V SA/Wa 1657/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - specjalista Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z ... lutego 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za listopad 2011 r. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem noszącym datę ....12.2011 r., skierowanym do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych A. Sp. z o.o., zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-D za m–c listopad 2009 r. Wskazała, że wniosek ten został wysłany z aplikacji ... w dniu 20.12.2011 r. o godz. 20.15 Program zasygnalizował wysłanie załączników, które znalazły się w folderze "wysłane" (Spółka dołączyła do wniosku printscreen okna z wysłanymi plikami). System komputerowy nie zasygnalizował błędów w eksporcie pliku i załączników. W dniu 21.12.2011 r. plik został zweryfikowany w Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji (SODiR). Okazało się, że wniosek Wn-D nie został złożony. Po uzyskaniu tej informacji wykonano kolejną próbę wysłania dokumentów. Jak wskazała A. Sp. z o.o. "eksport, który się wykonał był jedynie częściowy więc większość plików znajdowała się już (...) w systemie". Podsumowując wnioskodawczyni stwierdziła, iż przedstawiony problem techniczny uniemożliwił jej wykrycie błędów w wykonywanej operacji. W piśmie z dnia ... stycznia 2012 r. Spółka potwierdziła, iż uchybienie terminowi nastąpiło wyłącznie wskutek zaistnienia nieprawidłowości natury technicznej pozostających poza jej kontrolą. Postanowieniem z ...02.2012 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za miesiąc listopad 2011 r. Zdaniem Funduszu, podane przez stronę wyjaśnienia nie spełniają przesłanek wymienionych w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawczyni organ I instancji podkreślił, iż w przypadku skutecznego przekazania wniosku w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych, wnioskodawca pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanego dokumentu. Informację zwrotną z systemu SODiR beneficjent otrzymuje bezpośrednio po poprawnej weryfikacji merytorycznej dokumentu przez SODiR w zakładce "Korespondencja". W związku z tym beneficjent, po każdorazowym przesłaniu dokumentu deklarowaną formą wymiany danych powinien sprawdzić, czy dokument został poprawnie zweryfikowany przez system. Wnioskodawca wysyłający dokumentację za pośrednictwem systemu SODiR winien był zapoznać się również z obowiązkami wynikającymi z wyboru ww. formy przekazywania wniosków. Organ podkreślił, że przekazany wydruk "printscreen" mający, w ocenie beneficjenta, potwierdzić wysłanie przedmiotowego wniosku w terminie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ SOD Offline jest aplikacją lokalną, do której Fundusz nie ma dostępu. Następnie organ I instancji wyjaśnił, iż SODiR funkcjonuje w sposób zapewniający monitorowanie działań wnioskodawcy dokonywanych za jego pośrednictwem. Możliwe jest zatem sprawdzenie historii logowania wnioskodawcy i każdorazowe określenie zarówno dokładnego terminu podjęcia przez wnioskodawcę aktywności w systemie, jak również określenie rodzaju podjętych działań. Fundusz dokonał sprawdzenia historii logowania Spółki oraz podjętych przez nią działań w SODiR i stwierdził, iż w dniu 20.12.2011 r. nie logowała się ona w ogóle w tym systemie. Z historii logowania wynika natomiast, iż strona po raz pierwszy próbowała utworzyć i wysłać przedmiotowy dokument w dniu 21 grudnia 2011 r. Od powyższego postanowienia strona złożyła zażalenie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej podnosząc zarzuty naruszenia: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. nr 8, poz. 43) w związku z art. 58 § 1 k.p.a.; - przepisów postępowania administracyjnego (art. 11, art. 77 § 1, art. 107 §3 k.p.a.). W uzasadnieniu zażalenia strona wyjaśniła, że w dniu 20.12.2011 r. o godzinie 20.15 rozpoczęła eksport danych z systemu SOD OffLine do systemu PFRON. Tego samego dnia ok. godziny 23:00 aplikacja eksportująca pliki zachowała się w standardowy sposób, sygnalizując, iż wysłane pliki zostały automatycznie zapisane w folderze lokalnym na komputerze z certyfikatami dostępu do systemów (lokalizacja: E:/Sodir A./Sodir A./wysłane/ll-2011). Po wysyłce z A. Sp. z o.o. tego samego dnia dokonano eksportu deklaracji ze współpracującej firmy, gdzie aplikacja zachowała się w identyczny, standardowy sposób, gdzie wniosek Wn-D został zapisany na serwerze PFRON. W dniu 21.12.2011 r. osoba upoważniona w celu kontroli wniosku odkryła, że system PFRON nie otrzymał deklaracji rozliczeniowej co spowodowało, iż tego samego dnia przesłany został do PFRON ponowny wniosek wraz z podaniem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wobec powyższego A. Sp. z o.o. nie ponosi winy w uchybieniu terminu zaś Fundusz powinien wziąć pod uwagę, iz pomimo podjęcia przez beneficjenta prób i starań, przesłanie dokumentów za pośrednictwem SODiR było obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione. Tymczasem organ I instancji ograniczył się jedynie do zbadania czy strona w zakreślonym, terminie zdołała przesłać wniosek drogą elektroniczną. Organ dokonał sprawdzenia historii logowania się Spółki do SODiR i na tej podstawie wykluczył, iż takie logowanie miało miejsce w dniu 20 grudnia 2011 r. W ocenie Spółki taka konstatacja organu nie oznacza jednak, że nie podejmowała ona prób logowania, które okazały się nieskuteczne. Postanowieniem z ... maja 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzielił całkowicie pogląd organu I instancji, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Powtórzył też argumentację organu I instancji dotyczącą aplikacji SOD OffLine oraz monitorowania logowania i podjętych przez beneficjenta działań w SODiR. Podkreślił, iż w dniu 20.12.2011 r. nie odnotowano zakłóceń w pracy tego systemu. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym każde nie dołożenie należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw świadczy o stopniu zawinienia, co w konsekwencji wyłącza możliwość zastosowania art. 58 kpa. W ocenie Ministra A. Sp. z o.o. ewidentnie nie dołożyła takiej staranności, ponieważ nie sprawdziła czy jej wniosek został faktycznie wysłany. Spółka powinna to uczynić pobierając odpowiednie potwierdzenie po wprowadzeniu dokumentu do systemu. W razie niepewności co do skutecznego nadania wniosku drogą elektroniczną istniała możliwość wysłania go za pośrednictwem poczty. Organ II instancji przytoczył również wyrok WSA w Warszawie z dnia 17.03.2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/09, w którym uznano, iż "trudności strony w obsłudze systemu elektronicznego SODiR, a także "oporność" systemu nie stanowią podstaw uzasadniających zastosowanie w sprawie art. 58 §2 k.p.a.". Od powyższego rozstrzygnięcia A. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się w niej uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 58 §1 i §2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a także art. 61 §2 k.c. Skarżąca podkreśliła, iż możliwości złożenia wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie została pozbawiona na skutek błędu w systemie elektronicznym PFRON. W przedstawionej przez nią w toku postępowania dokumentacji jednoznacznie wynikało, iż wniosek WN-D został sporządzony dnia 20 grudnia 2011 r. i był tego dnia przesyłany. Wniosek został więc sporządzony i przesłany w terminie, a jedynie z powodów technicznych dotarł do PFRON w nieznacznie okrojonej części. W ocenie skarżącej próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn techniczny czyli niezależnych od pracodawcy np. błędu w systemie SOD, albo leżących po stronie operatora łączy teleinformatycznych powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia wniosku. Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 01.12.2009 r. sygn. akt II GSK 197/09, w którym stwierdzono, iż udokumentowana próba przekazania wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy powinna być traktowana jako zachowanie terminu. Skarżąca podniosła ponadto, że zgodnie z art. 61 §2 k.c. “oświadczenie woli, wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, że osoba mogła zapoznać się z jego treścią". W tym kontekście skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że kompletny wniosek Wn-D został przez nią przesłany do PFRON, a twierdzenia organu o jego niekompletności są gołosłowne i nie poparte żadnym dowodem. Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zaprezentowane z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego jako chwilę złożenia oświadczenia elektronicznego, należy przyjąć moment przejścia komunikatu do systemu informatycznego prowadzonego i kontrolowanego przez odbiorcę, a konkretnie – chwilę przyjęcia oświadczenia przez serwer odbiorcy i zarejestrowania na nim odpowiednich danych (postanowienie SN z dnia 10.12.2003 r., V CZ 127/03). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu, zastosowana przez organy orzekające w sprawie, uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 art. 58 k.p.a.). Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zasadnie zatem organ, który wydał zaskarżone postanowienie, wskazał, że do przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie łącznie 3 przesłanek, tj. uprawdopodobnienie braku winy po stronie wnoszącej o przywrócenie terminu, złożenie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku wraz z dopełnieniem czynności dla której określony został termin. Minister Pracy i Polityki Społecznej trafnie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2011 r., a tym samym nie spełnił niezbędnej przesłanki do przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Należy wskazać, że: ,,O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynność w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku’’ (v. Adamiak, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2004, str. 328 - za Iserzon, Komentarz, s. 136). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (Adamiak [w] Adamiak/Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyne, wyd. I, Warszawa 2003, s. 200). Skarżący nie uprawdopodobnił, że niezłożenie w wymaganym terminie wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc listopad 2011 r. (termin upłynął z dniem 20 grudnia 2011 r., zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 Nr 8 poz. 43 ze zm.) spowodowane było przeszkodą, której nie mógł przezwyciężyć. Zasadnie Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał opierając się na historii logowania skarżącego do systemu SODiR (wydruki załączone zostały da akt administracyjnych), że sam fakt logowania się skarżącego w dniu 20 grudnia 2011 r. nie dawał podstaw do przyjęcia przez skarżącego, że nastąpiło wysłanie wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z art. 26 c ust. 1 pkt 2 i ust. 1 a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92) pracodawca składa Funduszowi wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania, a wniosek ten pracodawca przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanego wniosku Pracodawca może przekazać wniosek również w formie dokumentu pisemnego. (podkreślenie własne Sądu). Zatem w przypadku prawidłowego przekazania wniosku w formie dokumentu elektronicznego pracodawca pobiera potwierdzenie wysłanego wniosku. W tej sytuacji (niepobrania z systemu potwierdzenia wysłania wniosku) przyjęcie przez skarżącego, że wygenerowany przez system komunikat: ,,Zapis dokumentu zakończony sukcesem’’ oznacza prawidłowe wysłanie wniosku drogą elektroniczną jest nieuzasadnione i nie może potwierdzać braku winy skarżącego w niedopełnieniu terminu do złożenia wniosku. Korzystając z elektronicznej formy wysyłania wniosku o dofinansowanie skarżący winien dołożyć należytej staranności w zakresie obsługi SODiR w przeciwnym razie mógł on skorzystać z alternatywnej formy wysłania wniosku, za pośrednictwem poczty. Oceny Sądu w omawianym zakresie nie zmienia argumentacja skarżącego, wskazująca na wadliwe funkcjonowanie systemu elektronicznego. Brak bowiem jest podstaw by przyjąć, że w datach logowania się przez skarżącego w systemie SODiR, system ten działał nieprawidłowo. Przyczyn nieudanej transmisji danych może być wiele, nie muszą one leżeć po stronie Funduszu, zaś podstawą do przekonania , że transmisja danych się powiodła nie może być dla strony nic innego jak otrzymanie elektronicznego potwierdzenia przesłania wniosku. W ocenie Sądu w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak i odwoławczego organy zapewniły skarżącemu, zgodnie z wymogami art. 10 § 1 k.p.a., czynny udział w postępowaniu, w tym umożliwiły skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań . Przedstawiając wszystko powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a podniesione zarzuty uznał za nieuzasadnione. Działając na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.