V SA/Wa 1594/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w G. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez "M." sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej ,,Skarżąca’’, "Grupa") jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR przyznał Skarżącej pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od dnia 29 sierpnia 2013 r. do dnia 28 sierpnia 2018 r. W dniu 30 listopada 2015 r. Skarżąca złożyła do Dyrektora [...] OR ARiMR w Z. wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 29 sierpnia 2013 r. do dnia 28 sierpnia 2018 r., tj. za drugi rok prowadzenia działalności. Do wniosku załączono prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W wyniku rozpoznania wniosku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor [...] OR ARMiR odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego zażalenia przez Grupę, Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, iż zasady przyznawania pomocy uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych’’ objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 81 poz. 550 z 2007 r.), dalej: ‘’rozporządzenie’’. Zgodnie z § 3 ust. 3 tego rozporządzenia, wniosek składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji, przy czym w przypadku grup, które zostały wykreślone z rejestru i nie skorzystały z pomocy ze Środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, a następnie zostały wpisane do rejestru ponownie, termin ten liczy się od dnia ostatniego wpisu. W niniejszej sprawie wpis do rejestru grup nosi datę [...] sierpnia 2013 r., a termin do złożenia wniosku o płatność o płatność dotyczącą drugiego okresu pomocy trwał od dnia 30 sierpnia 2015 r. i upłynął w dniu 28 września 2015 r. Organ wskazał, iż wszystkie przesłanki przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. muszą nastąpić łącznie, a także podkreślił, że w niniejszej sprawie Grupa nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku. Jako drugą przyczynę nieprzywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności organ wskazał, iż wskazany wyżej 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest terminem prawa materialnego, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące przywracania terminów. Możliwość przedłużenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, przewidziana w ust. 4 § 3 rozporządzenia, zdaniem organu odwoławczego, potwierdza materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie Grupa złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Skarżąca zarzuciła: naruszenie dyspozycji norm § 6 ust. 2 rozporządzenia poprzez uznanie, że wskazany w tej ustawie termin jest terminem prawa materialnego i w konsekwencji odmowę jego przywrócenia; naruszenie dyspozycji norm § 4 w i § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez uznanie, że wnioskodawca był uprawniony do wcześniejszego złożenia wniosku o płatność finansową, podczas, gdy nie przysługiwało mu jeszcze uprawnienie do pomocy finansowej; § 4 rozporządzenia w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec wnioskodawcy z opieszałego i nieterminowego działania organów administracji publicznej; naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, w przypadku uprzedniego braku wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, stwierdzającego w sposób władczy, iż w sprawie istotnie do takiego uchybienia doszło, a także nieuwzględnienie, że ewentualne uchybienie terminu nie wynikało z winy strony; naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15, art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie znajdujące uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, nie poparte należycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, pozostające w sprzeczności z zasadą praworządności utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, które wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu podano motywy skargi, w sposób obszerny je argumentując. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej ,,p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie. W powyższym kontekście należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd przypomina, ze zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia, wniosek składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji, przy czym w przypadku grup, które zostały wykreślone z rejestru i nie skorzystały z pomocy ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, a następnie zostały wpisane do rejestru ponownie, termin ten liczy się od dnia ostatniego wpisu. W niniejszej sprawie, wpis do rejestru grup nosi datę [...] sierpnia 2013 r., a termin do złożenia wniosku o płatność dotyczącego drugiego okresu upłynął w dniu 28 września 2015 r. W tym miejscu wskazać należy, że sprawne rozdzielanie pomocy finansowej wymaga dyscypliny czasowej w składaniu wniosków, a przestrzeganie terminów składania wniosków o pomoc ma w tej kwestii znaczenie zasadnicze, gdyż od ich przestrzegania zależy sposób gospodarowania środkami pomocowymi. Mając to na względzie można przystąpić do oceny charakteru terminu do składania wniosku o pomoc dla grupy producentów. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 maja 2015 r. (II GSK 349/14), podstawowym kryterium podziału terminów na materialne i procesowe jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z danym terminem. Terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu). Jeżeli natomiast termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 29 października 2012 r., sygn. akt II GPS 3/12, ONSAiWSA 2013, nr 1, poz. 2). Innymi słowy, terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Upływ terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym (zob. np. wyrok NSA z 11 października 2011 r., sygn. akt II GSK 979/10). Jednocześnie ust. 4 § 4 stanowi, że właściwy ze względu na siedzibę grupy dyrektor oddziału regionalnego Agencji, na pisemną prośbę grupy, w przypadku gdy grupa uprawdopodobni, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności (...) mających wpływ na funkcjonowanie grupy, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu, treść ust. 4 rozporządzenia przemawia za tym, iż termin z § 3 ust. 3 ma charakter materialny . Rozumując inaczej, przy założeniu racjonalności ustawodawcy, treść ust. 4 nie miałaby sensu i niezasadna byłaby nowelizacja poprzez dodanie tegoż ustępu przez rozporządzenie z dnia 10 listopada 2010 r, (Dz. U. Nr 219, poz. 1446 z 2010 r.). Powyższe dowodzi, iż ustawodawca świadomie posługując się konstrukcją terminu materialnoprawnego przewidział rzadko spotykaną instytucję jego wydłużenia. Na marginesie Sąd zauważa, iż podobnie jest z § 6 ust. 2a rozporządzenia. Z treści przepisu § 3 ust. 3 wynika, iż niezłożenie wniosku w ogóle, bądź niezłożenie w terminie powoduje wygaśnięcie prawa do wypłaty pomocy. Tak więc uchybienie terminowi do złożenia wniosku o płatność powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W związku z tym, termin o którym mowa w ust. 3 rozporządzenia należy uznać za materialny. Skoro terminy prawa materialnego nie podlegają przywróceniu (vide: uchwała NSA z dnia 14.10.1996r., OPK 16/96), zatem instytucja przywrócenia terminu określona w k.p.a. nie ma do nich zastosowania. Z tych względów WSA nie zajmował się kwestią uprawdopodobnienia braku winy po stronie Skarżącej, w złożeniu wniosku o płatność z uchybieniem terminu. Wobec powyższego, uznając rozstrzygnięcie za słuszne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.