V SA/Wa 1863/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... lutego 2015 r. Nr ... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie – L. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisana w komparycji decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie. Skarżący zarządzeniem z dnia 22 maja 2015 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie ... złotych. W odpowiedzi skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podpisał z ... umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową między małżonkami, nie prowadzi z ... wspólnego gospodarstwa domowego, dzieci (dwóch ...) mieszkają z .... Skarżący stara się uczestniczyć w ich wychowaniu, ale w powodu sytuacji finansowej nie współuczestniczy w ponoszeniu kosztów ich utrzymania. Wskazał również, że rachunki bankowe, jak również inne składniki majątku, w tym mieszkanie (... m.kw.), zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W konsekwencji Skarżący nie posiada środków nawet na bieżące utrzymanie. Pomaga mu sporadycznie ..., przekazując środki pieniężne na utrzymanie. Do dochodów zaliczył czynsz dzierżawny w łącznej wysokości ... zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 11 czerwca 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżący przedstawił informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014, pismo K. Spółki Akcyjnej z dnia 4 maja 2015 r. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że czynsz z najmu mieszkania w kwocie ... zł jest jego jedynym źródłem dochodu. Wskazał, iż mieszka w mieszkaniu należącym do spółki K. S.A., która domaga się aby lokal ten opuścił, nie ponosi w związku z tym żadnych opłat. Skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie korzysta z pomocy społecznej, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazał, iż nie mieszka z żoną, która udziela mu pomocy w formie pieniężnej "maksymalnie dwa razy dała mu ...zł", jak również "częstuje go obiadem", natomiast żona nie ponosi wydatków, związanych z jego utrzymaniem. Wnioskodawca oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam, zaś jego miesięczne wydatki wynoszą ... zł na jedzenie i środki higieny. Nadto wskazał, że nie posiada rachunków bankowych, które zostały zamknięte, jednakże nie może przedstawić zaświadczenia bankowego w tym przedmiocie, z uwagi na to, że jest ono odpłatne. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia, oświadczając, że przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wskazują na brak posiadania przez niego jakiegokolwiek majątku pozostawionego do swobodnego dysponowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Sąd nie podziela wyrażonego przez skarżącego zdania, że przedstawione dokumenty uzasadniają przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, skarżący nie załączył dokumentacji potwierdzającej zajęcie majątku przez organy egzekucyjne. Podobnie sytuacja przedstawia się z kwestią wyciągów z rachunków bankowych – skarżący neguje potrzebę ich okazywania, twierdząc, że są zamknięte, albowiem jedynie generowały koszty, a ponadto znajdujące się na nich środki i tak podlegały egzekucji. Ponownie jednak są to jedynie oświadczenia skarżącego, niepoparte stosowną dokumentacją. Jednocześnie skarżący podkreśla, że uzyskuje dochody na poziomie ... zł. miesięcznie z tytułu dzierżawy pomieszczeń, jak również żona sporadycznie udziela mu drobne kwoty na utrzymanie. Nie jest on obecnie zatrudniony. W ocenie Sądu taka postawa i twierdzenia skarżącego nie stanowią wystarczającej postawy do uznania, że faktycznie wykazane zostały przez niego przesłanki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowa instytucja jest swoistym wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zatem podczas rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd musi dokonywać możliwie pełnej oceny możliwości płatniczych strony. Skoro więc skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów, oznacza to, że były one potrzebne dla dokonania ww. oceny. Niewykonanie przez niego wezwania utrudnia prowadzenie postepowania, albowiem Sąd nie ma możliwości, jak również nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w tej materii. Deklarowane przez skarżącego przychody w istocie są niewielkie, jednak utrzymywanie się przez skarżącego z kwot ok. ... zł. miesięcznie, przy jednoczesnym oświadczeniu o braku zatrudnienia i jednoczesnym milczeniu w kwestii jego poszukiwania – skarżący bowiem nie pisze nic o próbach podjęcia zatrudnienia ani o ewentualnej niezdolności do świadczenia pracy – budzą istotne wątpliwości Sądu. Szczególnie w świetle pojawiających się w treści przedstawionych decyzji organów podatkowych informacji o wcześniejszych działaniach skarżącego, polegających na wyzbywaniu się posiadanego majątku o znacznej wartości. Odnosząc się do podnoszonej kwestii umowy o rozdzielności majątkowej, Sąd zauważa, że odnosi się ona do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący co prawda podkreśla faktyczny rozpad związku małżeńskiego, jednak nie wspomina nic o orzeczonym rozwodzie bądź separacji, które uzasadniałyby zwolnienie z obowiązków przewidzianych w art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.