V SA/Wa 1642/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.P. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...)maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych C. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 347 m2 usytułowany na działce o pow. 1.245 m2, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż nie osiąga dochodów. Dodatkowo oświadczył, iż "sprawuje zarząd w sp. z o.o. bez umowy o pracę i nie bierze wynagrodzenia". W uzasadnieniu podniósł, iż nie posiada środków na opłaty sądowe, zaś jego dom nie nadaje się do wynajmu. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 23 czerwca 2015 r. wskazał, iż nie posiada rachunków bankowych, a jego miesięczne wydatki wynoszą 500 zł. Źródła dochodów są nieregularne i uzależnione od wyniku spraw sądowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy przypomnieć trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek opłacenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Analizując złożone przez stronę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nią kosztów sądowych w sprawie, w szczególności wobec braku precyzyjnej odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Skarżący wyjaśnił, że uzyskuje nieregularne dochody, a ich wysokość jest zależna od wyniku spraw sądowych. Wskazane wyjaśnienia w istocie nie wskazują ani na źródła dochodów, ani ich wysokości. Wątpliwości wzbudza już fakt, że Skarżący postępowania sądowe uznał za źródło dochodów. Ponadto, nie wymienił ich, nie wskazał ich przedmiotu i nie wyjaśnił, dlaczego wiąże w wynikiem postępowania sądowego uzyskiwanie dochodów. W ocenie referendarza sądowego nie sposób przyjąć za wiarygodne, złożonych w tym zakresie wyjaśnień. Skoro bowiem Skarżący oświadcza, iż ponosi miesięczne wydatki na wyżywienie oraz opłaty związane z eksploatacją domu, to można przyjąć, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje, do czego był wzywany. Zastanawiającym jest również i to, że mimo tak trudnej – w ocenie samego Skarżącego – sytuacji materialnej, nie korzysta on z pomocy społecznej i nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bowiem jak twierdzi pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki bez wynagrodzenia. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz dokonanie jej porównania z opłatą sądową w wysokości 100 zł. Wysokość wpisu sądowego należnego w sprawie, nie może być bowiem – jak to się przyjmuje w orzecznictwie – obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Mając natomiast na uwadze, iż przedstawione przez Skarżącego informacje uznano za niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.