V SA/Wa 1767/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... września 2009 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w części tj. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych; Wraz ze skargą na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... września 2009 r. Ł. B. złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu oświadczył, iż jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu żonę i małoletnie dziecko. Ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości... zł. Posiada mieszkanie o pow. ... m² oraz oszczędności pieniężne w wysokości ... zł. Jego dochody z pracy wynoszą brutto ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie dziecka, żony i jego osoby wynoszą około ... zł. Skarżący nie posiada samochodu. Żona skarżącego nie pracuje, zajmuje się wychowywaniem dziecka. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada rachunku bankowego. Przedłożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Zgodnie z art. 244 §1 ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest zatem w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przedmiotowej sprawie, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ... zł, wpis od skargi zgodnie z §1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), wynosi ... zł. W dniu 21 października 2009 r. skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi ...zł, zatem do opłacenia na obecnym etapie postępowania pozostała kwota ... zł. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zatem uiszczenie pozostałej kwoty wpisu od skargi w wysokości ... zł nie stanowi dla skarżącego bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżący pozostaje w stosunku zatrudnienia, z którego uzyskuje dochody w kwocie netto ... (średnie wynagrodzenie z trzech miesięcy wynikające z zaświadczenia z dnia 4 grudnia 2009 r.). Miesięczne wydatki skarżącego na zaspokojenie potrzeb własnych i rodziny w wysokości około ... zł są zatem pokrywane z bieżących dochodów. Skarżący – zgodnie z oświadczeniem - posiada oszczędności pieniężne w wysokości ... zł. Przeznaczenie zatem tych środków na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Ubiegający się o pomoc winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (v. postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. II CZ 104/84, Monit. Prawn. 2000/7). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Ponadto Skarżący pomimo wezwania z dnia ... listopada 2009 r. nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego z okresu ostatnich 6 miesięcy lub dokumentu potwierdzającego likwidację rachunku wraz z saldem zamknięcia, ograniczając się jedynie do oświadczenia, iż rachunku bankowego nie posiada. Zauważyć w tym miejscu należy, iż z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadał rachunek bankowy, na które przekazywane były środki finansowe z tytułu dopłat do gruntów rolnych, winien on zatem przedstawić zaświadczenie o likwidacji tegoż rachunku wraz z saldem zamknięcia, do czego został zobowiązany. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.