V SA/Wa 1653/16

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia (...) w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2016 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Stowarzyszenia [...]"P." w W. wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż Stowarzyszenie nie posiada majątku ani środków trwałych, zaś w ostatnim roku obrotowy nie osiągnęło zysku. W uzasadnieniu podniesiono, iż Stowarzyszenie nie posiada rachunków bankowych, które zostały wypowiedziane. Do wniosku załączono kopie pism bankowych z dnia 24 sierpnia 2013 r. o wypowiedzeniu umów rachunku bankowego oraz z dnia 7 marca 2016 r. o potwierdzeniu sald na dzień 31.12.2015 r., a także kopię zawiadomienia z dnia 22 czerwca 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek Stowarzyszenia jest bezprzedmiotowy w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1118, 1138 i 1146) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jak wynika ze złożonej do akt sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego (k. 130 akt sądowych). Wobec tego, iż przedłożona informacja jest aktualna na dzień 25 sierpnia 2016 r., dokonano również sprawdzenia statusu Stowarzyszenia w "Wykazie organizacji pożytku publicznego uprawnionych do otrzymania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2015, sporządzony zgodnie z art. 27a ust. 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2016 r., poz. 239 z późn zm.)" – udostępnionym przez Departament Pożytku Publicznego Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za pośrednictwem strony internetowej www.pozytek.gov.pl. W wykazie tym, zaktualizowanym na dzień 19 października 2016 r., skarżące Stowarzyszenie znajduje się pod pozycją 1463. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż Stowarzyszenie jako organizacja pożytku publicznego korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od opłat sądowych, z mocy wskazanego art. 239 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że Stowarzyszenie nie ma obowiązku ponoszenia żadnych opłat sądowych, w tym również występując ze skargą kasacyjną, co z kolei powoduje, że rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych staje się zbędne. Stosownie do przepisu art. 249a p.p.s.a., jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 w zw. art. 249a p.p.a.s.a. orzeczono, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Rozpoznając natomiast wniosek Stowarzyszenia w zakresie ustanowienia radcy prawnego, stwierdzić należało, że zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego Stowarzyszenie wykazało, że nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W tym zakresie zauważyć należało, iż nie prowadzi ono działalności zarobkowej, nie posiada majątku ani zasobów pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należało mieć również na uwadze określone w statucie cele działania Stowarzyszenia, jak również to, że jego sytuacja majątkowa była już wielokrotnie przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 11 października 2013 r. o sygn. akt II GZ 563/13 uznał, że Stowarzyszenie zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do wskazania we wniosku osoby radcy prawnego –W. M., przypomnieć należy, iż o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych (art. 253 § 1 p.p.s.a.), która w terminie 14 dni wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie tego pełnomocnika oraz sąd (art. 253 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie, stosowanie do treści art. 244 § 3 p.p.s.a., właściwa rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym, wyznaczy radcę prawnego wskazanego przez stronę. Powyższe regulacje oznaczają zatem, iż rolą sądu (referendarza sądowego) jest orzekanie w zakresie wniosku o przyznanie prawo pomocy, natomiast o wyznaczeniu konkretnej osoby jako pełnomocnika decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa (w niniejszej sprawie – Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.). Wobec takiej konstrukcji prawnej wskazać trzeba, iż sąd nie ma wpływu na decyzję organu samorządu w zakresie wyznaczenia wskazanego przez Stowarzyszenie pełnomocnika. W tym zakresie rola referendarza sądowego sprowadza się do poinformowania Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. – w trybie art. 244 § 3 p.p.s.a. – o wskazaniu we wniosku radcy prawnego W. M.. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.