V SA/Wa 1867/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]lipca 2011 r. nr [...]znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając z upoważnienia Prezesa, utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej przez S. K. z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydaną na mocy właściwego upoważnienia przez Kierownika Biura ARiMR w A. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] czerwca 2004 r. S. K. złożył wniosek o płatność z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z [...] grudnia 2004 r. wnioskodawca uzyskał płatność w kwocie [...] zł w odniesieniu do pow.16,13 ha za rok 2004. Płatność ta została mu przelana na rachunek bankowy [...] lutego 2005. S. K. w następnych latach 2005 - 2007 , składał kolejne wnioski, w odniesieniu do których uzyskiwał pozytywne decyzje po czym przyznane mu kwoty były przelewane na jego rachunek bankowy. W dniu [...] kwietnia 2008 r. wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie mu płatności za 2008 r. lecz w toku postępowania wycofał wniosek w części dotyczącej 3,14 ha ze względu na rozwiązanie z nim umowy dzierżawy. Decyzją z [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. umorzył postępowanie w odniesieniu do płatności za 3,14 ha i przyznał je skarżącemu do powierzchni 12,99 ha uznając, że zobowiązanie do prowadzenia działalności ONW dotyczy tego obszaru. Płatność za 2008 rok w kwocie [...] zł została przelana na rachunek rolnika. W dniu [...] maja 2009 r. rolnik złożył wniosek o płatność za rok 2009 z tytułu prowadzenia działalności ONW na powierzchni 9,25 ha. Wezwany do złożenia wyjaśnień oświadczył, że różnica w powierzchni, której dotyczy wniosek powstała w związku z rozwiązaniem przez Sąd umowy dożywocia. Z oświadczeniem złożył stosowne dokumenty. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] września 2009 r. przyznał wnioskodawcy płatność w kwocie [...] do powierzchni 9,25 ha i przekazał mu ją na rachunek bankowy. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Kierownik ARiMR w A. działając na podstawie upoważnienia Prezesa ARiMR i w oparciu o przepisy prawa wskazane w decyzji, ustalił S. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za lata 2004 -2009 w łącznej kwocie [...] zł z odsetkami. Do wyliczenia kwoty za poszczególne lata podlegającej zwrotowi organ przyjął powierzchnię 12,99 ha w związku z czym kwotę wyliczył mnożąc różnicę między powierzchnią za jaką przyznawano dopłaty a powierzchnią 12,99 przez stawkę za 1 ha. Od decyzji tej rolnik złożył odwołanie, które nie zostało uwzględnione ponieważ Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2011 r. sygn. Akt V SA/Wa 1972/10 decyzja ta została uchylona. WSA wskazał, że skarżący powoływał się na dobrą wiarę przy pobieraniu płatności lecz okoliczność ta nie została właściwie oceniona, ponieważ w decyzji zawarto jedynie lapidarne określenie, że organ uważa, że rozwiązanie umowy dożywocia nie może stanowić przesłanki działania w dobrej wierze. Decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR działający z upoważnienia Prezesa utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu Dyrektor ustalił stan faktyczny sprawy i po rozważeniu odwołania wskazując na przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie uznał, że prawidłowe jest zobowiązanie rolnika do zwrotu wyliczonej kwoty z tytułu pobieranych nienależnie płatności za lata 2004-2009. Dyrektor odniósł się do twierdzeń wnioskodawcy dotyczących dobrej wiary związanych z rozwiązaniem umowy dożywocia i wskazał, ze stało się to na podstawie ugody, której jedną ze stron był rolnik. Podkreślił, że do końca zobowiązania pozostał niecały rok lecz strona nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek negocjacje z dożywotnikiem ażeby dotrzymać podjętego 5 letniego zobowiązania. Okoliczności te nie pozwalają na uznanie, że działał w dobrej wierze o jakiej mowa w art. 49 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Od decyzji tej skarżący złożył skargę. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucił naruszenie treści § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r.,nr 73.poz.657 ze zm.) przez błędną jego interpretację i nie uznanie faktu, że zaniechanie działalności rolniczej na części powierzchni nastąpiło bez jego winy. Skarżący jest zdania, że redakcja § 9 rozporządzenia wskazuje, że uznając rozwiązanie umowy dzierżawy za okoliczność uwalniającą rolnika od obowiązku zwrotu płatności ustawodawca miał na celu uchronienie rolników od skutków wynikających z niedotrzymania zobowiązania. W tym stanie rzeczy należy uznać, że tak jak rozwiązanie umowy dzierżawy powinno się traktować rozwiązanie umowy dożywocia, ponieważ on jako rolnik nie miał wpływu na zainicjowanie sprawy. Zawarł ugodę ponieważ chciał uchronić się przed niekorzystnymi skutkami wyroku. Brak zrozumienia tego faktu, przez organ dowodzi naruszenia art. 917 Kodeksu Cywilnego. Skarżący wskazał, że zawarł ugodę, w wyniku której własność części uprawianych gruntów przeszła na rzecz dotychczasowych dożywotników ponieważ obawiał się gróźb jakie kierowało w stosunku do niego jedno z nich. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało oddalić. Zarzut naruszenia treści § 9 ust. 3 pkt 1 z 14 kwietnia 2004 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r.,nr 73.poz.657 ze zm.) , nie jest zasadny. Przede wszystkim należy wskazać, że rozporządzenie to, w którym określone zostały m.in. zasady zwrotu należności z tytułu ONW zastosowanie miało tylko w odniesieniu do płatności za lata 2004-2006. Za pozostałe lata do zwrotu nienależnie pobranych płatności odnosiły się przepisy zastosowanego przez organy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013(Dz. U. z 2007 nr.68, poz.448, ze zm.), którego treść również przewidywała warunki zwrotu należności. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że w odniesieniu do skarżącego ani treść § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 14 kwietnia 2004 r. ani też § 9 ust. 4 rozporządzenia z 11 kwietnia 2007 r., nie ma zastosowania. Wynika to z faktu, że okoliczność w postaci rozwiązania dzierżawy, której zaistnienie zwalnia rolnika od obowiązku płatności ONW, nie może być rozszerzona na rozwiązanie umowy dożywocia. Takie stanowisko zawarł WSA w Warszawie w swoim poprzednim wyroku z 27 stycznia 2011 r. sygn V SA/Wa 1972/10, którym to stanowiskiem Sąd jest związany, i który to pogląd podziela. Należy przypomnieć, że Sąd we wskazanym wyroku nakazał organowi jedynie bliższe odniesienie się do kwestii dobrej wiary po stronie skarżącego, której istnienie po jego stronie zwalniałoby go od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności po upływie 4 lat liczonych od daty pobrania pierwszej płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta o ich nienależnym charakterze. Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do tej okoliczności i wskazując na okres czasu jaki pozostał skarżącemu do wypełnienia zobowiązania (niespełna rok ) podkreślił, że skarżący nie wykazał, że czynił starania w postaci prowadzenia negocjacji celem utrzymania posiadania spornej części gospodarstwa. Odnosząc się do tego stanowiska należy wskazać, że jest bezsporne, że stroną powodową (inicjatorem ) sprawy o rozwiązanie umowy dożywocia byli dożywotnicy a nie skarżący S. K., który wraz z żoną był stroną pozwaną. Jest również oczywiste, że strony zawisłej przed Sądem Rejonowym w A. sprawy, miały prawo zawrzeć ugodę, która zgodnie z prawem ma moc wyroku. Skarżący w odniesieniu do tej ugody z dnia 27 lutego 2009 r. zawartej w sprawie sygn. Akt I C 112/08, wskazuje dopiero w skardze z 11 sierpnia 2011 r., że uczynił to, ażeby uchronić się przed groźbami dożywotnika. Natomiast konsekwencją zawartej ugody, jest rozwiązanie umowy dożywocia oraz przeniesienie własności udziałów we własności działek rolnych o pow. 4,48 ha na rzecz dwojga dożywotników. Z treści protokołu sądowego, nie wynika, ażeby skarżący powołując się na obciążające go zobowiązanie ONW, usiłował zastrzec zawarcie w ugodzie zapisu dotyczącego wydania wspomnianych działek ( przeniesienia ich posiadania) w późniejszym o kilka miesięcy terminie. Być może ze względu na termin zawarcia ugody (przed wiosennymi siewami), nie byłoby to wykonalne dowodziłoby jednak, że skarżący mając na uwadze podjęte zobowiązanie dochował wszelkich starań co do wywiązania się z niego. WSA jest zdania, że podjęcie 5 letniego zobowiązania ONW nakłada na rolnika obowiązek szczególnej przezorności i staranności w jego wykonaniu, ponieważ celem płatności jest poprawa stanu sytuacji gospodarstwa, które położone jest na trudniejszym terenie. Zatem również okoliczności, które mogą zwolnić rolnika od obowiązku zwrotu takiej płatności muszą być właściwie rozważone. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw ażeby uznać, że w przedstawionych okolicznościach po stronie skarżącego miała miejsce dobra wiara w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.