V SA/Wa 1667/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Urzędu Miasta [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela opłatą komorniczą oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako "organ odwoławczy", "Dyrektor IAS") postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] maja 2019 r., nr [...] , na mocy którego obciążono wierzyciela, tj. Urząd [...] (dalej: "Skarżący", "Strona skarżąca", "Urząd [...] ") opłatą komorniczą w kwocie 1 815,03 zł powstałą w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J. K. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Komisję Do Spraw Usuwania Skutków Prawnych Decyzji Reprywatyzacyjnych Dotyczących Nieruchomości Warszawskich Wydanych z Naruszeniem Prawa (dalej: "Komisja"). Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku J. K. (zobowiązanego) na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r. nr [...] wystawionego przez Komisję obejmującego należność z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w wysokości 604 381,30 zł plus należne odsetki. Podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego stanowią decyzje Komisji z [...] grudnia 2017 r., sygn. akt.: [...] Wobec zastosowanych w przedmiotowej sprawie środków egzekucyjnych, na podstawie ww. tytułu, organ egzekucyjny w dniach od 24 stycznia 2018 r. do 9 maja 2019 r. wyegzekwował na należność główną i odsetki łączną kwotę 36 298,75 zł, którą po potrąceniu opłaty komorniczej przekazał na rachunek bankowy Urzędu [...]. Pismem z 6 listopada 2018 r. Urząd [...] wystąpił z wnioskiem o wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny o potrąceniu opłaty komorniczej od kwot wyegzekwowanych na rzecz [...] z tytułu decyzji Komisji. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] obciążył wierzyciela Urząd [...] opłatą komorniczą w kwocie 1 815,03 zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wierzyciel, pismem z 31 maja 2019 r., wniósł na nie zażalenie, domagając się jego uchylenia w całości. Jak wyjaśnił, wierzycielem w dotyczącym tego obowiązku postępowaniu egzekucyjnym jest Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Zauważył, że [...] nie jest wierzycielem, a jedynie beneficjentem środków uzyskanych z egzekucji, stąd Komisja zgodnie z art. 66 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2018 r. poz. 1314 ze zm. dalej jako u.p.e.a.) jest zobowiązana do uiszczenia opłaty komorniczej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] lipca 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] maja 2019 r. Powołując się na art. 1a pkt 6 i art. 66 u.p.e.a., organ nie podzielił stanowiska wierzyciela o braku podstaw prawnych do obciążenia go opłatą komorniczą w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych i uznał, że wierzyciel jest zobowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej. Opłata komornicza wynosi 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 66 § 3 u.p.e.a. poprzez nałożenie obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej na podmiot, który nie posiada statusu wierzyciela, organ odwoławczy wskazał, że ww. tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r. nr [...] został wystawiony przez Komisję do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, która decyzjami z [...] grudnia 2017 r., nakazała zwrot należności na rzecz [...]. Komisja w treści tytułu wykonawczego w rubryce F poz. 5 "Nazwa i adres siedziby podmiotu, któremu należy przekazać wyegzekwowaną należność pieniężną" wskazała "[...] " oraz numer rachunku bankowego, który następnie pismem z 2 lipca 2018 r. został zaktualizowany. Dyrektor IAS podkreślił, że z art. 31 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 dalej jako ustawa z 9 marca 2017 r.) wynika, że do zabezpieczenia i egzekucji należności, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast na mocy art. 32 cytowanej ustawy podmiotem, na rzecz którego egzekwowana jest należność z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia jest [...]. Na ww. postanowienie Dyrektora IAS wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 66 § 3 w zw. z art. 1a pkt 6 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że Urząd [...] jest wierzycielem zobowiązanym do uiszczenia opłaty komorniczej, w sytuacji gdy Urząd [...] nie posiada statusu wierzyciela, a jest jedynie beneficjentem środków uzyskanych z egzekucji. W rozwinięciu podniesionego zarzutu Skarżący wskazał, że z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z 9 marca 2017 r. można wywieść, że przewodniczący Komisji jest podporządkowany Prezesowi Rady Ministrów. Tym samym zwrot równowartości nienależnego świadczenia jest obowiązkiem wynikającym z decyzji wydanej przez organ administracji rządowej, co uzasadnia wniosek, ze wierzycielem w dotyczącym tego obowiązku postępowaniu egzekucyjnym jest Komisja. Stąd Skarżący nie jest wierzycielem, a jedynie beneficjentem środków uzyskanych z egzekucji, które zgodnie z art. 32 ww. ustawy wykorzystuje się wyłącznie na wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 33 tejże ustawy. To Komisja, w ocenie autora skargi wystawiła tytuł wykonawczy i to na jej wniosek wszczęto postępowanie egzekucyjne. Zatem skoro wierzycielem na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych jest Komisja, to właśnie Komisja zgodnie z art. 66 § 3 u.p.e.a. jest zobowiązana do uiszczenia opłaty komorniczej. Reasumując, Skarżący zauważył, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] powinien wystąpić do Komisji o uiszczenie opłaty komorniczej, a nie potrącać ją z wyegzekwowanej na rzecz [...] kwoty. Skarżący podkreślił również, że projekt zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje zwolnienie Komisji z kosztów i wydatków egzekucyjnych, a także opłaty komorniczej z urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] lipca 2019 r., nr [...] , którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] maja 2019 r., nr [...] , dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z [...] stycznia 2018 r. wystawionego na zobowiązanego J. K. przez Komisję. W efekcie zastosowanych w przedmiotowej sprawie środków egzekucyjnych, na podstawie w/w tytułu wykonawczego organ egzekucyjny w dniach 24 stycznia 2018 r. – 9 maja 2019 r. wyegzekwował na rzecz Gminy [...] kwotę w wysokości – 36 298,75 zł, która po potrąceniu opłaty komorniczej przekazana została na rachunek bankowy [...] . Przesyłając na konto wierzyciela wyegzekwowane środki pieniężne organ egzekucyjny pobrał opłatę komorniczą. Sporna w niniejszej sprawie jest zasadność uznania Stronę za wierzyciela i pobrania od niego opłaty komorniczej. Zdaniem Skarżącego jest on jedynie beneficjentem świadczeń uzyskanych z egzekucji, a to Komisja, która wystawiła tytuł wykonawczy jest wierzycielem i to właśnie Komisja zgodnie z art. 66 § 3 u.p.e.a. jest zobowiązana do uiszczenia opłaty komorniczej. W ocenie Sądu, z tak przyjętym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Według art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zgodnie z art. 66 § 1 u.p.e.a. to wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu, § 2 ww. przepisu stanowi, iż wydatki, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot. Według § 3 ww. przepisu wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. § 5 stanowi, iż opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. § 6 stanowi, iż do opłaty komorniczej stosuje się odpowiednio § 2 oraz art. 64c § 11 i 12. Z którego wynika, że rozliczenia dokonuje organ egzekucyjny kończący postępowanie egzekucyjne, a rozliczenie może być dokonane za zgodą wierzyciela przez potrącenie wzajemnych należności. Opłata komornicza to opłata wynosząca 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 6 u.p.e.a.). Z kolei w świetle art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Na mocy wskazanych przepisów mających zastosowanie do dochodzonych i wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny należności, w związku z art. 31 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. dokonano potrącenia należnej opłaty komorniczej w wysokości 1.815,03 zł, natomiast pozostałą kwotę przekazano na rachunek bankowy Skarżącego. Przy czym wskazać należy, że tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r. został wystawiony przez Komisję, która nakazała zwrot dochodzonych należności na rzecz Skarżącego. Tytuł wykonawczy w przedmiotowej sprawie, został wystawiony wg wzoru o którym mowa w art. 26 § 2 u.p.e.a., tj. zgodnie z rozporządzeniem z 8 sierpnia 2016 r. Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. 2016 r. poz. 1305) przez Komisję tj. przez podmiot o którym mowa w art. 5 § 1 pkt 2 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Jednocześnie, w części F. poz. 5 i 6 przedmiotowego tytułu wykonawczego, jako podmiot któremu przekazać należy wyegzekwowaną należność pieniężną wskazano Gminę [...] oraz rachunek bankowy Urzędu Gminy [...]. Zaś w rubryce F poz. 1 "Nazwa wierzyciela" wskazano nazwę Komisji. Godzi się zatem zauważyć, że ustawodawca tworząc Komisję wyposażył ją w instrumenty służące znoszeniu skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich m.in. pełni ona w postępowaniu egzekucyjnym w administracji funkcję wierzyciela, jednak w rozumieniu formalnoprawnym. Stąd Komisja występując w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r. wskazała w części F poz. 1 tytułu wykonawczego jako nazwę wierzyciela – Komisję do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, zaś pod poz. 5 i 6 tegoż tytułu wykonawczego jako podmiot któremu przekazać należy wyegzekwowane kwoty - Gminę [...] . Tym samym organ egzekucyjny prawidłowo obciążył opłatą komorniczą Skarżącego. Wobec powyższego podkreślić należy, że zacytowany powyżej art. 66 § 3 u.p.e.a. jednoznacznie stanowi, że do uiszczenia opłaty komorniczej zobowiązany jest wyłącznie wierzyciel. Stąd sformułowanie w art. 66 § 5 u.p.e.a., że opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał "ściągnięcia" należności pieniężnej lub "zastosował środki egzekucyjne", w wyniku których należność została ściągnięta, oznacza, iż opłata komornicza przypadać będzie od skutecznie podjętych czynności egzekucyjnych. Tym samym opłata komornicza stanowi rodzaj wynagrodzenia dla organu egzekucyjnego, należnego z tytułu dokonania skutecznego ściągnięcia dochodzonej należności pieniężnej. Opłata ta jest należna organowi egzekucyjnemu, który podjął czynności egzekucyjne zmierzające do zastosowania i zrealizowania środków egzekucyjnych, a następnie je zastosował. Jeśli w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych został zastosowany środek egzekucyjny, to każda wpłata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej (por. m.in. wyroki NSA: z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1207/15, z 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 856/18). W efekcie to na rzecz Urzędu [...] , Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] egzekwował należności objęte ww. tytułem wykonawczym, co do których, zgodnie z ww. art. 31 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r., stosuje się u.p.e.a. Z powyższego wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza art. 66 i art. 1 a pkt 6 u.p.e.a. Nawiązując do argumentacji skargi wskazać należy, że powoływany przez Stronę projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa - w zakresie zwolnienia Komisji od ponoszenia opłaty komorniczej nie stanowi aktu prawa obowiązującego i jako taki nie może być traktowany. Tym samym organ egzekucyjny obowiązany był zastosować art. 66 § 3 w związku z art. 66 § 6 u.p.e.a., które wskazują, że organ egzekucyjny pokrywa opłatę komorniczą z wyegzekwowanych kwot. Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że analizowane przepisy nie zostały naruszone przez organy egzekucyjne, które właściwie wyinterpretowały obowiązek ich zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.