V SA/Wa 1753/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - st. spec. Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] 2013 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) z [...] 2013 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Pismem z 29 kwietnia 2010 r. strona zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis w kwocie 63 524,59 zł. Postanowieniem z [...] 2013 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek dokonany w dniu 27 kwietnia 2010 r. w kwocie 63 524,59 zł, tj. 16 302,99 euro. Wnioskodawca złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z [...] 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że wydatek został sfinansowany ze środków ZFRON i dotyczy zakupu samochodu. Podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji wskazał ponadto, iż celem indywidualnego programu rehabilitacji (IPR) jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego, wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a zatem sfinansowaniu ze środków ZFRON podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Organ stwierdził, że wydatek dokonany na zakup samochodu osobowego związany był z utworzeniem nowego miejsca pracy (stanowisko kierowcy), wobec czego wydatek ten nie powinien być pokryty ze środków zfron, lecz ze środków własnych pracodawcy. Z założenia bowiem takiego stanowiska pracy wynika, że powinno ono być wyposażone w samochód. Zdaniem organu, treść dokumentów nadesłanych w toku postępowania wskazuje jedynie na poprawę komfortu wykonywanej pracy na określonym stanowisku oraz ogólną reorganizację przedsiębiorstwa (zmiana stanowiska pracy z pracownika ochrony fizycznej na stanowisko kierowcy), co należy uznać za niewystarczające z punktu widzenia realizacji celów pomocy de minimis. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. 1) art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) w związku z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810, z późn. zm.); dalej: "z.f.r.o.n." oraz w związku z § 2 pkt 7b i 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.) a także art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z późn. zm.) poprze ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ze środków zfron nie można sfinansować zakupu samochodu jako wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej a tylko dostosowanie do jej potrzeb, w sytuacji gdy pracownik utracił zdolność do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku pracy, a z IPR wynika zasadność poniesienia wydatku w kontekście zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika, 2) § 6 ust. 2 pkt 3 z.f.r.o.n. w związku z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f oraz § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia oraz przepisu art. 94 pkt 4 i art. 207 § 2 pkt 1, 3 i 4 Kodeksu pracy poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ze środków zfron nie można sfinansować zakupu samochodu nowoczesnego technologicznie jako wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej, która utraciła zdolność do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku pracy, gdyż jest to obowiązek pracodawcy, w sytuacji gdy przepisy tego nie zabraniają a każdy wydatek zmniejszający ograniczenia zawodowe może podpadać pod przepisy Kodeksu pracy oraz uznanie, że zakup samochodu stanowi inwestycję, podczas gdy organy nie badały tej kwestii. Ponadto, skarżący zarzucił powoływanie nieobowiązujących aktów prawnych w postaci ustawy o finansach publicznych z 2005 r., która nie może mieć zastosowania w okolicznościach przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie narusza prawo materialne, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje zasadność poniesionych wydatków na tle regulacji dotyczących warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Dla potrzeb niniejszej sprawy znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i ust. 4 ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej: fundusz rehabilitacji), którego środki są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Rodzaj wydatków i sposób ich ponoszenia z funduszu rehabilitacji, w tym w ramach zasady de minimis, regulują szczegółowo przepisy z.f.r.o.n. W § 2 z.f.r.o.n. zostały określone rodzaje wydatków, na które przeznaczone są środki funduszu rehabilitacji. Wśród tych wydatków w pkt 12 lit. a - f ujęto finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji, mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności. W ramach tych celów finansowane są w szczególności koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e), ale także inne koszty, niż wymienione pod lit. a – e (§ 2 ust. 1 pkt. 12 lit. f). Stosownie do § 6 z.f.r.o.n. warunkiem wykorzystania środków funduszu rehabilitacji na wydatki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 jest opracowanie indywidualnego programu rehabilitacji. Z kolei warunkiem zakwalifikowania wydatków sfinansowanych przez pracodawcę z funduszu rehabilitacji do pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy (§ 9 ust. 1 z.f.r.o.n.). Tak więc, aby konkretny wydatek mógł być zaliczony do pomocy de minimis musi być poniesiony w ramach indywidualnego programu rehabilitacji (§ 6 ust. 1 z.f.r.o.n.), musi mieć na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, musi być przeznaczony na sfinansowanie pomocy, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 z.f.r.o.n., a także musi być sfinansowany ze środków funduszu rehabilitacji (§ 9 ust. 2a z.f.r.o.n.). Zatem odmowa uznania wydatków za pomoc de minimis mogłaby dotyczyć tylko tych wydatków, które nie byłyby objęte programem, albo nie miałyby na celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zakwestionowały fakt eliminowania ograniczeń zawodowych pracownika poprzez zakup nowego samochodu, wyposażonego w urządzenia poprawiające komfort pracy osoby niepełnosprawnej, mimo, iż zgodnie z indywidulanym programem rehabilitacji było to wskazane, ze względu na pogarszający się stan zdrowia pracownika objętego indywidualnym programem rehabilitacji. Organy uznały bowiem, że wydatek dokonany na zakup samochodu osobowego związany był z utworzeniem nowego miejsca pracy (stanowisko kierowcy), wobec czego wydatek ten nie powinien być pokryty ze środków zfron, lecz ze środków własnych pracodawcy. Z założenia bowiem takiego stanowiska pracy wynika, że powinno ono być wyposażone w samochód. Organ zaznaczył, iż treść dokumentów nadesłanych w toku postępowania wskazuje jedynie na poprawę komfortu wykonywanej pracy na określonym stanowisku oraz ogólną reorganizację przedsiębiorstwa (zmiana stanowiska pracy z pracownika ochrony fizycznej na stanowisko kierowcy), co należy uznać za niewystarczające z punktu widzenia realizacji celów pomocy de minimis. Należy zauważyć, iż, z treści § 2 z.f.r.o.n., a także pozostałych przepisów rozporządzenia nie wynika bezwzględny wymóg ponoszenia wydatków według ściśle określonej kolejności, co oznacza, że zostało to pozostawione do uznania pracodawcy. Nadto zwrot "inne koszty", z uwagi na brak definicji legalnej, należy rozumieć szeroko, zakładając, że chodzi o wszelkie wydatki, wcześniej nie wymienione w § 2 z.f.r.o.n., finansujące pomoc zmniejszającą ograniczenia zawodowe pracownika, dla którego został utworzony indywidualny program rehabilitacji. Zatem w ramach powołanego przepisu jest możliwe dokonywanie wydatków, które służą zmniejszeniu ograniczeń zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością, jak też podnoszą komfort i bezpieczeństwo pracy. Za wydatek ze środków funduszu rehabilitacji można uznać zakup związany ze stanowiskiem pracy i mający na celu zmniejszenie uciążliwości wykonywania czynności zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością pracownika. Podkreślenia wymaga, iż co do zasady rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej (art. 7 ust. 1 ustawy), co może być osiągnięte przy pomocy różnorodnych działań trudnych do przewidzenia i skatalogowania. W sferze zawodowej rehabilitacja ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej nie tylko uzyskania, ale też i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia oraz awansu zawodowego (art. 8 ust. 1 ustawy). Temu celowi służy tworzony w zakładach pracy chronionej fundusz rehabilitacji. Treść indywidualnego programu rehabilitacji wskazywała, że proponowany w nim zakup samochodu służyć miał likwidacji, czy też zmniejszeniu ograniczeń zawodowych pracownika spowodowanych niepełnosprawnością, a więc mieścił się w unormowaniu § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) z.f.r.o.n. (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2012 sygn. akt II GSK 585/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało zatem wydane z naruszeniem § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f), w związku z § 6 i § 9 z.f.r.o.n. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy winien zatem ocenić podniesione przez stronę skarżącą w zażaleniu argumenty z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 p.p.s.a.