V SA/Wa 1642/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. C. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 347 m2 usytułowany na działce o pow. 1.245 m2, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż nie osiąga dochodów. Dodatkowo oświadczył, iż "sprawuje zarząd w sp. z o.o. bez umowy o pracę i nie bierze wynagrodzenia". W uzasadnieniu podniósł, iż nie posiada środków na opłaty sądowe, zaś jego dom nie nadaje się do wynajmu. W dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] 2014 r. wskazał, iż nie posiada rachunków bankowych, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bowiem pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki, jego miesięczne wydatki wynoszą 400 zł na żywność oraz 80 zł na energię elektryczną. Podniósł dodatkowo, iż utrzymuje się z pomocy adwokatów, którzy otrzymują wynagrodzenie z urzędu, zaś pełnomocnik "zwykle poczuwa się do udzielenia bezzwrotnej pomocy finansowej, będącej częścią tak otrzymanego wynagrodzenia". Nadto wskazał, iż "inne sądy powszechnie przyznają mu prawo pomocy". Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy przypomnieć trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek opłacenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Analizując złożone przez stronę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nią kosztów sądowych w sprawie, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Nie sposób jest przyjąć, by wnioskodawca egzystował nie osiągając żadnego dochodu. Nie sposób również przyjąć za wiarygodne, by źródłem utrzymania wnioskodawcy była "pomoc adwokatów", którzy reprezentują go z urzędu w postępowaniach sądowych. Niezależnie od tego, iż skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów (np. oświadczenia pełnomocnika z urzędu o przekazaniu wynagrodzenia na rzecz wnioskodawcy), to nie można przyjąć, by taki sposób "pozyskiwania" środków finansowych mógł mieć charakter stały i przez to zapewnił wnioskodawcy środki niezbędne dla stałego utrzymania. Skoro bowiem skarżący oświadcza, iż ponosi miesięczne wydatki na wyżywienie oraz opłaty związane z eksploatacją domu, to można przyjąć, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje, do czego był wzywany. Zastanawiającym jest również i to, że mimo tak trudnej – w ocenie samego skarżącego – sytuacji materialnej, nie korzysta on z pomocy społecznej i nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bowiem jak twierdzi pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki bez wynagrodzenia. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz dokonanie jej porównania z opłatą sądową w wysokości 100 zł. Wysokość wpisu należnego w sprawie, nie może być bowiem – jak to się przyjmuje w orzecznictwie – obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; orzeczenia sądów administracyjnych są W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Mając natomiast na uwadze, iż przedstawione przez skarżącego informacje uznano za niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, iż inne sądy powszechne przyznają mu prawo pomocy, wskazać trzeba, iż okoliczność ta nie może zastąpić analizy sytuacji majątkowej ustalonej w niniejszym postępowaniu. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż postępowanie z wniosku o prawo pomocy jest postępowaniem wpadkowym w ramach toczącego się postępowania sądowego ze skargi i jest oddzielne od innych toczących się spraw skarżącego. W postępowaniu tym oceniany jest aktualny stan majątkowy wnioskodawcy, zatem winien on udzielić odpowiedzi na zadane pytana, niezależnie od tego, iż w innej sprawie został zwolniony od kosztów sądowych. Zauważyć dodatkowo należy, że postępowanie przed sądem powszechnym prowadzone jest na podstawie innych przepisów aniżeli niniejsze postępowanie. Nadto, brak jest dokumentów źródłowych z akt innych spraw, które legły u podstaw zapadłych w nich rozstrzygnięć, by można było ewentualnie uwzględnić je przy ocenie stanu majątkowego posiadania wnioskodawcy, ustalanego w niniejszej sprawie. Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.