V SA/Wa 1817/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-07
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Beata Krajewska, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a jeśli tak, to czy istnieją przesłanki do umorzenia tych należności w sytuacji, gdy nie zachodzi całkowita ich nieściągalność, a wnioskodawcy posiadają majątek i otrzymują świadczenia emerytalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes ZUS jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności, po tym jak Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał sprawę. Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, ponieważ nie występuje całkowita ich nieściągalność, a wnioskodawcy posiadają majątek (nieruchomości, samochód) i otrzymują świadczenia emerytalne, co wyklucza możliwość uznania, że opłacenie należności pozbawiłoby ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych lub dalszego prowadzenia działalności. Umorzenie jest ulgą o charakterze wyjątkowym i wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek.Stan faktyczny
Wnioskodawcy, wspólnicy spółki cywilnej, wystąpili o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, uzasadniając wniosek trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności oraz posiadanie przez wnioskodawców majątku i otrzymywanie świadczeń. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji z powodu niewłaściwości organu, sprawa wróciła do Prezesa ZUS, który ponownie odmówił umorzenia, podtrzymując argumentację o braku przesłanek do umorzenia.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. i M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; - oddala skargę -
Przedmiotem skargi z 7 maja 2007 r., wniesionej przez W. i M. K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2007r. o nr [...], uchylająca decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części obejmującej zaległości z tytułu składek za styczeń i wrzesień [...] r. oraz czerwiec - sierpień [...] r. i umarzająca w tej części postępowanie oraz utrzymująca w mocy przedmiotową decyzję w pozostałej części.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Spółka "W." s.c. W. i M. K. wnioskiem z dnia 7 marca 2005r. wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej powoływany jako ZUS) o umorzenie zaległych należności za okres od września [...] r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wspólnicy Spółki W. i M. K. prośbę swą uzasadnili trudną sytuacją finansową. Podali, że nie mogą spłacić zadłużenia, gdyż ich działalność nie przynosi zysków i są zmuszeni ją zakończyć. Potwierdzeniem tego jest to, że w 2004r. ich działalność przyniosła 48.333zł straty.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu Prezes ZUS powołał się na art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 1998 nr 137, poz. 887 z późn. zm., powoływanej dalej jako u.s.u.s) zgodnie, z którym należności z tytułu składek tj. składki oraz odsetki za zwłokę mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. A ponadto zgodnie z ust. 3 powoływanego przepisu możliwe jest umorzenie zaległości mimo stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności w przypadku kiedy wnioskujący wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Prezes zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, bo możliwa jest egzekucja z majątku nieruchomego, a ponadto zebrany materiał dowodowy nie wykazał, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanych i ich rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Prezes ZUS zaznaczył, że umorzenie jest ulgą o charakterze wyjątkowym i powinno być stosowane w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
W. i M. K. nie zgodzili się z wydaną decyzją i pismem z dnia 23 lipca 2005r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu zaległych składek.
W uzasadnieniu W. i M. K. podali, że ich sytuacja finansowa jest ciężka, gdyż są przewlekle chorzy i nie mogą pracować. Co więcej M. K. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i ma przyznaną rentę chorobową. Wnioskujący podnieśli ponadto, że ich wiek nie pozwala już na zwiększenie ich zarobków, a te dochody, które osiągają ledwo wystarczają im na leczenie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast w odniesieniu wspomnianej w uzasadnieniu decyzji, przez Prezesa ZUS, nieruchomości wnioskujący wyjaśnili, że jest to ich mieszkanie w domu dwurodzinnym, które uzyskali przed kilkunastu laty w drodze zamiany mieszkania spółdzielczego, w związku z tym posiadanie tej nieruchomości nie świadczy o ich zamożności.
Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję
Od niniejszej decyzji Prezesa Zakładu, W. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2005r. sygn. akt III SA/Wa 2498/05 stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w których w I instancji orzekał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, był Minister Polityki Społecznej. Tym samym Prezes ZUS, utrzymując w mocy decyzję Zakładu z [...] lipca 2005 r., naruszył przepisy określające właściwość organu odwoławczego w tychże sprawach.
Postanowieniem z [...] października 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, w oparciu o przepis art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Prezesowi ZUS, jako organowi właściwemu, wniosek W. i M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z 15 listopada 2006 r. Prezes ZUS zawiadomił stronę o przystąpieniu do ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie umorzenia zadłużenia wobec ZUS i pouczył o treści art. 10 § 1 kpa.
Przy piśmie z dnia 10 grudnia 2006r. strona podtrzymała swój wniosek i przedłożyła dodatkowe dokumenty potwierdzające aktualną sytuację materialno-finansową.
Decyzją z [...] kwietnia 2007r. Prezes ZUS uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części obejmującej zaległości z tytułu składek za styczeń i wrzesień [...] r. oraz czerwiec - sierpień [...] r. i umorzył w tej części postępowanie oraz utrzymał w mocy przedmiotową decyzję w pozostałej części.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że we wniosku z dnia 07 marca 2005 r. W. i M. K. zwrócili się z prośbą o umorzenie należności powstałych od września [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał zatem, iż uprzednia decyzja rozstrzygała ponad żądanie strony, a tym samym zasadne jest jej uchylenie i umorzenie postępowania w zakresie należności nie objętych wnioskiem. Prezes podkreślił, że wnioskodawcy prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą W. W okresie wnioskowanym do umorzenia składek nie zatrudniali pracowników. Zgodnie zatem z art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wnioskodawcy mieli obowiązek rozliczać i opłacać za siebie składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Wobec nie wykonania tego obowiązku konto płatnika obciążone jest zadłużeniem w łącznej kwocie [...] zł. Prezes ZUS powołał się na art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek tj. składki oraz odsetki za zwłokę mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto zgodnie z ust. 3 powoływanego przepisu możliwe jest umorzenie zaległości mimo stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności w przypadku kiedy wnioskujący wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Prezes zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie, nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, bo możliwa jest egzekucja z majątku nieruchomego, a ponadto zebrany materiał dowodowy nie wykazał, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanych i ich rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Prezes ZUS podkreślił, że umorzenie jest ulgą o charakterze wyjątkowym i powinno być stosowane w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawcy posiadają nieruchomości. Własność M. K. stanowi 1/2 wielkości udziału w prawie własności nieruchomości KW [...] - działki o obszarze 0,1800 ha położonej w Z. G. przy ul. W., natomiast lokal stanowiący odrębną nieruchomość o numerze KW [...] stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską. M. K. jest właścicielem samochodu osobowego P. nr rej. [...], rok produkcji 2005. Ponadto M. K. od dnia 01 marca 2005 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast od dnia 27 kwietnia 2006 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. W. K. otrzymuje natomiast od 1 sierpnia 2005 r. emeryturę, której wysokość od marca 2006 r. wynosi [...] brutto. Organ dokonał także oceny przedłożonych przez wnioskodawców dowodów na okoliczność ponoszonych kosztów utrzymania i wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych zobowiązań. Prezes ZUS w wyniku przeprowadzonej analizy materiału dowodowego uznał, iż w przypadku wnioskodawców nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, bowiem zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności na byłego wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy był on wspólnikiem. W związku z powyższym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Prezesa Zakładu, w przypadku wnioskodawców można mówić o dość trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, jednak Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, upoważniony w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie, powinien kierować się nie tylko dbałością o ważny interes strony, lecz także wziąć pod rozwagę interes i stan finansów ubezpieczeń społecznych, co wynika wprost z przepisu ustawy. Należy również wziąć pod rozwagę zasadę wyrażoną w art. 2a ust. 2 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mówiącą o równości traktowania wszystkich ubezpieczonych w obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Kierując się tą zasadą Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działający zarówno w interesie Zakładu, jak i wszystkich ubezpieczonych, w związku z brakiem całkowitej nieściągalności zadłużenia, będąc w posiadaniu informacji o stanie majątkowym i zdrowotnym wnioskodawców, powziął decyzję o odmowie umorzenia należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS, W. i M. K. zarzucili, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ - Prezesa ZUS, podczas, gdy z wytycznych wyroku WSA w Warszawie z dnia 30.11.2005r. wynika, że właściwym do jej wydania jest Minister Pracy i Polityki Społecznej. Skarżący zarzucili ponadto, że decyzja jest krzywdząca, ogólnikowa i niezgodna z prawdą. Skarżący podkreślili, że spełniają wszystkie warunki do umorzenia zaległości. Ze względu na stan zdrowia i sytuację majątkową nie są w stanie spłacić zadłużenia. W uzasadnieniu skarżący zarzucili postępowaniu prowadzonemu przez Prezesa ZUS zignorowanie przedstawionych dowodów w postaci zaświadczeń lekarskich, wyników badań, które potwierdzały warunki umożliwiające umorzenie należnych składek. .
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przede wszystkim nie jest trafny, podniesiony w skardze, zarzut nieważności postępowania w związku z rozpoznaniem wniosku z dnia 23 lipca 2005r. o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS.
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sygn. akt III SA/Wa 2498/05 stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, z powodu jej wydania przez organ niewłaściwy, tj. Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 23 lipca 2005r. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia należności z tytułu składek i wydania w tym przedmiocie decyzji jest Minister Polityki Społecznej, jako organ sprawujący nadzór nad zgodnością działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z obowiązującymi przepisami prawa. Jednak należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 6, 19 i 65 § l Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa, mają obowiązek z urzędu dokonywać kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Jeżeli organ, do którego trafia podanie uzna, że jest niewłaściwy w sprawie powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie.
Zgodnie z art. 181 § l Kodeksu postępowania administracyjnego organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określone są w przepisach odrębnych.
W dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W związku z powyższym, prawidłowo Minister Pracy i Polityki Społecznej jako organ niewłaściwy do rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. przekazał wniosek Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu w sprawie.
Nie są również trafne pozostałe zarzuty skargi.
Pismem z 7 marca 2005r. W. i M. K. - wspólnicy W. s.c. złożyli wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Wobec treści wniosku skarżących, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.
Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające w sprawie prawidłowo bowiem wskazały, że wobec skarżących nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 ustawy systemowej z uwagi na to, iż możliwa jest egzekucja z majątku nieruchomego, a zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności na byłego wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy był on wspólnikiem. W związku z powyższym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on -ale nie musi- umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Kierując się powyższym -zdaniem Sądu- Prezes ZUS prawidłowo uznał, iż skarżący nie wykazali, ażeby w stosunku do nich miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia. W szczególności w oparciu o materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący uzyskują świadczenia emerytalne - M. K. od dnia 27 kwietnia 2006 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [....] zł brutto, a W. K. od marca 2006 r. w wysokości [....] zł brutto.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w badanym przypadku zachodzi przesłanka określona w w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jak bowiem wynika z ustaleń dokonanych przez organy orzekające wnioskodawcy mają stały comiesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalnego. Są właścicielami nieruchomości i lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość w Z. G., M. K. jest współwłaścicielem samochodu osobowego P.
Organy orzekające dokonały wnikliwej analizy dowodów na okoliczność stanu majątkowego, w tym wydatków, przedstawionych przez wnioskodawców w toku postępowania.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że ustalenia i wnioski, jakie poczyniono przy wydawaniu decyzji mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 1- 3a u. s.u.s. i ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący mogą ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Konkludując, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło