V SA/Wa 1612/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. Minister Finansów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.; dalej "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi M.W. (dalej: "skarżący") na czynność egzekucyjną dokonaną przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika. Powyższe postanowienie Minister Finansów wydał na podstawie następującego stanu faktycznego. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. prowadzi wobec M.W. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., dotyczących zaległości M.W. z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2001 r. do marca 2001 r. W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny zawiadomił M.W. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika w L. (zawiadomienia o nr [...] – z dnia 31 stycznia 2011 r., doręczono dłużnikowi w dniu 15 lutego 2011 r.). Zawiadomienia opatrzone zostały datą 17 lutego 2011 r. Pismem z dnia 7 lutego 2011 r. L. poinformował ZUS [...] Oddział w W., że nastąpił zbieg egzekucji a kwota znajdująca się na przedmiotowym rachunku M.W., nie jest wystarczająca na pokrycie wszystkich egzekwowanych świadczeń. W dniu 28 lutego 2011 r. M.W. odpowiadając na otrzymane zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wniósł pismo zatytułowane "Skarga". Odpowiadając następnie na wezwanie organu pismem z dnia 2 kwietnia 2011 r. wyjaśnił, iż wnosi skargę na czynności organu egzekucyjnego, zarzucając naruszenia art. 33 pkt 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił ww. skargę M.W. na czynności egzekucyjne. Rozpoznając zażalenie na rozstrzygnięcie organu I instancji Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wyjaśnia rozbieżności pomiędzy datą 17 lutego 2011 r., wskazaną na znajdujących się w aktach administracyjnych zawiadomieniach o zajęciu rachunku bankowego, a datą doręczenia tych zawiadomień dłużnikowi (15 lutego 2011 r.) – wskazaną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pismem z dnia 16 listopada 2011 r. Dyrektor ZUS [...] Oddział w W. wyjaśnił, iż data "17 lutego 2011 r." wskazana na odpisach zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego określona została na skutek omyłki pracownika sporządzającego odpis. Organ wskazał tutaj, iż faktyczna data sporządzenia przedmiotowych zawiadomień to 31 stycznia 2011 r. a data ich doręczenia zobowiązanemu to 15 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż czynność egzekucyjna w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego została przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. przeprowadzona prawidłowo. Rozpoznając zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Minister Finansów wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. – zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Wskazano, iż zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności tj. L. S.A. zawiadomień o zajęciu z dnia [...] stycznia 2011 r. (nr [...]). W ocenie organu odwoławczego kwestia rozbieżności co do daty wystawienia i doręczenia przedmiotowych zawiadomień wyjaśniona została w piśmie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W, z dnia [...] listopada 2011 r., gdzie jako faktyczną datę wystawienia pism wskazano 31 stycznia 2011 r., a jako datę odbioru 15 lutego 2011 r. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnej. Odnosząc się natomiast do podnoszonych zagadnień niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak również zastosowania uciążliwego środka egzekucyjnego wyjaśniono, iż zarzuty te nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny w toku postępowania wszczętego w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i mogły być podnoszone w fazie wszczęcia postępowania w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Wskazano przy tym, iż zobowiązany skorzystał z tej drogi i wniesione przez niego zarzuty były przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 787 k.p.c. wyjaśniono, iż przepis ten nie ma zastosowania w administracyjnym postępowania egzekucyjnym. Pismem z 11 czerwca 2012 r. M.W. wniósł do tutejszego Sądu skargę, zarzucając postanowieniu Ministra Finansów "bałaganiarstwo" oraz nierozpatrzenie merytoryczne sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 54 § 1 tej ustawy, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4). W myśl przepisu art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jednocześnie § 6 tego przepisu wskazuje, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazać także należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Należy podkreślić tym samym, że skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (np. patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.09.2010 r. sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.07.2008 r. sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600). Przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być zatem (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne o charakterze faktycznym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Skarga na czynności egzekucyjne może być więc wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje, że skarga nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowienia. Skoro bowiem dana czynność objęta jest możliwością zaskarżenia jej w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 u.p.e.a. Tym samym w skardze można podnosić takie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Sąd badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego winien przede wszystkim ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. (np. patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.05.2010 r., sygn. akt III SA/Wa 420/10, LEX nr 674988). W rozumieniu wskazanych przepisów należy stwierdzić, że dokonanie czynności zajęcia wierzytelności wobec skarżącego, prawidłowość jej przeprowadzenia - rozpatrywane na podstawie regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. i następnych – wskazują na działanie organów zgodnie ze wskazanymi przepisami u.p.e.a. Jak wynika bowiem z § 1 powołanego powyżej artykułu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z § 3 wynika zaś, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo powołany wyżej środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Wskazać tutaj należy, iż zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności (tj. do L. S.A.) tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – vide zawiadomienia (k. 1-9 akt adm.). Podkreślić przy tym tutaj należy, iż rozbieżności dotyczące dat wystawienia i doręczenia przedmiotowych zawiadomień (które stanowiły podstawę skierowania sprawy do ponownego badania – vide postanowienie Ministra Finansów z 4 października 2011 r.) wyjaśnione zostały w toku postępowania administracyjnego w stopniu wystarczającym (pismo z 16 listopada 2011 r. – k. 45 akt adm.). Ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości Sądu, iż przedmiotowe zawiadomienia o nr od [...] zostały wystawione i nadane w placówce pocztowej w dniu 31 stycznia 2011 r. Zawiadomienia o zajęciu rachunku doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 lutego 2011 r., natomiast odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały Skarżącemu w dniu 15 lutego 2011 r. Tym samym działanie organu administracyjnego w pełni realizuje tryb przewidziany treścią mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 80 u.p.e.a. Organ wystawił odpowiednie zawiadomienie oraz tytuł wykonawczy i przesłał odpowiednie druki na właściwy adres banku prowadzącego rachunek Skarżącego oraz do wiadomości M.W. pouczając przy tym w sposób prawidłowy o treści obowiązujących reguł postępowania. Dokonując natomiast oceny przedmiotowych zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego, w kontekście zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podtrzymać również należy ocenę Ministra Finansów w zakresie braku innych uchybień formalnych zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zakres danych zawartych w zawiadomieniach z dnia 31 stycznia 2011 r. odpowiada bowiem w pełni wymogom określonym treścią przepisu art. 67 u.p.e.a. Druki zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr 14 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) Zawiadomienie zawierało zatem wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony Skarżącemu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Brak jest zatem podstaw by skargę na czynność egzekucyjną uznać za zasadną. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie tak zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem w sprawie niniejszej uzasadnione było przeprowadzenie przedmiotowej czynności egzekucyjnej. Sąd nie stwierdził przy tym w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak również zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w zaskarżonym postanowieniu, wskazać należy, iż nie mogą być one powodem uwzględnienia skargi, albowiem nie dotyczą przedmiotu niniejszej sprawy. Jak wskazano powyżej przewidziany w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środek prawny, służyć może wyłącznie do oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych, a nie czynności je poprzedzających (działań wierzyciela). Zastrzeżenia Skarżącego mieszczą się zatem formalnie w granicach zakreślonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i mogły być podnoszone w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Podkreślić tutaj należy, iż Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i pismem z dnia 21 lutego 2011 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczynając tym samym odrębne postępowanie w sprawie. Odnosząc się natomiast do powoływanego przepisu art. 787 k.p.c., wyjaśnić trzeba, iż tego rodzaju postępowanie nie występuje na gruncie obowiązujących w sprawie przepisów o egzekucji administracyjnej, dlatego też zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Reasumując zatem, podniesione w skardze zarzuty nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem – co należy jeszcze raz podkreślić - skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W związku z tym należy stwierdzić, iż organy wydając postanowienia w obu instancjach prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i na jego podstawie wydały właściwe postanowienia. Nie naruszyły one przepisów prawa materialnego, ani procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.