V SA/Wa 1636/17
WyrokWSA w Warszawie2019-02-05
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Michał Sowiński, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu fundacji może być pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za niepodatkowe należności budżetowe fundacji, jeśli egzekucja z majątku fundacji okazała się bezskuteczna, a członek zarządu formalnie pełnił funkcję w czasie powstania należności, mimo twierdzeń o braku wiedzy i zgody na objęcie tej funkcji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek zarządu fundacji może ponosić solidarną odpowiedzialność za niepodatkowe należności budżetowe fundacji, jeśli egzekucja z majątku fundacji była bezskuteczna, a osoba ta formalnie pełniła funkcję członka zarządu w czasie powstania należności. Twierdzenia o braku wiedzy i zgody na objęcie funkcji nie zwalniają z odpowiedzialności, jeśli nie zostały udowodnione, a osoba miała możliwość zrzeczenia się funkcji lub wykazania przesłanek egzoneracyjnych, czego nie uczyniła. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność ta wynika z przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako byłego członka zarządu Fundacji za niepodatkowe należności budżetowe. Należności te wynikały z nieprawidłowo wydatkowanych środków z projektu dofinansowanego ze środków unijnych. Skarżąca kwestionowała fakt pełnienia funkcji członka zarządu w fundacji w okresie powstania należności, twierdząc, że została powołana bez jej wiedzy i zgody. Organy administracji uznały, że egzekucja z majątku fundacji była bezskuteczna, a skarżąca formalnie pełniła funkcję członka zarządu w wymaganym okresie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności z tytułu nieopodatkowanych należności budżetowych oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. W. (dalej: Skarżąca, Odwołująca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: Minister lub Organ) nr (...)z dnia (...) lipca 2017 r., którą organ uchylił w części decyzję nr (...) Marszałka Województwa P. (zwanego dalej "organem I instancji") z dnia (...) stycznia 2017 r. w części dotyczącej kwoty 7.194,16 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od kwoty 983,28 zł od dnia (...) marca 2010 r., od kwoty 2.949,84 zł od dnia (...) sierpnia 2011 r., od kwoty 3.261,04 zł od dnia (...) czerwca 2013 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy decyzję Marszałka orzekającą o solidarnej odpowiedzialności K. W., będącej byłym członkiem zarządu Fundacji (...) (zwanej dalej Fundacją, Beneficjentem), wraz z pozostałymi członkami zarządu Fundacji, z tytułu ciążących na Fundacji niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym w związku z realizacją projektu nr (...).
Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Marszałek Województwa P. nr (...) z dnia (...) stycznia 2017 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności K. W., będącej członkiem zarządu Fundacji (...), wraz z pozostałymi członkami zarządu Fundacji, z tytułu ciążących na Fundacji niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym w związku z realizacją projektu nr (...) pt. Świetlice środowiskowe domy równych szans i określająca do zwrotu kwotę główną w wysokości 12.330,08 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Solidarna odpowiedzialność pozostałych dwóch członków zarządu fundacji została orzeczona wobec:
• A. D. w decyzji Marszałka Województwa P. nr (...) z dnia (...) stycznia 2017 r.,
W. S. w decyzji Marszalka Województwa P. nr (...) z dnia (...)stycznia 2017 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że członkowie zarządu Fundacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania podatkowe Fundacji, wskazując jako podstawę swych działań art. 116 § 1 i 2 w związku z art. 116a Ordynacji podatkowej w związku z art. 4, art. 7 ust. 2 i art. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2016 r., poz. 40 z późn.zm,).
Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i odwołała się w całości od decyzji Marszałka Województwa P. do Ministra Rozwoju jako organu odwoławczego.
Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia (...) lipca 2017 r. uchylił w części decyzję nr (...) Marszałka Województwa P. z dnia (...) stycznia 2017 r. w części dotyczącej kwoty 7.194,16 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od kwoty 983,28 zł od dnia (...) marca 2010 r., od kwoty 2.949,84 zł od dnia (...) sierpnia 2011 r., od kwoty 3.261,04 zł od dnia (...) czerwca 2013 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy decyzję Marszałka Województwa P. z dnia (...) stycznia 2017 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności K. W., będącej byłym członkiem zarządu Fundacji (...), wraz z pozostałymi członkami zarządu Fundacji, z tytułu ciążących na Fundacji niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym w związku z realizacją projektu.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Instytucja Pośrednicząca, to jest Urząd Marszałkowski Województwa P., podpisała z Fundacją umowę o dofinansowanie projektu pt. Świetlice środowiskowe domy równych szans nr (...) w dniu (...) maja 2009 r. Projekt był realizowany od dnia (...) stycznia 2010 r. do dnia (...) kwietnia 2012 r.
W dniu (...) października 2015 r. w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych Marszałek Województwa P. w stosunku do Fundacji wydał decyzję nr (...) określającą przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania w wysokości 12.330,08 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Podstawą żądania zwrotu środków wskazanych w rozstrzygnięciu tej decyzji było stwierdzenie w wyniku kontroli nieprawidłowości w zakresie personelu projektu, skutkujące uznaniem za niekwalifikowalne wynagrodzeń asystenta koordynatora (wynagrodzenie dla W. S. za miesiące luty, maj, czerwiec, sierpień 2011 r. oraz J. G. za miesiące wrzesień, październik 2011 r.) oraz specjalisty ds. rozliczeń i logistyki w projekcie (wynagrodzenie dla K. W. za miesiące luty, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik 2011 r.), na kwotę 7.194,16 zł oraz nierozliczenie we wniosku o płatność końcową części zaliczki otrzymanej na finansowanie przedmiotowego projektu w wysokości 5.135,92 zł.
Jako, że wskazana należność nie została zwrócona przez Beneficjenta, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek Marszałka Województwa P. wszczął wobec Fundacji postępowanie egzekucyjne w trybie administracyjnym. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem Naczelnika I Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) marca 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, ze dotychczasowe postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję,
W związku z powyższym, w dniu (...) września 2016 r. Marszałek Województwa P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec członków zarządu Fundacji w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji za należności wynikające z decyzji nr (...). Postępowania były przeprowadzone oddzielnie dla każdego z członków zarządu Fundacji i objęły K. W., A. D. i W. S.
Marszałek Województwa P. w stosunku do członków zarządu Fundacji orzekł decyzjami nr (...) z dnia (...) stycznia 2017 r., nr (...) z dnia (...)stycznia 2017 r. i nr (...) z dnia (...) stycznia 2017 r. o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji i wezwał do zwrotu należnej kwoty.
Minister ustalił, że wydatki niekwalifikowalne w kwocie 7.194,16 zł, których dotyczyła decyzja Marszałka Województwa P. nr (...) z dnia (...) stycznia 2017 r. powstały w 2011 r. Tym samym – mając na względzie przepisy dot. przedawnienia - uznano, iż w odniesieniu do kwoty 7.194,16 zł termin na wydanie decyzji administracyjnej orzekającej o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania Fundacji wynikającej z decyzji administracyjnej nr (...) z dnia (...) października 2015 r. upłynął z dniem (...) grudnia 2016 r. Na tej podstawie organ odwoławczy uchylił w części decyzję IP PO KL i umorzył postępowanie w powyższym zakresie. Natomiast w odniesieniu do kwoty 5.135,92 zł stanowiącej oszczędności w projekcie, których Beneficjent nie zwrócił, ani nie rozliczył w końcowym wniosku o płatność, organ utrzymał decyzję Marszałka w mocy.
Minister stwierdził, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Fundacji organ w pierwszej kolejności powinien stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne.
Wspomniane powyżej przesłanki pozytywne zostały spełnione poprzez:
1. nieskuteczną egzekucję należności, co zostało stwierdzone w dniu (...) marca 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję;
2. stwierdzenie faktu, że w dniu powstania należności Fundacji ((...) czerwca 2015 r.) K. W. była członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy z Krajowego Rejestru Sądowego.
W ocenie organu odwoławczego wyżej opisany stan faktyczny sprawy przesądza o zaistnieniu pierwszej z przesłanek pozytywnych postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich, tj. przesłanki "bezskuteczności egzekucji".
Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika jednoznacznie, że pomimo wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie egzekucji administracyjnej i prowadzenia go z całego majątku Fundacji, nie udało się zaspokoić istniejącego zobowiązania. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełniona została przesłanka określona w art. 116a O.p. tj. że Fundacja nie posiada majątku, z którego mogłaby zostać skutecznie przeprowadzona egzekucja należności określonej decyzją Marszałka z dnia (...) października 2015 r. Próby wyegzekwowania należności zostały podjęte przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w S., lecz okazały się one bezskuteczne z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję. Minister tym samym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanka bezskuteczności egzekucji została spełniona.
Drugą z przesłanek, niezbędnych do orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich, jest pełnienie przez tę osobę funkcji członka zarządu w czasie, kiedy doszło do nieprawidłowego wydatkowania środków przekazanych w ramach projektu. Minister wskazał, że w zw. ze stosowaniem art. 116 § 2 O.p. przesłanka "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumiana jest formalnie, tj. jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu i czy w ogóle posiadał taką możliwość.
Wydatki zakwestionowane decyzją Marszałka Województwa P. z dnia (...) października 2015 r. dotyczyły nierozliczenia we wniosku o płatność końcową części zaliczki otrzymanej na finansowanie przedmiotowego projektu w wysokości 5.135,92 zł. W tym zakresie decydujące znaczenie ma zatem fakt, kto pełnił funkcję członka zarządu Fundacji w dniu (...) czerwca 2015 r.
Na podstawie odpisu KRS Fundacji, uchwały Rady Fundacji z dnia (...) września 2012 r. oraz Statutu Fundacji, organ odwoławczy ustalił, że K. W. pełniła funkcję członka zarządu Fundacji od dnia (...) września 2012 r. do dnia (...) września 2015 r. (wygaśnięcie mandatu zgodnie z § 27 pkt 1 Statutu Fundacji). Powołanie nastąpiło zgodnie ze statutem Fundacji poprzez zgodną uchwałę wszystkich członków Rady Fundacji (§ 40 pkt 1 i § 41 pkt 7 Statutu Fundacji), choć pod uchwałą brak jest podpisu K. W.
Odwołująca w odwołaniu przywołała co prawda fakt, że została powołana bez jej wiedzy i zgody, jednak w ocenie organu argument ten nie zasługuje on na uwzględnienie. Odwołująca nie złożyła żadnych dokumentów na potwierdzenie powyższych twierdzeń. Podkreślono, iż nikt nie może zmusić osoby zarówno do bycia członkiem, jak i do rezygnacji z członkostwa w zarządzie fundacji. W opinii organu Odwołująca była świadoma powołania do zarządu Fundacji, co potwierdza protokół przesłuchania K. W., sporządzony w siedzibie IP PO KL w dniu (...) listopada 2016 r. Ponadto Odwołująca miała wystarczająco dużo czasu na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Beneficjenta zanim powstała przedmiotowa należność, zwłaszcza, że w 2012 r. była zatrudniona w Fundacji i miała ciągły kontakt z A. D., który pełnił funkcję Prezesa Zarządu.
W kwestii rezygnacji z członkostwa w zarządzie Fundacji, organ odwoławczy zauważył, że władze fundacji, w tym członkowie zarządu, również mają prawo zrezygnować z zasiadania we władzach. Szczegółowe zasady złożenia rezygnacji regulowane są zazwyczaj w statucie instytucji. Rezygnacja wymaga zawsze dokonania pewnych formalności. W statucie Fundacji w § 27 pkt 3 tiret pierwszy wyraźnie wskazano, że utrata członkostwa w zarządzie Fundacji następuje w drodze odwołania przez Radę Fundacji w przypadku złożenia przez członka zarządu rezygnacji. Taka pisemna rezygnacja nie została udowodniona przez Skarżącą.
Organ odwoławczy stwierdził, iż taką funkcję pełniła K. W., zatem w przedmiotowej sprawie przesłanka pełnienia funkcji członka zarządu w czasie kiedy doszło do nieprawidłowego wydatkowania środków została spełniona.
Ponadto, z akt sprawy wynika, że Fundacja W. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców. Z tego tytułu Fundacja nie posiada zdolności upadłościowej, wobec czego członkowie zarządu nie ponoszą odpowiedzialności wobec wierzycieli za szkody powstałe na skutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tej sytuacji nie ma zastosowania art. 116 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej.
Minister zaznaczył, że brak wiedzy o stanie Fundacji, jej kondycji finansowej czy dostępu do dokumentów nie jest przesłanką uwalniającą od odpowiedzialności, bowiem żaden przepis O.p. nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu z powodu sprawowanej funkcji w organie zarządzającym lub uprawnień, jakie on posiada będąc członkiem zarządu.
Minister wskazał, że za okoliczności egzoneracyjne uznaje się:
• siłę wyższą (łac. vis maior),
• nastąpienie szkody wyłącznie z winy poszkodowanego,
• nastąpienie szkody wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności;
• brak winy osoby, której zwierzchnik powierzył wykonanie czynności (art. 430 k.c.).
Wystarczające do zwolnienia się z odpowiedzialności jest wykazanie przynajmniej jednej z ww. okoliczności. Ciężar dowodu tych okoliczności spoczywa na osobie chcącej uwolnić się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, co stanowi umocnienie pozycji poszkodowanego.
Przy analizie przesłanek egzoneracyjnych w ocenie Ministra bezsprzecznie można wykazać, że szkody nie nastąpiły wyłącznie z winy poszkodowanego, czyli Urzędu Marszałkowskiego Województwa P., bowiem to Zarząd Fundacji ponosił pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu. W trakcie postępowania Odwołująca nie wykazała również, że szkody nastąpiły wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Nie wskazano także siły wyższej, takiej jak np. pożar lub powódź, która mogłaby wpłynąć na działania Beneficjenta. Ostatnia przesłanka egzoneracyjna w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, bowiem prawa i obowiązki wynikające z realizacji projektu nie zostały delegowane przez Zarząd Fundacji na konkretną osobę będącą podwładną wobec Zarządu.
Na podstawie powyższych rozważań Minister stwierdził, że organy wykazały jednoznacznie, że na dzień powstania należności objętych decyzją Marszałka Województwa P. Odwołująca była członkiem zarządu Fundacji oraz że egzekucja prowadzona przeciwko Fundacji okazała się bezskuteczna. Przesłanki uwalniające Stronę od odpowiedzialności, tzw. przesłanki egzoneracyjne nie wystąpiły.
K. W. – reprezentowana przez pełnomocnika – złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów.
Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 122, art, 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 i art. 116a w zw. z art. 116 oraz art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2016 r, poz. 195, nr 615 z późn. zm.), zwanej dalej "O.p." poprzez:
- oczywiste naruszenie art. 122, art. 187 §1 i art. 191 O.p. przez pominięcie, że bez wiedzy i zgody K. W. w dniu (...) września 2012 r. Rada Fundacji podjęła uchwałę nr 1 dokonującą zmiany składu zarządu Fundacji przez wykreślenie E. Z. i wpisanie K. W.jako wiceprezesa Fundacji oraz pominięcie, że K. W. nie przyjęła funkcji członka zarządu Fundacji, a wiedzę o wyborze jej osoby w skład zarządu Fundacji podjęła dopiero z zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie i Komenda Miejska Policji w S.w sprawie (...) pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w S. w sprawie (...) prowadzi dochodzenie w sprawie podrobienia dokumentów w Fundacji Ź., a następnie W., KRS (...), oraz wykorzystywania bez wiedzy i zgody zainteresowanych danych osobowych, tj. o czyn z art. 270 §1 k.k., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie art. 210 § 4 O.p. przez pominięcie w uzasadnieniu skarżonej decyzji milczeniem opisanych wyżej twierdzeń Skarżącej, jak i pominięcie milczeniem toczącego się karnego postępowania przygotowawczego w przedmiocie bezprawnego użycia danych osobowych Skarżącej bez jej zgody i wiedzy przez ujawnienie w KRS, czym wprost naruszył zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 124 O.p.,
- niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 116a §1 w zw. z art. 116 oraz art. 107 i art. 108 O.p.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa w zakresie utrzymanej w mocy, a także zasądzenie od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia (...) lutego 2018 r. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia przez sądem powszechnym sprawy dot. stwierdzenia nieważności uchwały Rady Fundacji nr 1 z dnia (...) września 2012 r. w zakresie zmiany Zarządu Fundacji przez wpisanie K. W. jako Wiceprezesa Fundacji.
WSA postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r. zawiesił postepowanie sądowoadministracyjne, które zostało następnie podjęte postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r.
Do akt sprawy wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia (...) kwietnia 2018 r. sygn. akt (...), którym oddalono powództwo Skarżącej oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w B. I Wydział Cywilny z dnia (...) września 2018 r. sygn. akt (...), oddalający apelację od tego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 z p. zm. - dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Rozwoju i Finansów - przedstawiony w części historycznej uzasadnienia - uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie nie jest spornym fakt istnienia dochodzonej przez organy należności, czy też jej wysokość. Skarżąca kwestionuje natomiast fakt, iż była członkiem zarządu Fundacji we wskazanym przez organy okresie.
Kwestią sporną pomiędzy stronami jest zatem ustalenie, czy Strona skarżąca była członkiem zarządu Fundacji w dacie powstania dochodzonej przez organy należności.
Na podstawie posiadanych dokumentów tj. odpisu KRS Fundacji, uchwały Rady Fundacji z dnia (...) września 2012 r. oraz Statutu Fundacji organ odwoławczy ustalił, że K. W. pełniła funkcję członka zarządu Fundacji od dnia (...) września 2012 r. do dnia (...) września 2015 r. (wygaśnięcie mandatu zgodnie z § 27 pkt 1 Statutu Fundacji). Powołanie w ocenie Ministra nastąpiło zgodnie ze statutem Fundacji poprzez zgodną uchwałę wszystkich członków Rady Fundacji (§ 40 pkt 1 i § 41 pkt 7 Statutu Fundacji), choć pod uchwałą brak jest podpisu K. W.
Zdaniem Ministra w dniu powstania należności Fundacji tj. gdy zobowiązanie stało się wymagalne w dniu (...) czerwca 2015 r. ( dzień, w którym upłynął termin wyznaczony przez IP PO KL na złożenia korekty do wniosku o płatność końcową, w której Fundacja powinna dokonać rozliczenia kwoty dofinansowania) Strona skarżąca była członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy w Krajowym Rejestrze Sądowym. Pisemna rezygnacja z pełnionej funkcji nie została nigdy złożona. Kadencja wygasła zatem po trzech latach od powołania na to stanowisko, a więc po dacie powstania należności.
Strona nie zgodziła się z oceną Ministra i w skardze zarzuciła mu dokonanie dowolnej oceny dowodów, która skutkowała nieprawidłowym ustaleniem powstania członkostwa w zarządzie Fundacji. Strona podkreśliła, iż treść dowodów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, iż jej członkostwo w zarządzie nigdy nie nastąpiło.
W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uznać należało za niezasadne.
Odnosząc się do zarzutów, w których Skarżąca przywołała art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej należy wskazać, iż przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa nie były podstawą prawną zaskarżonej decyzji, a zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma jedynie przepis art. 116 i art. 116a Ordynacji podatkowej, odnoszący się do odpowiedzialności subsydiarnej.
W świetle art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z p. zm., zwanej dalej "u.f.p."), wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w tym środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jednocześnie kwota środków do zwrotu stanowi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. Jak stanowi przepis art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z p. zm., zwanej dalej "k.p.a.") i odpowiednio przepisy Działu III O.p. Przywołane przez Skarżącą przepisy nie znajdują się w Dziale III O.p. lecz w Dziale IV O.p., a ponadto odnoszą się one do działań organów podatkowych, podczas gdy - jak słusznie w odpowiedzi na skargę wskazał Minister - w przedmiotowej sprawie Minister Rozwoju i Finansów nie był takim organem.
Sąd - dokonując oceny zaskarżonej decyzji - zgadza się z oceną organów, iż Skarżąca nie wykazała, że nie była członkiem Zarządu Fundacji w okresie, w którym powstała egzekwowana należność.
Minister zasadnie stwierdził, że mimo, iż pod uchwałą Rady Fundacji powołującą Skarżącą na członka zarządu Fundacji nie ma podpisu K. W., nie powoduje to nieważności uchwały, bowiem żaden przepis prawa krajowego, bądź Statutu Fundacji nie wymaga pisemnej akceptacji powołania do zarządu. Jednocześnie w ocenie Sądu były podstawy, aby nie dać wiary twierdzeniom Skarżącej, że dowiedziała się o powołaniu Jej na członka zarządu Fundacji z zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez Komendę Miejską w S. Trzeba zgodzić się też z organem, że Skarżąca dużo wcześniej była świadoma powołania do zarządu Fundacji, co potwierdza protokół przesłuchania K. W., sporządzony w siedzibie IP PO KL w dniu (...) listopada 2016 r. Słusznie również Minister wskazał, że Strona skarżąca miała wystarczająco dużo czasu na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Beneficjenta zanim powstała przedmiotowa należność, zwłaszcza, że w 2012 r Skarżąca była zatrudniona w Fundacji i miała ciągły kontakt z A. D., który pełnił funkcję Prezesa Zarządu.
Sąd zapoznał się również z treścią złożonego do akt sprawy sądowej przez pełnomocnika Skarżącej wyroku Sądu Apelacyjnego w B. I Wydział Cywilny z dnia (...) września 2018 r. sygn. akt (...), oddalający apelację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia (...) kwietnia 2018 r. sygn. akt (...), którym oddalono powództwo Skarżącej w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr 1 z dnia (...)września 2012 r., którą podjęła Rada Fundacji.
Dokonując rozważań natury prawnej, na wstępie należy wskazać, że z art. 107 § 1 i art. 116 § 1 w zw. z art. 116a Ordynacji podatkowej wynika, że za zaległości podatkowe innych osób prawnych - a więc również fundacji - odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku osoby prawnej okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu 1/ nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2/ nie wskazuje mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych osoby prawnej w znacznej części.
Trzeba przy tym wskazać, że przesłanka wskazana w pkt 1 art. 116 § 1 O.p. nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż w stosunku do fundacji nie stosuje się przepisów o upadłości w rozumieniu tego przepisu.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 116a O.p. trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 116a O.p. w związku z art. 116 O.p. Przepisy te określają zasady dochodzenia należności od osób trzecich, a takimi są członkowie zarządu Fundacji. Oddzielną kwestią jest ustalenie na podstawie powyższych przepisów kręgu osób trzecich, sprawdzenia czy zachodzą wszystkie przesłanki pozytywne oraz czy nie miały miejsca przesłanki egzoneracyjne. Organ dokonał takiej analizy w trakcie postępowania administracyjnego i ustalił, że przesłanki pozytywne, zawarte w art. 116 O.p., zostały spełnione poprzez:
1. nieskuteczną egzekucję należności, co zostało stwierdzone w dniu (...) listopada 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję;
2. stwierdzenie faktu, że w dniu powstania należności Fundacji, tj. w dniu (...) czerwca 2015 r., K. W. była członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy z Krajowego Rejestru Sądowego oraz uchwały nr 1 Rady Fundacji z dnia (...) września 2012 r., a rezygnacja z pełnionej funkcji nie została nigdy złożona, kadencja wygasła po trzech latach od powołania na to stanowisko, a zatem po dacie powstania należności.
Skarżąca nie wskazała też mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności w znacznej części.
Organy dokonały oceny zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przesłanek wskazanych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym w ocenie Sądu organy w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie naruszyły przepisów prawa materialnego, w tym wskazywanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowych.
W ocenie Sądu organ nie naruszył też przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).
Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11; dostępny tamże).
Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło