V SA/Wa 1751/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Sławomir Kozik (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie, z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawcy; oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "O.p.") w związku z art. 8 oraz art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: "u.g.h."), po rozpatrzeniu odwołania z [...] grudnia 2014 r. wniesionego przez A. G. (dalej: "Strona", "Skarżący") utrzymująca w mocy decyzję Ministra Finansów z [...] listopada 2014 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie. W zaskarżonej decyzji, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, Minister Finansów wskazał, że [...] stycznia 2014 r. wpłynął do organu wniosek Strony o wydanie, na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., decyzji rozstrzygającej, czy sprzedaż instrumentu o nazwie "BTC777" przez brokera pochodnych instrumentów finansowych "[...]" zarejestrowanego w Ministerstwie Finansów [...] pod numerem [...], stanowi organizowanie gry losowej, zakładu wzajemnego lub jakiejkolwiek innej formy hazardu wymienionej w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. Strona wskazała na interes prawny w uzyskaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, ze względu na to, że ewentualne przyszłe świadczenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przez Stronę, usług pośrednictwa pieniężnego dla klientów tej platformy mogłoby się okazać nielegalne, gdyby sprzedaż przedmiotowych opcji "BTC777" została uznana za organizowanie nielegalnych gier hazardowych. Organ dwukrotnie wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień, a po ich otrzymaniu i po przeanalizowaniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 208 § 1, art. 165 § 1 oraz art. 133 § 1 O.p. w związku z art. 8 i art. 2 ust. 6 u.g.h., umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na fakt, że w postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia charakteru przedsięwzięcia o nazwie "BTC777" brak jest interesu prawnego Strony do zainicjowania postępowania w przedmiotowym zakresie, tym samym wnioskodawca pozbawiony jest w niniejszym postępowaniu przymiotu Strony. Składając odwołanie od powyższej decyzji, Strona powtórzyła, iż jej interes prawny związany jest z konsekwencjami prawnymi uzależnionymi od wydanej decyzji. Minister Finansów, utrzymując w mocy decyzję I instancji, stwierdził, że wniosek o wydanie decyzji nie znajduje uzasadnienia dla interesu prawnego Strony w świetle stanu prawnego i faktycznego mającego miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h., oprócz wymagań określonych w art. 168 § 2 O.p., zgodnie z którym podanie powinno zawierać, co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu, a także czynić zadość wymogom ustalonym w przepisach szczególnych, musi spełniać wymagania określone w art. 2 ust. 7 u.g.h. Zgodnie z tym przepisem, do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister Finansów wskazał, że Strona w złożonym wniosku, jak i w dalszych wyjaśnieniach wskazała, że zamierza świadczyć usługi pośrednictwa pieniężnego dla klientów platformy dostarczającej instrumenty o nazwie "BTC777", które oferuje broker pochodnych instrumentów finansowych "[...]" zarejestrowany w Ministerstwie Finansów [...]. Organ podkreślił, że Strona w sposób ogólnikowy przedstawiła, co rozumie pod pojęciem świadczenia usług pośrednictwa pieniężnego. Wskazał następnie, że kompetencja Ministra Finansów, unormowana w art. 2 ust. 6 u.g.h., dotyczy rozstrzygnięcia, czy przedsięwzięcie posiadające cechy, o których mowa w art. 2 ust. 1 -5 ustawy jest grą losową, zakładem wzajemnym lub grą na automacie w rozumieniu jej przepisów. Wyjaśnił, że przepisy zakreślają granice tak przedmiotowe jak i podmiotowe sprawy z zakresu gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. Przedmiotem rozstrzygnięcia może być wyłącznie indywidualna, a więc dotycząca bezpośrednio strony sprawa, zaś podmiotem osoba, która ma interes prawny w swojej konkretnej, indywidualnej sprawie dotyczącej realizowanego lub planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 133 § 1 O.p., stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Określając w art. 133 § 1 O.p. podmioty tam wymienione i nadając im status strony postępowania podatkowego, ustawodawca ściśle związał ich pozycję z interesem prawnym. Istotnym zaś elementem, który charakteryzuje interes prawny jest to, że musi on bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, a brak takiej bezpośredniości nie pozwala na uznanie go za stronę. Organ uznał, że z wniosku Strony wynika, że organizatorem przedsięwzięcia, opcji "BTC777" jest podmiot [...], zarejestrowany w Ministerstwie Finansów [...]. Wnioskodawca nie jest zatem stroną postępowania, gdyż jego żądanie dotyczy przedsięwzięcia innego podmiotu. Minister Finansów wskazał, że nie wystarczy przekonanie osoby wnioskującej, że ma ona interes prawny uzasadniający udział, jako strony, w postępowaniu o wydanie rozstrzygnięcia. Tylko przepisy prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarzają określonemu podmiotowi legitymację procesową strony. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Organ uznał, że Strona może mieć interes faktyczny w wydaniu przez Ministra Finansów rozstrzygnięcia o charakterze przedsięwzięcia o nazwie "BTC777". Swoje zainteresowanie w dążeniu do wydania decyzji w tym zakresie uzasadnia bowiem zapytaniem o legalność procederu w postaci "sprzedaży instrumentu o nazwie "BTC777“ przez brokera pochodnych instrumentów finansowych "[...].", jednak, zainteresowania tego nie popiera przepisami prawa, nie wskazuje, jaki obowiązek bądź uprawnienie dotyczący jego osoby podlegać będzie konkretyzacji w tym postępowaniu. Postępowanie w zakresie rozstrzygnięcia charakteru gier może się toczyć jedynie w stosunku do podmiotu, który urządza i prowadzi działalność (lub zamierza prowadzić działalność), która może podlegać przepisom ustawy o grach hazardowych, co z kolei może wiązać się z określonymi prawami i obowiązkami wynikającymi z tej ustawy, gdyż to interesu materialnoprawnego takiego podmiotu dotyczyć będzie takie postępowanie i zapadłe w nim rozstrzygnięcie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Minister Finansów doszedł do wniosku, że interesu takiego nie można się dopatrzeć w żądaniu Strony. Organ uznał, że Strona może mieć w niniejszym postępowaniu wyłącznie interes faktyczny, nie ma zaś interesu prawnego. Żądanie Strony i zarzut skierowany do Ministra Finansów wykazuje, zdaniem organu, pośrednie związanie ze sprawą, a dla uznania, że podmiot ma interes prawny, wymagany jest bezpośredni związek między sytuacją prawną podmiotu, a normą prawa materialnego. Na powyższą decyzję Ministra Finansów z [...] lutego 2015 r., Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenia na Jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł, że organ w sposób wadliwy stwierdził, iż Strona nie jestem uprawniona w sprawie, ponieważ nie posiada wymaganego prawem interesu do uzyskania rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał więc, że Jego interes faktyczny związany jest z konsekwencjami prawnymi uzależnionymi od wydania przez organ decyzji, a więc jest Jego interesem prawnym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów utrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Analizując sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 u.g.h., ustawa określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach. W świetle art. 3 u.g.h. natomiast, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. W art. 2 ust. 6 u.g.h., została uregulowana kompetencja Ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w zakresie rozstrzygania, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Postępowanie w przedmiocie powyższego rozstrzygnięcia charakteru danej działalności, może być prowadzone na wniosek strony bądź z urzędu. Jak wynika z art. 2 ust. 7 u.g.h., do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu. Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy z wnioskiem o podjęcie przez Ministra Finansów rozstrzygnięcia w zakresie charakteru danego przedsięwzięcia pod kątem przesłanek opisujących gry hazardowe, może wystąpić tylko podmiot urządzający to przedsięwzięcie, czy też uprawnienie takie przysługuje również innym podmiotom. Zgodnie z art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle powyższego, do postępowania w zakresie rozstrzygnięcia, na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., o charakterze danego przedsięwzięcia, odpowiednie zastosowanie mają również przepisy art. 133 § 1 i § 2 O.p., regulujące kwestię strony postępowania podatkowego. Jak wynika z tych przepisów, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117b, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy, stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa. Zgodzić się należy z Ministrem Finansów, że poprzez odpowiednie zastosowanie powyższych przepisów, kluczowym kryterium rozstrzygającym o uprawnieniu wystąpienia z wnioskiem o wydanie przez Ministra Finansów decyzji, o której mowa w art. 2 ust. 6 u.g.h., a więc występowaniu w charakterze strony w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze danego przedsięwzięcia pod kątem przesłanek opisujących gry hazardowe, jest interes prawny podmiotu w uzyskaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia. O istnieniu interesu prawnego natomiast decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem, ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Od tak pojętego interesu prawnego należy natomiast, odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje to oparcia w przepisach prawa materialnego, które uprawniłyby ten podmiot do żądania stosownych czynności organu administracji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazuje się, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi być realny i powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Nie może to być bowiem interes prawny tylko przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny, ale rzeczywiście istniejący (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 27 maja 2008 r., sygn. akt I SA/GO 1156/07). Ponadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 maja 1984 r., sygn. akt II SA 789/84 (ONSA 1993, Nr 4, poz. 116), wprawdzie na gruncie art. 28 K.p.a., ale aktualnego również na gruncie art. 133 O.p., wywarcie przez decyzję administracyjną bezpośredniego skutku w sferze praw i obowiązku określonego podmiotu oznacza, że postępowanie administracyjne, w którym decyzja taka zostaje wydana, dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu w rozumieniu art. 28 K.p.a. W tym miejscu należy zauważyć, że Skarżący wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., decyzji rozstrzygającej, czy sprzedaż instrumentu o nazwie "BTC777" przez brokera pochodnych instrumentów finansowych "[...]." zarejestrowanego w Ministerstwie Finansów [...], stanowi organizowanie gry losowej, zakładu wzajemnego lub jakiejkolwiek innej formy hazardu wymienionej w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. Przedmiotem wniosku zatem nie było przedsięwzięcie urządzane przez Skarżącego, lecz przez inny podmiot. Dopiero od rozstrzygnięcia Ministra Finansów o charakterze działalności brokera zarejestrowanego w Ministerstwie Finansów [...], Skarżący uzależniał skutki prawne dotyczące Jego działalności polegającej na świadczeniu usług pośrednictwa pieniężnego dla klientów platformy [...] brokera. Powyższe oznacza, że skutki prawne wnioskowanego przez Skarżącego rozstrzygnięcia Ministra Finansów nie mają charakteru bezpośredniego, decyzja bowiem, Ministra Finansów wydana w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h., dotycząca działalności zagranicznego podmiotu, może jedynie pośrednio rodzić skutki prawne w sferze praw i obowiązków Skarżącego. Prowadzi to do konstatacji, iż Skarżący nie może wykazać się interesem prawnym wnosząc o wydanie przez Ministra Finansów decyzji w spornej sprawie, posiadając jedynie interes faktyczny w domaganym się rozstrzygnięciu. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Finansów, jak również decyzja I instancji jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.