V SA/Wa 1717/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 15 grudnia 2009r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. A. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a: odmówić M. A. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi M. A. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2009r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżąca w dniu [...] listopada 2009r., wniosła pismo zatytułowane zażalenie "na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o uiszczenie wpisu w kwocie 100 złotych", w uzasadnieniu podała, iż jest osobą starszą, schorowaną, po przebytej operacji. Z uwagi na brak środków pieniężnych wniosła o "zwolnienie z opłaty wpisu". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 26 listopada 2009r., tut. Sąd zwrócił się do skarżącej, z zapytaniem czy pismo z [...] listopada 2009r., należy potraktować jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, czy też stanowi ono zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 10 listopada 2009r., wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. Do wezwania został dołączony druk urzędowego formularza prawa pomocy (tzw. "PPF"). W odpowiedzi wnioskodawczyni przesłała wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarskim z 15 grudnia 2009r., odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy wskazał, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Zasadniczy wpływ, jak wskazał referendarz sądowy na przyjęcie takiego stanowiska, wywarła okoliczność, iż wnioskodawczyni posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie jej do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. To skłoniło referendarza sądowego do uznania, iż skoro skarżąca posiada środki pieniężne w tak znacznej kwocie, które stanowią oszczędności, należy uznać, iż koszty postępowania nie spowodują uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. W dniu [...] grudnia 2009r., (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie referendarskie z 15 grudnia 2009r., w uzasadnieniu wskazała, iż jest osobą starszą, słabą, którą wyniszczają choroby. Dodała ponadto, iż prosi o wyznaczenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, gdyby jej sprzeciw został odrzucony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W opinii Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany w sposób pełny, przejrzysty i z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę faktów przez referendarza sądowego postanowieniem z 15 grudnia 2009r. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczona dalej jako ppsa.) - od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 ppsa., wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 ppsa., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. M. A. jest w stanie ponieść koszty postępowania w wysokości 100 zł (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w postaci wpisu sądowego od skargi na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który z całą pewnością nie przekracza możliwości majątkowych skarżącej. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, skarżąca nie należy to tej kategorii osób, a wymóg poniesienia przez nią na tym etapie postępowania kosztów wpisu nie stanowi relatywnie ogromnej części dochodów jej i męża. Oboje z mężem posiadają, jak wskazała, w formularzu skarżąca stałe źródło dochodów w postaci emerytury w łącznej wysokości ponad [...] zł ,- miesięcznie. Wnioskodawczyni, nie przedstawiła co prawda zestawienia comiesięcznych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, rachunków za energię elektryczną, telefon, itp., jednak zgromadzone przez skarżącą znaczne oszczędności pieniężne, pozwalają na przyjęcie pod rozwagę Sądu faktu, iż wnioskodawczyni mimo comiesięcznych kosztów utrzymania, zakupu lekarstw itp. jest w stanie uiścić pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści złożonego sprzeciwu skarżąca jedynie lakonicznie podała, iż jest osobą starszą, słabą i wyniszczoną chorobami, które przeszła. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Odnośnie powołanej w sprzeciwie kwestii dotyczącej wyznaczenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi to Sąd wskazuje, iż zarządzenie wzywające skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 listopada 2009r., o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostanie skierowane do skarżącej po uprawomocnieniu się przedmiotowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2010r., o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 254 § 1 i art. 260 ppsa.