V SA/Wa 176/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. S. A. R. "A." na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie: zwrot dotacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. D.S. A.R. "A.", dalej: "stowarzyszenie" albo "skarżący" wystąpiło z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku stowarzyszenie wskazało, że prawie wszystkie posiadane środki finansowe pochodzą z dotacji przeznaczonych na realizację zadań zleconych. Część działań w ramach realizowanych programów oraz tych na które nie uzyskało dotacji, stowarzyszenie realizuje w ramach pracy społecznej jego członków oraz pracy wolontariuszy. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że stowarzyszenie nie posiada środków trwałych, fundusz statutowy wynosi 2.234,54 zł, a za ostatni rok bilansowy uzyskało zysk w wysokości 781,88 zł. Skarżący posiada środki pieniężne na dwóch rachunkach bankowych z następującymi stanami kont: - 20.201,18 zł oraz 309,36 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji stowarzyszenie złożyło kopie zeznania podatkowego CIT-8 i CIT-8/O za 2010 r., deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za lata 2010-2011 (PIT-4R), deklaracje rozliczeniową ZUS, statut stowarzyszenia, oświadczenie, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, sprawozdanie finansowe za 2010 r. oraz zestawienie otrzymanych dotacji w 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Sąd może zwolnić jednostkę organizacyjną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, a każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 199 i art. 211 p.p.s.a.). Przyjąć więc należy, że również stowarzyszenie, chcąc realizować swoją działalność statutową musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, w tym postępowania sądowoadministracyjnego i nie może oczekiwać, że skoro występuje w sprawie w interesie społecznym to ciężar kosztów tego postępowania winien pokryć Skarb Państwa. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jakie przewiduje art. 239 p.p.s.a. Tym samym sytuacja majątkowa stowarzyszenia podlega weryfikacji z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do udzielenia prawa pomocy. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 397 zł oraz stan faktyczny sprawy, nie jest zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Analizując znajdujący się w aktach wniosek PPPr oraz pozostałe nadesłane materiały przypomnieć należy, że stowarzyszenie realizując cele określone w statucie powinno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Skarżące stowarzyszenie wyjaśniło, że realizuje działania statutowe głównie dzięki środkom uzyskiwanym z dotacji, z pracy społecznej członków oraz wolontariuszy. Władze stowarzyszenia oświadczyły, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej. Podkreślić jednak należy, że statut stowarzyszenia przewiduje możliwość uzyskiwania dochodów ze zlecanych usług i kontraktów. Ponadto źródłem dochodu są również składki członkowskie. W ocenie referendarza sądowego stowarzyszenie dysponuje możliwościami uzyskiwania dochodów lub zwiększenia wysokości uzyskiwanych dochodów. Zauważyć bowiem należy, że statut przewiduje możliwość zatrudniania pracowników oraz możliwość zwrotu niezbędnych kosztów związanych z pracą świadczoną na rzecz stowarzyszenia nieodpłatnie oraz nie wyłącza możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Członkowie stowarzyszenia realizując cele stowarzyszenia mogą w razie trudności w prowadzeniu działalności podejmować odpowiednie kroki w celu uzyskania środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności np. poprzez pobieranie składek członkowskich w wyższej wysokości ( w 2010 r. przychód z tytułu składek wyniósł 1367 zł), zwiększenie liczby członków, realizację usług, przyjmowanie zleceń. Okoliczność, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, opiera się na charytatywnej pracy członków oraz pracy wolontariuszy nie może przemawiać za uprzywilejowanym jego traktowaniem przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Podnieść należy, że Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszeniach, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Tymczasem argumentacja przedstawiona przez skarżącego wskazuje, że oczekuje on, iż żądanie przyznania prawa pomocy zostanie uwzględnione z uwagi na fakt, że działalność opiera wyłącznie na pracy społecznej członków, co powoduje, że nie dysponuje jakimkolwiek majątkiem. Żądanie strony zmierza w istocie do tego, aby działalność stowarzyszenia realizowana była z budżetu Państwa. "Przerzucanie" ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 9.06.2006 r., sygn. akt II OZ 317/06, postanowienie NSA z dnia 31.03.2008 r., sygn. akt II OZ 263/08, postanowienie z dn. 17.06.2011 r., sygn. akt II OZ 491/11). Tymczasem przedstawione przez stowarzyszenie dokumenty nie wskazują, że stowarzyszenie nie dysponuje środkami na uiszczenie wpisu w kwocie 397 zł. Zauważyć należy, że skarżący posiada na rachunkach bankowych wolne środki pieniężne. Ponadto zgodnie z rachunkiem wyników za 2010 rok stowarzyszenie uzyskało zysk w wysokości 791,88 zł. Zauważyć również należy, że z przedstawionych wyciągów bankowych wynika, że z rachunków bankowych pobierano znaczne kwoty pieniężne, a przedstawione wyciągi nie wskazując jakie wydatki zostaną z tych środków zostały pokryte (np. w dniu 12 stycznia wypłacono 1300 zł, w dniu 30 grudnia 2011 r. wypłacono 2500 zł, w dniu 28 grudnia 2011 – 5000 zł, w dniu 29 listopada 2011 r. wypłacono 6000 zł, w dniu 24 listopada 2011 – 5000 zł). Mając na uwadze, że na kontach bankowych stowarzyszenie posiada środki pieniężne, ponadto na konta bankowe wpływają pieniądze, a stowarzyszenie ma możliwość uzyskania dodatkowych środków np. z tytułu składek członkowskich, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi stronę skarżącą, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.