V SA/Wa 1660/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. J. z udz. A. B. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] Przedmiotem skargi z 22 czerwca 2010r. wniesionej przez B. J. (skarżącą w sprawie ) – jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] maja 2010r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. z dnia [...] marca 2010 r. o odmowie zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] lutego 2010r. ( niedziela ) A. B. i B. J. zawarły umowę zbycia prawa do kwoty indywidualnej w wysokości [...] zł. Następnie wniosek o zatwierdzenie powyższej umowy został przez nabywcę- B. J. nadany w placówce pocztowej w dniu 1 marca 2010r. i wpłynął do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. w dniu [...] marca 2010r. Dyrektor Oddziału ARR w G. działając jako organ I instancji decyzją z [...] marca 2010r. odmówił zatwierdzenia umowy wskazując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia art. 23 ust 2 pkt 1 w związku z art. 22 ust 4 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U Nr 93 poz. 897 ze zm. ). Dyrektor Oddziału podkreślił, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 22 ust 4 powołanej ustawy wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej składa się w terminie od dnia 1 sierpnia do ostatniego dnia lutego roku kwotowego. Przedmiotowy wniosek nie spełnia zatem wskazanego wymogu bowiem nadany został w placówce pocztowej w dniu 1 marca 2010r., a więc po upływie ustawowego terminu, który jest terminem prawa materialnego. W tej sytuacji nie ma do niego zastosowania art. 57 §4 kpa. W odwołaniu od ww. decyzji B. J. wniosła o jej uchylenie i wydanie nowej decyzji o zatwierdzeniu zawartej w dniu [...] lutego 2010r. umowy sprzedaży kwoty mlecznej - udokumentowanej, jej zdaniem w sposób prawidłowy. Pismem z dnia 7 maja Prezes ARR poinformował A. B. ( zbywcę kwoty indywidualnej ) o wniesionym odwołaniu zwracając się jednocześnie o przedstawienie ewentualnego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na powyższe A. B. oświadczyła, że zgadza się ze stanowiskiem zajętym w sprawie przez wnioskodawczynię B. J.. Następnie w wyniku rozpoznania odwołania decyzją wydaną [...] maja 2010r. Prezes Agencji Rynku Rolnego działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji . W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 22 ust 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. 2009 nr 11 poz. 65 ze zm. ) wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej składa się od dnia 1 sierpnia do ostatniego dnia lutego danego roku kwotowego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. W przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 28 lutego 2010r. Organ odwoławczy podkreślił, że z uwagi na to, iż termin ten jest terminem prawa materialnego jego upływ wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a w tej sytuacji stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Ponadto organ II instancji wskazał, że w takim przypadku nie ma do niego zastosowania przepis art. 57 §4 kpa, zgodnie z którym jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Dalej wyjaśnił, że przywrócenie takiego terminu nie jest możliwe nawet gdyby do jego uchybienia doszło wskutek siły wyższej, a więc czynnika niezależnego przez stronę i przez nią niezawinionego. Na koniec zaś zaznaczył, że przytoczony przez stronę art. 57 kpa ma zastosowanie do obliczania terminów rozumianych jako okres na załatwienie sprawy przez organ administracji lub okres, w którym można wnieść odwołanie. Przepisy te, zdaniem organu odwoławczego nie dotyczą natomiast terminów rozumianych jako określenie chwili wyznaczonej do dokonania określonej czynności ( dnia, miesiąca, roku). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. J. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając ich wadliwość, błędne zastosowanie przepisów prawa poprzez zmianę treści przepisu stanowiącego podstawę decyzji odmownej oraz pominięcie faktu, że ostatni dzień miesiąca - 28 lutego 2010r. przypadał na niedzielę – dzień wolny od pracy W skardze znalazł się również postulat o merytoryczne rozstrzygnięcie przez Sąd wniosku o zatwierdzenie umowy sprzedaży kwoty indywidualnej mleka. W uzasadnieniu skargi wnioskodawczyni powołała się na mające jej zdaniem zastosowanie w sprawie niniejszej regulacje określone w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka, zgodnie z którymi strony mogą zawrzeć umowę zbycia kwoty indywidualnej do końca lutego, a wniosek o jej zatwierdzenie doręczyć niezwłocznie na właściwym formularzu do Oddziału Terenowego Agencji RR, co niniejszym strona uczyniła. Skarżąca ponownie podkreśliła, że z uwagi na fakt, że ostatnim dniem lutego 2010r. był dzień wolny od pracy ( niedziela ), wniosek o zatwierdzenie umowy złożony został wraz z dokumentacją w dniu 1 marca 2010r. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania A. B. nie wyraziła swojego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej argumenty okazały się w świetle prawa uzasadnione. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania decyzji. W powyższym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co oznacza, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej mleka ponieważ Sąd bada wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać w sposób merytoryczny, przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. W świetle powyższego za pozbawiony podstaw prawnych należy uznać powyższy postulat zawarty w skardze. Przechodząc natomiast do badania legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać na wstępie należy, że zasady organizacji rynku mleka związane między innymi z kwotowaniem produkcji mleka zostały uregulowane na płaszczyźnie prawa krajowego w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U.2009r.nr11 poz. 65). Należy jednocześnie nadmienić, że przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych dotyczące transferów tak stałych jak i tymczasowych mogą być wprowadzone w Państwach Członkowskich, jednakże nie muszą. Odnośnie transferów stałych wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 18 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt f rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1097/06, niepubl.). Ustawodawca polski dopuścił jednakże dokonywanie tych transferów w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Regulacja dotycząca transferów stałych zamieszczona została w art. 22 tej ustawy . Zgodnie z ust 1 tego przepisu prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jej części może być zbywane wyłącznie producentowi w drodze umowy zawartej w formie pisemnej , która dla swojej skuteczności wymaga zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwego miejscowo dla zbywcy dyrektora oddziału terenowego Agencji. Decyzja, o której mowa w ust 1 jest wydawana na wniosek stron umowy składany do właściwego miejscowo dyrektora oddziału terenowego Agencji ( ust 2 art. 22 ustawy ). W myśl natomiast art. 22 ust. 4 ustawy o organizacji rynku mleka w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2006r. po nowelizacji ustawy dokonanej art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lutego 2006r. o zmianie organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U 2006 nr 50 poz. 363 ) wniosek o którym mowa w ust 2 składa się od dnia 1 sierpnia do ostatniego dnia lutego danego roku kwotowego na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję. Jasne i precyzyjne w tym względzie przepisy ustawy nie mogą budzić wątpliwości, zaś podniesione w skardze argumenty o innym brzmieniu treści normy art. 22 ust 4 ustawy i zarzucie jej niezastosowania nie znajdują uzasadnienia wobec faktu, iż wnioskodawczyni w skardze powołuje przepis art. 22 ust 4 i ust 5 w brzmieniu obowiązującym przed 1 kwietnia 2006r. , a więc nie mającym w sprawie zastosowania. Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje natomiast to, że wniosek, o którym mowa art. 22 ust 2 ustawy złożony został do oddziału terenowego Agencji w dniu 1 marca 2010 r., a ostatnim dniem lutego danego roku kwotowego był dzień 28 lutego 2010r. i przypadał w niedzielę. Podkreślając, że termin wskazany w art. 22 ust 4 ustawy jest terminem materialnym, którego uchybienie wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązku o charakterze materialnym, a brak jest w jego przypadku zastosowania art. 57 §4 kpa, organy administracji obu instancji wydając w sprawie niniejszej zaskarżone rozstrzygnięcie uznały, iż wniosek skarżącej o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej nie może być uwzględniony z powodu uchybienia terminu do jego złożenia. Dalej organ odwoławczy podkreślił ,że przywrócenie takiego terminu nie jest możliwe nawet gdyby do jego uchybienia doszło wskutek niezależnych od strony czynników i niezawinionych przez nią czynności. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu zgodzić się należy z interpretacją organów administracyjnych przepisu art. 22 ust 4 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych co do charakteru terminu w nim wskazanego. Sąd podziela pogląd organów, że termin ten ma charakter materialnoprawny. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje bowiem skutek w postaci niemożności realizacji prawa do uznania skuteczności umowy zbycia ilości referencyjnej poprzez zatwierdzenie jej drodze decyzji wydanej przez organ. W wyroku z dnia 24 listopada 1994r. ( sygn. akt SA/Ka 1230/94 LEX26528) NSA stwierdził, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania , zmian lub zgaśnięcia prawa, czy roszczenia materialnoprawnego należą do przepisów materialnoprawnych. Jak wskazano w uchwale NSA z dnia 14 października 1996r. ( sygn. akt OPK19 /96 publ. ONSA 1997/2/56) termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Przywrócenie takiego terminu nie jest dopuszczalne. W tej sytuacji zasadna jest też uwaga Prezesa ARR o braku możliwości zastosowania do niego procedury przywracania terminu z art. 58 kpa. Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu odwoławczego o braku możliwości zastosowania w przypadku terminu prawa materialnego art. 57§4 kpa. W tym miejscu wskazać należy, iż art. 57 kpa mający zastosowanie w sprawie, odnosi się do sposobu liczenia terminów i ma zastosowanie co do obliczania terminów tak prawa materialnego jak i terminów proceduralnych oraz podaje okoliczności zachowania terminu ( art. 57 §4). Natomiast stosowanie art. 57 §4 kpa dotyczy takiej sytuacji aby obiektywnie rzecz ujmując zapewnione były warunki do złożenia wniosku czy dokumentów także w ostatnim dniu tego terminu. W tej sytuacji uznać należy ,że jeżeli ostatni dzień terminu, o którym mowa w art. 22 ust 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U 2009 nr 11 poz. 65 ) przypadł na niedzielę, to termin taki upływa zgodnie z art. 57 § 4 kpa czyli w pierwszym dniu powszednim następującym po dniu wolnym od pracy. W tej sytuacji, zdaniem WSA w sprawie doszło do naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 22 ust 1, 2 i 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, czego następstwem z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153 poz. 1270 ze zm.) było uwzględnienie skargi i orzeczenie jak w sentencji.