V SA/Wa 166/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 166/16, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym kontekście wskazała, że w kasie i na rachunkach bankowych spółki brak jest środków finansowych. Skarżąca nie posiada też ruchomości czy nieruchomości, które mogłaby sprzedać, aby opłacić wpis w niniejszej sprawie, a także w innych jej sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Prowadzone postępowania administracyjne uniemożliwiają jakąkolwiek działalność spółki. Skarżąca oświadczyła, że wartość jej środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wyniosła [...] zł, a za ostatni rok obrotowy wypracowany zysk oszacowała na kwotę [...] zł, wskazując, że jest to wstępna kwota z uwagi na brak zatwierdzonego bilansu. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, iż w roku 2014 spółka, przy przychodach netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł, osiągnęła zysk netto w kwocie [...] zł, a bilans spółki za rok obrotowy 2014 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą [...] zł (pomimo wezwania Sądu do nadesłania pełnego sprawozdania finansowego za rok 2014, skarżąca przedstawiła za ten okres jedynie bilans oraz rachunek zysków i strat - vide lit. a wezwania Sądu z 30 marca 2016 r.). W roku 2015 przy przychodach netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł, zysk netto spółki wyniósł [...] zł, zaś bilans spółki za rok obrotowy 2015 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą [...] zł (bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2015 w aktach sądowych sprawy). Natomiast skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu do nadesłania dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 29 lutego 2016 r. (vide lit. b in fine wezwania Sądu z 30 marca 2016 r.). Skarżąca przedłożyła wyciągi z następujących czterech rachunków bankowych: 1) prowadzonego w Banku [...]. obejmującego okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r., na którym według stanu na 31 marca br. nie było blokad, a saldo końcowe było ujemne (-163,95 zł), 2) walutowego (w EUR) prowadzonego w [...] S.A. obejmującego okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r., na którym według stanu na 31 marca br. nie było blokad, a saldo końcowe było ujemne (-8,85 EUR), 3) prowadzonego w [...] S.A. obejmującego okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r., na którym według stanu na 31 marca br. nie było blokad, a saldo końcowe wynosiło 0 zł, 4) walutowego (w USD) prowadzonego w [...] S.A. obejmującego okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r., na którym według stanu na 31 marca br. nie było blokad, a saldo końcowe było ujemne (-9,85 USD). Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, iż ogólna sytuacja finansowa Skarżącej jest dobra, a to oznacza, iż brak jest podstaw do uznania, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w prowadzonym postępowaniu. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza. Wskazała, iż jej zdaniem referendarz sądowy jedynie wybiórczo przeanalizował jej sytuację finansową. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślono, iż kwestia przychodu nie może być głównym (a de facto jedynym) kryterium oceny sytuacji finansowej wnioskującego o prawo pomocy. Zdaniem Skarżącej przedstawiła ona swoją sytuację majątkową w sposób kompletny. Wskazała, iż postanowienie referendarza zamyka jej w praktyce drogę do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając stan majątkowy skarżącej zauważyć należy, że pomimo znacznego zmniejszenia przychodów netto ze sprzedaży w porównaniu z 2014 rokiem (kiedy przekroczyły one 100 milionów zł), w roku ubiegłym przychody te nadal były bardzo duże - wyniosły bowiem ponad 28 milionów zł. Przy takim poziomie przychodów netto ze sprzedaży skarżąca spółka osiągnęła w roku 2015 znaczny dochód ([...] zł). Na uwagę zasługuje także bardzo duża skala wydatków na koszty działalności operacyjnej ([...] zł), na które składają się m.in. zużycie materiałów i energii, usługi obce oraz wartość sprzedanych towarów i materiałów. Podkreślenia wymaga, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Natomiast nie wiadomo jak przedstawiają się wyniki finansowe spółki w roku bieżącym – jak już wyżej nadmieniono, pomimo wezwania Sądu w tym zakresie, skarżąca nie przedstawiła dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia do 29 lutego 2016 r. Analiza transakcji dokonywanych na ujawnionych przez skarżącą rachunkach walutowych (w EUR i USD) prowadzonych w [...] S.A. wskazuje, iż skarżąca dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowym o nr [...] (prowadzonym w tym samym banku), z którego przekazywała na ujawnione rachunki walutowe kwoty po kilka EUR i USD tytułem spłaty zaległych prowizji. Natomiast historia transakcji dokonywanych na ujawnionym przez skarżącą rachunku w walucie krajowej, prowadzonym [...] S.A., prowadzi do wniosku, że skarżąca posiada kolejny nieujawniony rachunek w tym banku o nr [...], z którego w dniach: [...] lutego 2016 r. i [...] marca 2016 r. przelała na ujawniony rachunek w walucie krajowej kwoty po 43 zł. Na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku, nie jest wiadome jakie operacje były wykonywane na tych nieujawnionych rachunkach bankowych skarżącej oraz jakie były na nich salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. argumentu w postaci zajęć na rachunkach bankowych spółki (dokonanych przez Izbę Celną), zauważyć należy, iż historia transakcji na czterech ujawnionych Sądowi rachunkach bankowych wskazuje, że blokowane kwoty (widniejące na trzech spośród tych rachunków) rzędu kilkudziesięciu milionów zł były na bieżąco regulowane. W konsekwencji na przedmiotowych rachunkach nie było blokad. Skarżąca w sprzeciwie stwierdziła, iż dwa wskazane przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu rachunki bankowe nie należą do niej, ale są rachunkami pomocniczymi banku [...] S.A., do których Spółka nie ma dostępu. Następnie Skarżąca wskazała, iż referendarz odmówił jej przyznania prawa pomocy, działając z góry powziętym zamiarem. Należy odnieść się do tego zarzutu. Sąd nie dostrzega związku pomiędzy rzekomą nierzetelnością (a nawet stronniczością) referendarza, a faktem, że dwa z czterech omawianych rachunków mają charakter "pomocniczy". Faktem jest natomiast, że na żadnych z czterech rachunków na dzień orzekania ([...] marca 2016 r.) nie było i nie ma blokad. Mając na uwadze okoliczność, że skarżąca spółka osiąga dobre wyniki finansowe (pomimo prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych), stwierdzić należy, iż skutki ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1265/14). Co więcej, zdaniem Sądu kluczowe w tej sprawie zagadnienie, a więc poziom środków finansowych na rachunkach bankowych Skarżącej może budzić poważne wątpliwości. Spółka osiąga bowiem wielomilionowe przychody i ponosi niewiele niższe koszty, podczas gdy na czterech ujawnionych rachunkach znajdują się środki rzędu kilkuset złotych (po ich zsumowaniu). Argumentacja Spółki jest w tym miejscu niespójna, a wszystko wskazuje na to, iż Skarżąca nie ujawniła Sądowi wszystkich swych zasobów finansowych. Z tych też powodów postanowienie referendarskie utrzymano w mocy. Skoro nadesłane przez skarżącą dokumenty świadczą o jej dobrej kondycji finansowej, to brak jest podstaw do uznania, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.