V SA/Wa 1778/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości postanowienie: odmówić przyznania prawo pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 29 października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw A. B. od ww. postanowienia z dnia 9 października 2012 r. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej " p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Wyjaśnił, iż poza rentą ZUS (694,40 zł) nie ma innych dochodów, jest osobą schorowaną, nie posiada odrębnego majątku i zasobów gotówkowych. Skarżący posiada dom oraz prawo do zamieszkiwania w mieszkaniu spółdzielczym, jak również nieruchomość rolną o pow. 2,39 ha. Zdaniem skarżącego gospodarstwo rolne jest zbyt małe i szkody po klęsce żywiołowej nie zostały dotychczas usunięte z braku środków. Jedyną pomoc jaką uzyskał to ulga podatkowa. Ponadto od 1.07.2012 r. wysokość świadczenia ZUS do wypłaty wynosi miesięcznie 473,41 zł. Do wniosku skarżący załączył decyzję ZUS dotyczącą zmniejszenia renty z tytułu niezdolności do pracy, zaświadczenie o stanie zdrowia, opinie wojewody o szkodach powstałych w gospodarstwie wskutek huraganu oraz decyzję w sprawie ulgi w podatku rolnym z tytułu klęski żywiołowej. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż mieszkanie o pow. 59,4 m² nie zostało dotychczas wyodrębnione z majątku spółdzielni zatem jego właścicielem jest nadal spółdzielnia mieszkaniowa. Skarżący osobiście opłaca czynsz za mieszkanie w wysokości 483,39 zł oraz ponosi koszty utrzymania domu ([...]) w wysokości minimalnej tj. 203,13 (koszty eksploatacyjne – energia, telefon, dojazd PKS). Ponadto skarżący wskazał następujące koszty utrzymania tj. energia el. – 86 zł, gaz- 40 zł, telefon- 120 zł, żywność – 300 zł, środki czystości -20 zł, lekarstwa – 30 zł, ubrania – 20 zł, komunikacja miejska – 78 zł. W odpowiedzi na wykazanie stanu majątkowego małżonki skarżący wyjaśnił, iż posiada z nią rozdzielność majątkową ustanowioną notarialnie i nie może wnikać w jej stan majątkowy oraz dochody. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył wyciągi z rachunku bankowego w [...], nie wypowiedział się natomiast co do rachunku w [...]. Natomiast we wniesionym sprzeciwie skarżący podniósł, iż w związku z tym, że między nim a jego małżonką istnieje rozdzielność majątkowa ustanowiona notarialnie sąd nie ma podstaw do analizy majątku pozostałych osób (w tym i żony) zamieszkujących w tym samym lokalu spółdzielczym. Przypomniał również, iż jest poszkodowany na skutek klęski żywiołowej i ma prawo oczekiwać pomocy od Skarbu Państwa (a nie tylko od krewnych czy żony). Wskazał, że przedmiot obecnego postępowania związany jest z gospodarstwem rolnym, które ucierpiało na skutek huraganu. Wraz ze sprzeciwem nadesłał historie rachunku w [...]. Rozpatrując przedmiotowy wniosek merytorycznie należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego o przyznanie praw pomocy ponieważ nie wykazał on, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania go we wnioskowanym zakresie. Do skarżącego skierowano wezwanie o którym mowa w art. 255 ustawy p,p.s.a., jednakże skarżący nie odpowiedział na nie w pełni ponieważ nie wykazał stanu majątkowego małżonki. Powołał się przy tym na rozdzielność majątkową ustanowioną notarialnie i wskazał, że nie może wnikać w jej stan majątkowy oraz dochody. Należy wyjaśnić, że ww. wezwanie może odnosić się także do osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym (żony, dzieci, rodziców czy teściów), i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza PPF, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (v. postanowienie NSA z 17.05.2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą – w tym przypadku z żoną – to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe oraz dochody tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania czy też nie jest w stanie ich ponieść. Wskazać należy, iż przedmiotowe wezwanie może być skierowane wyłącznie do wnioskodawcy, nie wykazanie natomiast stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym naraża go na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Okoliczność rozdzielności majątkowej nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Tak więc ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej ma znaczenie przy wszelkiego rodzaju zobowiązaniach cywilnych, czy też podatkowych. Małżonek może powołać się na obowiązujący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej wobec kontrahentów, odnośnie umów zawieranych przez swojego małżonka, jak również wobec organu podatkowego, jeśli chodzi o zaległości podatkowe swojego małżonka. Mając powyższe rozważania na uwadze wskazać należy, iż skarżący zamieszkuje wraz z żoną w jednym lokalu oraz prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem to skarżący opłaca czynsz za mieszkanie oraz media i telefon, zatem przyczynia się do utrzymania żony. Skarżący nie wykazał jaki jest stan majątkowy jego małżonki, a skoro rozdzielność majątkowa nie zwalania z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi, to skarżący powinien wykazać, że żona nie może mu udzielić pomocy z uwagi na własną sytuację finansową czy rodzinną. Podsumowując wskazać należy, iż skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji finansowej, zatem nie uprawdopodobnił że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.