V SA/Wa 1767/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi N. H. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego N. H. V. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złoty) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. orzekającą o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony obywatelowi S. N. H. V. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Dnia [...] maja 2009 r. N. H. V. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas określony na terytorium Polski , uzasadniając wniosek pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską K.P. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewoda [...] odmówił udzielenia wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, małżonkowie bowiem nie zamieszkują wspólnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez Cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że Cudzoziemiec zawarł związek małżeński z obywatelką polską dnia [...] marca 2008 r., następnie Wojewoda [...] udzielił Cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r. z uwagi na zawarcie ww. związku małżeńskiego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji dnia [...] sierpnia 2009 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w mieszkaniu przy ul. [...] , które to mieszkanie zostało wskazane jako miejsce wspólnego zamieszkiwania małżonków. W trakcie wywiadu Cudzoziemiec okazał rzeczy osobiste żony i zdjęcia ślubne, a także zatelefonował do żony, z którą porozmawiał przez telefon również funkcjonariusz [...] Oddziału Straży Granicznej. W trakcie rozmowy telefonicznej żona cudzoziemca podała , że mieszka z mężem od około roku, nie umiała natomiast podać jego daty urodzenia oraz dokładnych danych osobowych. W uzasadnieniu decyzji napisano również, że Funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przeprowadzili wywiad środowiskowy w miejscu zameldowania K. P. , gdzie obecnie mieszkają jej ojciec i brat. W trakcie wywiadu z sąsiadami ustalono, że w mieszkaniu tym mieszka K. P. z ojcem i bratem , nie mieszka żaden mężczyzna narodowości [...], sąsiedzi nie mają wiedzy o jej małżeństwie. Dnia [...] października 2009 r. małżonkowie zostali przesłuchani w związku prowadzonym postępowaniem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie. Cudzoziemiec zeznał, że z żoną mieszka od początku 2008 r. i utrzymuje kontakty z jej matką. K. P. zeznała, że nie wie ile zarabia jej mąż, a w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego była zaskoczona pytaniami funkcjonariusza Straży Granicznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że małżonkowie zeznali, iż na ślubie nie było nikogo z ich rodziń. Matka Cudzoziemca zeznała w trakcie przesłuchania, że nie uczestniczyła w ślubie syna ze względu na chorobę. Przesłuchana matka K. P. zeznała, że nie zgadzała się na małżeństwo córki, jednak po bliższym poznaniu jej męża zmieniła zdanie i uważa , że małżeństwo córki jest zgodne. Na podstawie powyższych ustaleń Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że związek małżeński Cudzoziemca z obywatelką polską został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Ustalenie to potwierdza w opinii organu orzekającego dodatkowo fakt, że Cudzoziemiec uzależnia uzyskanie lepszej pracy od uzyskania wnioskowanego zezwolenia, a związek małżeński został zawarty w związku z nielegalnym pobytem Cudzoziemca w Polsce, po uprzedniej odmowie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas określony w 2007 r., kiedy to ubiegał się o zezwolenia ze względu na zamiar podjęcia studiów i pracy, ale wówczas zezwolenia nie uzyskał z uwagi na nielegalny pobyt . Organ orzekający wskazał, również, że w trakcie postępowań toczących się w 2006 r. i w 2007 r. cudzoziemiec nie wspomniał o związku z obywatelką polską, choć z jego zeznań wynika, że z obecną żoną znają się od 2006 r. W związku z powyższym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że zawarcie małżeństwa przez Cudzoziemca i K. P. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach , co wyczerpuje przesłanki określone w art.57 ust.1 pkt 4 tej ustawy i skutkuje odmową udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. N. H. V. wniósł na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art.7, art. 77§1 i art.80 K.p.a. polegające na dokonaniu błędnych ustaleń stanu faktycznego i nieuwzględnieniu słusznego interesu stron, w wyniku czego ustalono, że małżeństwo Skarżącego zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Zarzucił również że zaskarżona decyzja została wydana z pogwałceniem art.18 Konstytucji RP oraz art.8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podpisanej dnia 4 listopada 1954 r. w Rzymie. W motywach skargi skarżący wyjaśnił, że w Polsce przebywa od momentu gdy skończył 5 lat, biegle włada językiem polskim, "w Polsce się wykształcił, zakochał i ożenił..." Wskazał, że w uzasadnieniu decyzji błędnie napisano, że jego żona zeznała, iż nie wie ile mąż zarabia, podczas gdy w rzeczywistości zeznała, że nie wie ile mąż zarobił we wrześniu, ponieważ pracuje od września jako agent ubezpieczeniowy i ma zmienne zarobki. Podkreślił, że ich zeznania były zgodne. Wyjaśniając dlaczego w trakcie postępowań w 2006 i w 2007 roku nie podał, że jest w związku z obywatelką polską wskazał, że zgodnie z doświadczeniem życiowym w czasie przesłuchania w sprawie zezwolenia na zamieszkanie odpowiada się ściśle na pytania, o tę kwestię go wówczas nie pytano, a nie był jeszcze w związku małżeńskim. Poza tym tamte postępowania nie opierały się na związku z obywatelką polską i informacja o związku nie miała znaczenia. Podważył wiarygodność zeznań sąsiadek z miejsca zamieszkania ojca i brata żony, wskazując, że żona nie utrzymywała z sąsiadkami żadnych relacji, nie mogły więc wiedzieć o jej małżeństwie. Zarzucił, że organ nie uzasadnił dlaczego nie dał wiary zeznaniom jego matki raz matki jego żony. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Podstawowym celem tej kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd uwzględnił skargę uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania ( art.7, 77§1, 80 K.p.a.)w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające nieprawidłowo, w sposób nie znajdujący oparcia w materiale dowodowym, ustaliły niektóre okoliczności stanu faktycznego , a ponadto ze stanu faktycznego wyprowadziły błędne wnioski. Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do przyjęcia, co nieprawidłowo uczyniły organy orzekające obu instancji, że małżeństwo Skarżącego z polską obywatelką K.P. zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z prawidłowo przywołanym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców przepisem art.55 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach ( j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) , przywoływanej dalej jako ustawa, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie; 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru. Organy orzekające uznały, że małżeństwo Skarżącego zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach ponieważ, według dokonanych ustaleń, małżonkowie nie zamieszkują wspólnie i nie posiadają wystarczającej wiedzy o sobie. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie daje podstawy do ustalenia, że małżonkowie nie zamieszkują wspólnie. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w mieszkaniu przy ul. [...] wskazanym jako miejsce wspólnego zamieszkiwania małżonków nie zastano wprawdzie żony Skarżącego, która była wówczas w pracy, jednak Skarżący okazał przeprowadzającym wywiad środowiskowy funkcjonariuszom Straży Granicznej rzeczy osobiste żony ( kosmetyki , ubrania, buty) i zdjęcia ślubne. Jednorazowa wizyta w mieszkaniu wskazanym jako miejsce wspólnego zamieszkiwania małżonków przeprowadzona w godzinach pracy żony Skarżącego i nie zastanie jej w mieszkaniu nie może stanowić podstawy do ustalenia, że K. P. nie mieszka w tym mieszkaniu. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że funkcjonariusze Straży Granicznej przeprowadzili rozmowy z sąsiadami, którzy stwierdzili, że w lokalu nr [...] mieszkają tylko mężczyźni pochodzenia [...] i nigdy nie zaobserwowano w ich obecności kobiety. Należy wskazać, że sąsiedzi samego Cudzoziemca wdzieli ponad miesiąc przed rozmową z funkcjonariuszami, choć jego zamieszkiwanie pod tym adresem nie jest kwestionowane (notatka służbowa k.79 akt adm.), co wskazuje, że rzadko widują sąsiadów. W tej sytuacji zeznania sąsiadów stanowią co najmniej wątpliwy dowód na to, że żona cudzoziemca nie mieszka w mieszkaniu przy ul. [...]. Odnosząc się do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na [...] czyli w miejscu stałego zameldowania żony Skarżącego, należy zauważyć, że w mieszkaniu tym nikogo nie zastano. Sąsiedzi nic nie wiedzieli o zawarciu związku małżeńskiego przez K. P., ponadto w uzasadnieniu decyzji napisano, że sąsiedzi oświadczyli, że K. P. cieszy się w bloku dobą opinią. Sąd wskazuje, że ze sprawozdania z wywiadu przeprowadzonego przy ul. [...] wynika, że gospodarz bloku oświadczyła, iż K. P. nie cieszy się w bloku dobra opinią (k.84 akt.adm.). Z wywiadu nie wynika, że osoby wypowiadające się dobrze znają K. P., niewątpliwie jednak jedna z tych osób nie jest jej przychylna (stwierdziła, że nie cieszy się dobrą opinią). Różnica między wypowiedzią przytoczoną w sprawozdaniu, a wypowiedzią przytoczoną w uzasadnieniu decyzji jest zasadnicza, co w niniejszej sprawie nie ma wprawdzie merytorycznego znaczenia, wskazuje jednak na nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego, będącego podstawą orzekania. Nie prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano również wypowiedź K. P. odnośnie zarobków jej męża, co już może mieć znaczenie dla oceny wzajemnej wiedzy jaką posiadają o sobie małżonkowie i w konsekwencji dla oceny autentyczności zawartego związku małżeńskiego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji napisał, że K. P. nie wiedziała ile mąż zarabia, w rzeczywistości K. P. zeznała, że "mąż pracuje od września jako agent ubezpieczeniowy. Nie wiem ile zarobił za wrzesień"(k.56 akt adm. Wojewody [...]). Nie trafnie ocenił szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stopień wzajemnej wiedzy o sobie Cudzoziemca i jego żony. Cudzoziemiec zna datę urodzin żony , wie gdzie żona pracuje, zna nazwę firmy i adres oraz godziny jej pracy, a także wysokość zarobków, zna miejsce zamieszkania ojca i brata żony oraz matki żony , wie także , że teściowa mieszka z konkubentem i zna adres ich mieszkania, ( k.59 akt adm. Woj. [...] – przesłuchanie z [...].X.2009 r. i k.25 przesłuchanie z [...].2008 r.) Niewątpliwie niekorzystnie dla Skarżącego należy ocenić fakt, że w trakcie rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Straży Granicznej żona Cudzoziemca nie była w stanie podać jego imienia i nazwiska oraz daty urodzenia, pamiętała tylko jedno imię męża – V., którym jak wyjaśniła zwraca się do męża. Nie można jednak wykluczyć , że nie potrafiła od razu odpowiedzieć zaskoczona w pracy pytaniami. Nie zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym ustalono, że na ślubie nie było rodziny młodej pary. Na ślubie istotnie nie było rodziców młodej pary, był natomiast brat żony M. , a ze strony cudzoziemca jego ciocia i jej rodzina. ( k.21 i nast. akt.adm. postępowania z 2008 r.). W sprawie z wniosku z [...] maja 2009 r. w trakcie przesłuchania Skarżący oraz jego żona zeznali, że na ślubie nie było ich rodziców, nie wypowiadali się co do innych członków rodziny, natomiast dowody przeprowadzone w postępowaniu prowadzonym z wniosku z 2008 r., znane organom orzekającym z urzędu wskazują , że na ślubie byli obecni wyżej wymienieni członkowie rodzin małżonków. Nieuzasadnione są również wnioski, które wyciąga Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ze stosunku Cudzoziemca do kwestii legalności jego pobytu w Polsce. To, że cudzoziemiec ożenił się z obywatelką polską po dwukrotnej odmowie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie nie może być podstawą do uznania, że ożenił się w celu uzyskania takiego zezwolenia. Fakt, że aby uzyskać lepszą pracę Cudzoziemiec musi przebywać w Polsce legalnie też nie może stanowić podstawy do takiego twierdzenia. Należy zwrócić uwagę, że cudzoziemiec urodzony w W. w 1986 r. przebywa w Polsce od roku 1991 r. W 2004 r. uzyskał wraz z ojcem zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie przepisów o abolicji, kolejne zezwolenie na zamieszkanie uzyskał na okres od 3 stycznia 2005 r. do 3 stycznia 2006 r. na podst.art.53 ust.3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. odmówiono mu kolejnego wnioskowanego zezwolenia ponieważ nie przedstawił okoliczności, które uzasadniałyby jego pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące i nie wykazał, że posiada stabilne i regularne źródło dochodu ; o kolejne zezwolenie starał się w związku z posiadaniem przyrzeczenia zawarcia umowy o pracę, odmówiono mu zezwolenia ponieważ był wówczas w Polsce nielegalnie. Powyższe okoliczności, które Sąd ustalił na podstawie akt administracyjnych (zgodnie z art.133 p.p.s.a.) wskazują , że Cudzoziemiec od momentu uzyskania pełnoletniości starał się aby jego pobyt w Polsce był legalny. Dążenie do postępowania w sposób zgodny z polskim porządkiem prawnym nie może być podstawą do przyjęcia, że Cudzoziemiec zawarł związek małżeński w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Nie może świadczyć o tym również nie podawanie we wnioskach o zezwolenia na zamieszkanie z 2006 i z 2007 roku faktu bycia w związku nieformalnym z obywatelką polską, ponieważ ustawa o cudzoziemcach nie przewidywała pozostawania w związku nieformalnym jako podstawy do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie. Sąd nie stwierdził natomiast, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisu art.18 Konstytucji RP stanowiącego, że "Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej" oraz art.8 Konwencji Rzymskiej. Organy orzekające w granicach określonych przez przepisy ustawy o cudzoziemcach badały czy małżeństwo Cudzoziemca nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów tej ustawy , do czego były nie tylko uprawnione ale i zobowiązane. Wydane w sprawie decyzje dotyczyły odmowy udzielenia Cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie, a nie zobowiązania go do opuszczenia Polski czy wydalenia, a dopiero w takich postępowaniach zasadne byłoby rozważanie naruszenia ww. przepisów. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a., art. 205 p.p.s.a. i §18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.(Dz.U.Nr 163, poz.1348 ze zm.).