V SA/Wa 1727/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Bożena Zwolenik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie – L. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w komparycji decyzję Dyrektora Izby Celnej w W.. Skarżący zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] złotych. Pismem z dnia 8 maja 2015 r. Skarżący złożył wniosek o "przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi". We wniosku Skarżący wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu odebrał w dniu służbowego wyjazdu zagranicznego, którego nie był w stanie przełożyć, z uwagi na przyjęte zobowiązania. Do pisma z dnia 8 maja 2015 r. został załączony urzędowy formularz "PPF". Zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2015 r. pismo procesowe z dnia 8 maja 2015 r. zostało potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na ww. postanowienie Skarżący wniósł zażalenie. W załączonym do pisma procesowego z dnia 8 maja 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że podpisał z żoną umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową między małżonkami, nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, dzieci ([...]) mieszkają z matką. Skarżący stara się uczestniczyć w ich wychowaniu, ale z powodu sytuacji finansowej nie współuczestniczy w ponoszeniu kosztów ich utrzymania. Wskazał również, że rachunki bankowe, jak również inne składniki majątku, w tym mieszkanie ([...] m.kw.), zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W konsekwencji Skarżący nie posiada środków nawet na bieżące utrzymanie. Pomaga mu sporadycznie żona, przekazując środki pieniężne na utrzymanie. Do dochodów zaliczył czynsz dzierżawny w łącznej wysokości [...] zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 25 września 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżący przedstawił umowę majątkową małżeńską zawartą z żoną w dniu [...] marca 2007 r., umowę najmu z [...] października 2015 r., pismo z [...] maja 2015 r. wzywające Skarżącego do opuszczenia nielegalnie zajmowanej nieruchomości, postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] lutego 2014 r., [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] czerwca 2014 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym określającym zobowiązania w podatku akcyzowym oraz decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2014r., [...] kwietnia 2014r. oraz [...] listopada 2014 r. orzekające o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych na majątku Skarżącego, informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 (PIT/B) oraz zeznanie podatkowe (PIT-36L) za 2014 r. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że żona odmówiła udostępnienia swoich zeznań podatkowych, dochód z najmu jest jedynym stałym źródłem dochodu i dlatego nie przedstawi innego zaświadczenia o dochodach, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie korzysta z pomocy socjalnej. Wyjaśnił również, że nie posiada otwartych rachunków bankowych i w związku z ich zamknięciem nie ma do nich dostępu elektronicznego, a uzyskanie zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego oraz historii rachunku jest odpłatne ([...] zł za wyciąg z jednego miesiąca). Ponadto wskazał, że otrzymuje sporadyczną pomoc finansową od żony ([...] zł w miesiącu), na której nie ciąży jednak obowiązek alimentacji. Na podstawie umowy najmu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Skarżący zajmuje bez tytułu prawnego lokal na [...], ale właściciel tej nieruchomości żąda, aby lokal ten Skarżący opuścił. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia, oświadczając, że Jego sytuacja materialna jest całkowicie odrębna i niezależna od sytuacji materialnej żony, z którą pozostaje w faktycznej separacji. Skarżący wskazał, że nie ma podstaw prawnych by żądać od żony jakiejkolwiek pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Skarżący nie załączył dokumentacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący neguje potrzebę okazywania wyciągów z rachunków bankowych, twierdząc, że są zamknięte, albowiem jedynie generowały koszty, a ponadto znajdujące się na nich środki i tak podlegały egzekucji. Są to jedynie oświadczenia skarżącego, niepoparte stosowną dokumentacją. Jednocześnie Skarżący podkreśla, że uzyskuje dochody na poziomie [...] zł. miesięcznie z tytułu dzierżawy pomieszczeń (do września 2015 r. czynsz wynosił [...] zł), jak również żona sporadycznie udziela mu drobne kwoty na utrzymanie. Nie jest on obecnie zatrudniony. W ocenie Sądu taka postawa i twierdzenia Skarżącego nie stanowią wystarczającej postawy do uznania, że faktycznie wykazane zostały przez niego przesłanki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowa instytucja jest swoistym wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zatem podczas rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd musi dokonywać możliwie pełnej oceny możliwości płatniczych strony. Skoro więc Skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów, oznacza to, że były one potrzebne dla dokonania ww. oceny. Niewykonanie przez niego wezwania utrudnia prowadzenie postępowania, albowiem Sąd nie ma możliwości, jak również nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w tej materii. Wskazać również należy, że Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. W niniejszej sprawie Skarżący wszczął postępowanie sądowoadministracyjne w związku z wydanymi w postępowaniach administracyjnych decyzjami określającymi zobowiązanie w podatku akcyzowym. Oświadczył, że łączna wysokość zadłużenia określona decyzjami organów podatkowych wynosi około [...] zł. Zaznaczyć należy, że postępowania kontrolne oraz podatkowe były prowadzone od 2012 r. Zauważyć należy, że w tym okresie Skarżący dysponował znacznym majątkiem, ponieważ zgodnie z ustaleniami organów podatkowych (np. postanowienie z [...] kwietnia 2014 r., nr [...]) [...] Skarżący wyzbył się majątku o wartości około [...] zł, poprzez sprzedaż nieruchomości, udziałów, darowizny gotówki i środków pieniężnych. Co więcej, z przedstawionej informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 r. wynika, że w 2014 r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach i uzyskał z niej dochód w wysokości [...] zł. W tym okresie Skarżący uzyskał przychody w wysokości [...] zł oraz zaewidencjonował koszty działalności w kwocie [...] zł. Skarżący oświadczył również, że w 2014 r. uzyskał zwrot nadpłaty. Z przedstawionego zeznania podatkowego wynika, że nadpłata w podatku zapłaconym za 2014 r. wyniosła [...] zł. Reasumując, uznać należy, że Skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu, dodatkowym wezwaniu oraz w sprzeciwie), uniemożliwił dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Oświadczenie Skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się Skarżący. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do podnoszonej kwestii umowy o rozdzielności majątkowej, Sąd zauważa, że odnosi się ona do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący, co prawda podkreśla faktyczny rozpad związku małżeńskiego, jednak nie wspomina nic o orzeczonym rozwodzie bądź separacji, które uzasadniałyby zwolnienie z obowiązków przewidzianych w art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.