V SA/Wa 1720/08

WyrokWSA w Warszawie2008-11-17

Skład orzekający: Izabella Janson, Andrzej Kania, Joanna Gierak-Podsiadły

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, pomimo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, jest zgodna z prawem, gdy opłacenie tych należności mogłoby pozbawić rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie uzasadnił w sposób dostateczny przesłanek odmowy umorzenia należności, nie uwzględnił w pełni trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, a także nie rozważył wystarczająco interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, co narusza wymogi art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a.
Stan faktyczny
J.Ł. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezes ZUS odmówili umorzenia, uznając, że wnioskodawca posiada majątek (nieruchomość, dochody z pracy i gospodarstwa rolnego żony) pozwalający na zaspokojenie należności i nie wykazał, że opłacenie składek pociągnęłoby za sobą ciężkie skutki dla rodziny. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji, Prezes ZUS ponownie wydał decyzję odmawiającą umorzenia, mimo że rodzina wnioskodawcy korzystała z pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z 20 maja 2008 r., wniesionej przez J. Ł. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 28 lipca 2006 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. - przesłany zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...] - wniosek J. Ł. o umorzenie należności składkowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] września 2006 r. wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek w łącznej kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). W uzasadnieniu przytoczył przepisy regulujące instytucję umorzenia należności z tytułu składek, zawarte w powyższej ustawie oraz rozporządzeniu. Podał, że wnioskodawca posiada nieruchomość gruntową na której usytuowany jest dom murowany, z której można egzekwować należności. Organ nie prowadził postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego stwierdzona byłaby całkowita nieściągalność. Dalej organ podkreślił, że w sposób szczegółowy przeanalizował wszystkie aspekty sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z oceny możliwości płatniczych dokonanych przez organ nie wynika brak możliwości zapłaty należności z tytułu składek przez zobowiązanego. Decyzją z [...] grudnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] września 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający, po przytoczeniu treści art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz.887 ze zm.), w którym wymienione są przypadki całkowitej nieściągalności, pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wymienione w punktach 1, 2, 4 i 6. Odnosząc się do przesłanki opisanej w punkcie 3 wyjaśnił, że zobowiązany posiada (wraz z żoną W.) majątek nieruchomy, jest właścicielem nieruchomości o pow. [...] ara, na której usytuowany jest dom murowany, z którego można prowadzić egzekucję pozwalającą na zaspokojenie nie tylko kosztów postępowania, ale przynajmniej części nieopłaconych należności. Wyjaśnił ponadto, że nie prowadzono postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego stwierdzona byłaby całkowita nieściągalność , wobec czego nie zachodzi przesłanka z punktu 5. Wobec faktu, że koszty upomnienia w sprawie wynoszą [...] zł., nie zachodzi przesłanka z punktu 4a. Następnie po przytoczeniu treści ust. 3a art. 28 ustawy i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141,poz.1365) stwierdził, że nie zachodzi przesłanka wskazana w punkcie 2 i 3. Rozważył natomiast możliwość umorzenia zadłużenia wnioskodawcy w świetle przesłanki z punktu 1, zgodnie z którą istnieje możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli płatnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ orzekający stwierdził, że dłużnik nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w tanie opłacić należnych składek, jak również nie udowodnił, że uregulowanie należności spowoduje negatywne konsekwencje dla niego i rodziny. Zakład ustalił, że zobowiązany jest zatrudniony na stanowisku [...] i osiąga wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, ponadto żona zobowiązanego pobiera zasiłek rodzinny na dwójkę dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie oraz jednorazowo otrzymała dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zobowiązany nie przedłożył dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, natomiast z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że posiada on zobowiązania wobec [...] oraz w Urzędzie Skarbowym w J. w wysokości [...] zł. a także kredyt w banku w wysokości [...] zł. Ponadto żona dłużnika posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha oraz las o pow.[...] ha. W ocenie Zakładu gospodarstwo rolne umożliwia uzyskiwanie dodatkowych dochodów. Dalej w uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że podejmując decyzję miał na uwadze stosownie do art. 7 kpa interes społeczny i słuszny interes obywateli, a po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdził, że nie może umorzyć należności z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 28 ustawy i §3 ust. 1 rozporządzenia. Od powyższej decyzji Prezesa ZUS J. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że opłacenie należności pociągnęłoby za sobą ciężkie skutki dla jego rodziny, gdyż pozbawiłoby rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1232/07 uchylił decyzję Prezesa ZUS. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że organ nie uzasadnił prawidłowo przyczyny odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy i rozporządzenia. W rodzinie, w której dochód netto na osobę wynosi około [...] zł miesięcznie plus [...] zł na dzieci pozwala przyjąć, że sytuacja materialna rodziny zobowiązanego uzasadnia stwierdzenie, że spłata zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Nie zmienia tego fakt nie wykazania wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych przez zobowiązanego. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że ww. kwoty z trudem tylko mogą wystarczyć na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Organ orzekający stwierdził, że żona dłużnika posiada gospodarstwo rolne, z którego można uzyskiwać dochód. Wysokość tego dochodu nie została przez organ w żaden sposób ustalona. Zdaniem Sądu trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od skarżącego zaległych należności, poprzez sprzedaż domu w którym skarżący mieszka wraz z żoną i dziećmi może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela, a zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej dążą do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sąd stwierdził, że w przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie decyzji spełnia szczególną rolę. W tym postępowaniu Zakład nie uzasadnił w stopniu dostatecznym przesłanek, którymi kierował się odmawiając skarżącej umorzenia zaległych składek, wobec czego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Działanie Zakładu dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a. nakazującego załatwienie sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. W ocenie Sądu szczególnie wnikliwego rozważenia w tej sprawie (co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji) wymaga ocena sytuacji skarżącego jako osoby korzystającej ze środków pomocy społecznej, gdy z jednej strony wypłaca się jej pomoc ze środków publicznych, a z drugiej żąda od niej wpłaty na rzecz takich środków. Uzasadnienie decyzji jest również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Uzasadnienie decyzji należy również ocenić negatywnie w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu środka odwoławczego strony w dniu [...] kwietnia 2008 r. Prezes Zakładu wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] września 2006 r. W podstawie prawnej orzeczenia powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu organ szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania z wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek. Podał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie całkowitej nieściągalności należności, tj. wystąpienia sytuacji wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnosząc się do przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zauważył, że ciężar wykazania istnienia faktów w zakresie tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Organ stwierdził, że wnikliwie przeanalizował wszystkie aspekty sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zarówno dotyczące źródeł utrzymania jak i koniecznych wydatków w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że strona od [...] r. ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie z tego około [...] zł. netto miesięcznie. Żona wnioskodawcy posiada gospodarstwo rolne o rocznym dochodzie w wysokości [...] zł. z tego [...] zł. miesięcznie. Źródłem utrzymania rodziny jest także zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł. Na utrzymaniu wnioskodawcy i jego żony pozostaje dwoje dzieci - [...] córka w wieku [...] lat i [...] syn w wieku [...] lat. Organ wskazał miesięczne wydatki wnioskodawcy za energię elektryczną w wysokości [...] zł., za wodę [...] zł. oraz podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł. Dalej organ podał, że zobowiązany posiada zadłużenie w [...], bez określenia kwoty zadłużenia, a także wobec urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. Po odjęciu wydatków od dochodów do dyspozycji rodziny pozostaje kwota [...] zł., tj. kwota, która - wobec nie korzystania przez wnioskodawcę i żonę z pomocy społecznej - wystarcza rodzinie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Przedstawiając powyższe organ stwierdził, że po stronie wnioskodawcy nie zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej o którym stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu z [...] kwietnia 2008 r. J. Ł. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnienie wyroku WSA w Warszawie z 12 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1232/07. Stwierdził, że ma nadal bardzo trudną sytuację materialną i nie ma możliwości jej poprawić. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: ppsa, w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego powodu decyzja winna zostać uchylona. Zaskarżoną decyzją Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia J. Ł. określonych należności wobec ZUS. Przypomnieć należy, że przesłanki, po spełnieniu których należności z tytułu składek mogą być umorzone zostały określone w art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Należności z tytułu składek zasadniczo mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności określone zostały w ust. 3 art. 28 ustawy. Od tej zasadny istnieje wyjątek ustanowiony w ust. 3 a art. 28 ustawy, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności w sytuacjach określonych w ust. 3 a określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.03.141.1365), zwane dalej "rozporządzeniem". Rozporządzenie stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ orzekający stwierdził, w konkluzji uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że należność z tytułu składek nie może być umorzona z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Stanowisko powyższe oparte zostało na ustaleniu sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącego. Organ przyjął za udowodnione, że na utrzymaniu Skarżącego oraz jego żony pozostaje dwójka uczących się dzieci - [...] córka w wieku [...] lat oraz syn [...] w wieku [...] lat. Wyjaśnił, że rodzina Skarżącego, uzyskuje - przy uwzględnieniu wysokości wynagrodzenia za pracę Skarżącego, dochodu z gospodarstwa rolnego żony Skarżącego oraz zasiłku rodzinnego a także łącznych wydatków na energię elektryczną, wodę i podatek od nieruchomości - miesięczny dochód netto w wysokości [...] zł. Nie kwestionując powyższych ustaleń organu, opartych na zebranym w sprawie materiale dowodowym, zauważyć należy, że czteroosobowa rodzina Skarżącego utrzymuje się z łącznego dochodu [...] zł. netto w związku z czym dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi niecałe [...] zł. Jest to kwota z której pokryte powinny być inne - niż wskazane powyżej rodzajowo - niezbędne wydatki bytowe rodziny, w tym na wyżywienie, odzież, itp. W tej sytuacji w ocenie Sądu ustalony przez organ orzekający stan faktyczny sprawy pozwala na przyjęcie, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 3 a ustawy i § 3 rozporządzenia. Doświadczenie życiowe wskazuje, że dochód na osobę w rodzinie Skarżącego pozwala jedynie na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb egzystencjonalnych. Nie pozwala natomiast na uregulowanie zaległości w opłacaniu składek bez zagrożenia dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny Skarżącego (§ 3 ust. pkt 1 rozporządzenia). Nie sposób więc zgodzić się z odmienną oceną stanu faktycznego sprawy dokonaną przez organ na gruncie powyższych przepisów regulujących instytucje umorzenia należności. Wskazać w tym miejscu warto, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się kserokopia decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z [...] września 2007 r., nr [...] (potwierdzona za zgodność z oryginałem przez organ wydający) przyznająca żonie Skarżącego zasiłek rodzinny na syna - M. Ł., w kwocie [...] zł. miesięcznie na okres od [...] oraz jednorazowy dodatek rodzinny z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł. (vide: akta administracyjne). Oznacza to, że rodzina Skarżącego, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, korzystała z pomocy finansowanej ze środków publicznych, co dodatkowo potwierdza, że dochód uzyskiwany na członka rodziny Skarżącego, ustalony przez organ wypłacający to świadczenie, jest rzeczywiście niewielki i nie przekracza kwoty przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W tej sytuacji pisemna informacja z [...] lutego 2008 r., nr [...], Ośrodka Pomocy Społecznej w J. potwierdzająca, że Skarżący oraz jego żona nie korzystają z pomocy społecznej nie powinna być interpretowana rozszerzająco, w szczególności nie potwierdza ona dobrej sytuacji finansowej rodziny Skarżącego jak również możliwości spłaty zadłużenia wobec Zakładu. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. powinnością organu administracji publicznej jest nie tylko wyczerpujące zebranie materiału dowodowego - co rozpatrywanej sprawie nastąpiło - ale także wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów w zakresie rozpatrzenia zebranych dowodów doprowadziłoby organ orzekający do odmiennych wniosków niż przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie Skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek umorzeniowych, przewidzianych w rozporządzeniu. Podkreślić warto, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 2, a także ust. 3a ustawy w związku z § 3 rozporządzenia, a więc ramach uznania administracyjnego, prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje ZUS. Uznanie administracyjne dotyczy kwestii umorzenia należności z tytułu składek nie uprawnia natomiast do dowolnej interpretacji dowodów zebranych w sprawie i ustalania na tej podstawie stanu faktycznego. Wobec korzystania przez rodzinę Skarżącego z pomocy pochodzącej ze środków publicznych aktualne pozostaje stanowisko Sądu wyrażone w powołanym uzasadnieniu wyroku sygn. akt V SA/Wa 1232/07 z 12 listopada 2007 r. - w zakresie potrzeby wnikliwego rozważenia i oceny sytuacji rodziny Skarżącego, która korzysta z jednej strony z pomocy wypłacanej ze środków publicznych, a z drugiej żąda się od Skarżącego wpłaty na rzecz takich środków. Takich rozważań organ nie przeprowadził uznając bezpodstawnie, że rodzina Skarżącego nie korzysta w ogóle z pomocy publicznej. Okoliczności powyższe powinny być rozważone na gruncie - również wskazanego przez Sąd - art. 7 k.p.a., to znaczy, że organ powinien w sposób szczegółowy wyjaśnić czy w sytuacji Skarżącego za umorzeniem nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ nie zastosował się do wymogu wynikającego z art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Reasumując należy stwierdzić, że organ orzekający wydając zaskarżoną decyzję naruszył wskazane i omówione powyżej przepisy postępowania. Poza tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji, chociaż obszerne, nie odpowiada w pełni wymogom art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uchybienie powyższym przepisom postępowania, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe uwagi. Powinien także pamiętać, że przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ obowiązany jest do szczególnie rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy a uzasadnienie decyzji spełnia szczególną rolę, zwłaszcza w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Dopiero wszechstronne rozpatrzenie okoliczności sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło