zaplanowaną kwotę ... zł, która już została wydatkowana. Natomiast Fundusz Pracy jest państwowym funduszem celowym, którego dysponentem jest Minister Pracy i Polityki Społecznej, a jego środki przeznaczone są na finansowanie zadań określonych w art. 108 ustawy o promocji... . Koszty postępowania sądowego nie mogą być finansowane ze środków Funduszu Pracy. Dodatkowo wyjaśniono, że Urząd Pracy otrzymane dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu miasta. Źródłem pochodzenia dochodów Urzędu Pracy były zwroty, wpłaty kar umownych i odszkodowania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi ... zł (§1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Analiza podanych przez Skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych, do których poniesienia będzie zobowiązany w toku postępowania sądowego uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Należy podkreślić, iż wnioskodawcą jest M. (Urząd Pracy), które jest jednostką budżetową (jednostką samorządu terytorialnego) i podstawę jego gospodarki finansowanej stanowi budżet, który jest planem dochodów i wydatków. Uchwała budżetowa stanowi podstawę gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego w roku budżetowym, zawiera plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych i funduszy celowych oraz dochodów własnych jednostek budżetowych. Jednostka samorządu terytorialnego nie została pozbawiona możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływu na sposób wykorzystania posiadanych środków finansowych, aczkolwiek jej swoboda dysponowaniu tymi środkami w porównaniu do przedsiębiorców działających w ramach swobody działalności gospodarczej jest znacznie ograniczona. Nie można jednak zapominać, że ustawodawca nie wykluczył możliwości dokonywania zmian w uchwałach budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Prowadzenie gospodarki w oparciu o zaplanowany budżet, uwzględniać musi także zasady dyscypliny finansów publicznych. To jednak nie zwalnia podmiotu z obowiązku racjonalnego projektowania swoich wydatków w roku budżetowym, w tym uwzględnienia potencjalnych kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., II GZ 91/13). Uzasadniony jest zatem wniosek, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Co istotne dla oceny wniosku strony, ustawodawca nie przewidział zwolnienia ustawowego dla jednostek samorządu terytorialnego, zakładając zatem obowiązek ich ponoszenia przez te jednostki, na równi z innymi podmiotami. Tym samym wnioski o przyznanie prawa pomocy tych podmiotów należy rozpoznawać na ogólnych zasadach. Odnosząc się do wykazanej straty Urzędu wyjaśnić należy, iż poniesienie straty (... zł) nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125). Nie bez znaczenia pozostaje także fakt posiadania środków na rachunkach bankowych (... zł). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, zaś zgromadzenie środków wielokrotnie przekraczających wysokość wpisu sądowego wyklucza możliwość wypełnienia przesłanek warunkujących jego udzielenie (postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., I GZ 3/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.