V SA/Wa 1709/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 15 lutego 2017 r. dotyczącego wniosku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi z powodu jej niedopuszczalności skarżący W. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzupełniając braki formalne wniosku, skarżący sprecyzował, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną oraz odległość miejscowości, w której mieszka (B.) od siedziby Sądu. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku ani dochodów; jest zadłużony wobec gminy, banku i Agencji Nieruchomości Rolnych. Nie ponosi też żadnych wydatków. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 30 listopada 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu wezwania Sądu skarżący podał, że nie korzysta z pomocy społecznej. Natomiast korzysta z pomocy państwa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach cywilnych zawisłych przed Sądem Rejonowym w B., któremu znany jest fakt bankructwa skarżącego. Skarżący oświadczył również, iż posiadał rozliczeniowy rachunek bankowy, ale "jest nieczynny z uwagi na wypowiedzenie przez bank". Stwierdził, że nie wie, czy ten rachunek aktualnie funkcjonuje, ale nie ma na nim oszczędności ani żadnych obrotów. Do przedmiotowego pisma załączył kserokopie następujących dokumentów: – postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z [...] czerwca 2014 r., sygn. [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, – postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z [...] sierpnia 2012 r., sygn. [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia dalszej bezskuteczności egzekucji, – zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z [...] kwietnia 2010 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu na wniosek wierzyciela – P. S.A., w którym należność główna wynosi 113.462,94 zł, – postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z [...] sierpnia 2012 r., sygn. [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia dalszej bezskuteczności egzekucji, – postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu nieściągalności zadłużenia z majątku zobowiązanego w sprawie, w której wierzycielem jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a należność główna wynosi 22.259,39 zł, – skierowanego do skarżącego ostatecznego wezwania do zapłaty wystawionego przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P. z dnia [..] października 2016 r., wskazującego, że należność skarżącego względem Agencji obejmuje kwotę 1.149.019,85 zł, – zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w B. z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] o umorzeniu skarżącemu kosztów sądowych w kwocie 78,37 zł, – postanowienia starszego referendarza sądowego Sądu Rejonowego w B. z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] o zwolnieniu skarżącego od opłaty od zażalenia oraz ustanowieniu dla niego radcy prawnego z urzędu, – postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] o zwolnieniu dłużnika W. K. od opłaty od zażalenia ze względu na znaną Sądowi z urzędu wysokość zadłużenia W. K., – postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1161/15 o uchyleniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 października 2015 r., sygn. akt III SAB/Gd 23/15 w przedmiocie prawa pomocy, – postanowienia referendarza sądowego Sądu Rejonowego w L. z [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...] o zwolnieniu dłużnika W. K. w całości od opłaty od zażalenia w kwocie 30 zł, – zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w B. z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] o umorzeniu skarżącemu kosztów sądowych w kwocie 3.474,97 zł, – postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w S. z [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...] o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych w całości i ustanowieniu dla niego radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z 15 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia wniosku Spółki. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób funkcjonuje, nie osiągając rzekomo żadnych dochodów przy jednoczesnym prowadzeniu wobec niego postępowań egzekucyjnych. Wobec oświadczenia, że nie korzysta on z pomocy społecznej ani pomocy rodziny, braku wykazania, że jest osobą bezrobotną lub niezdolną do pracy, braku wykazania jakichkolwiek dochodów, referendarz uznał, że niemożliwa jest ocena możliwości płatniczych skarżącego, a zatem także uwzględnienie wniosku. Zaznaczono także, że orzeczenia dotyczące przyznania skarżącemu pełnomocnika i zwolnienia od opłat w innych sądach zapadły w innych okolicznościach faktycznych i nie są wiążące w sprawie niniejszej. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia. Oświadczył, że jego sytuacja została poświadczona postanowieniami Sądu Rejonowego, a majątek utracił w wyniku egzekucji komorniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Sąd zauważa, że w kwestionowanym postanowieniu referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy stronie skarżącej z uwagi na niewystarczające dane i niedostatecznie udokumentowanie okoliczności, na jakie powoływał się Skarżący, uzasadniając swój wniosek. Niedostatki te wynikły z niepełnej odpowiedzi na wezwanie skierowane do Skarżącego przez referendarza sądowego w toku rozpoznania wniosku. W treści uzasadnienia postanowienia referendarza zostało wyraźnie wskazane, z jakich powodów odmówiono mu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza, nie można uznać, że skarżący nie ponosi wydatków, a także, że funkcjonuje bez jakichkolwiek źródeł utrzymania, przy jednoczesnym oświadczeniu o braku korzystania z pomocy osób trzecich. Zaznaczono także, że ocena możliwości płatniczych skarżącego wyrażona przez inne sądy nie jest wiążąca w tym postępowaniu. Pomimo tego, również przy wniesionym sprzeciwie Skarżący nie przedstawił brakujących dokumentów i nie wyjaśnił w żaden sposób wątpliwości, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Podtrzymał argumentację dotyczącą orzeczeń Sądu rejonowego w [...], mimo, iż wskazano, że jest ona nieskuteczna. Zdaniem Sądu postanowienie referendarza sądowego nie zasługuje na uchylenie, albowiem odmowa przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie została prawidłowo uzasadniona. Skarżący uchyla się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego jego stanu majątkowego, co czyni niemożliwym ocenę jego sytuacji i możliwości uiszczenia wpisu sądowego. Sąd podkreśla, że to właśnie postawa skarżącego, który unika pełnej odpowiedzi na wezwania referendarza, jest przyczyna tej odmowy. Referendarz sądowy, a także Sąd, podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy opierać się może jedynie na materiałach przedstawionych przez wnioskującą stronę skarżącą, nie ma żadnych realnych możliwości, ani też obowiązku, samodzielnego ustalania stanu majątkowego strony. To na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Skarżący uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, niemożliwe jest pozytywne rozpatrzenie wniosku. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.