V SA/Wa 187/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi "L. G." Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty wsparcia finansowego p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Postanowieniem z 7 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie odrzucił skargę spółki L. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Gospodarki z [...] grudnia 2008 r. z powodu nie uiszczenia w zakreślonym terminie wpisu od skargi. W postanowieniu tym Sąd wskazał, że wprawdzie strona skarżąca w dniu 16 marca 2009 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych, to jednak wniosek ten został złożony po upływie 7 dniowego terminu do uiszczenia wpisu przez co nie mógł skutecznie przerwać biegu tego terminu. Odpis postanowienia doręczono stronie skarżącej w dniu 16 kwietnia 2009 r. Pismem z 23 kwietnia 2009 r. (data nadania) strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma tego załączyła również wniosek przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi odebrał w dniu 6 marca 2009 r. pracownik spółki - W. B., która nie jest i nie była upoważniona do odbioru przesyłek, w tym listów poleconych w imieniu strony skarżącej. Na potwierdzenie powyższego skarżąca przedstawiła oświadczenie K. K., Dyrektora ds. Personalnych i Administracji spółki L.. Skarżąca wskazała ponadto, że osobą, która posiadała upoważnienie do odbioru korespondencji w jej imieniu jest wyłącznie E. W., która w dniach 5-6 marca 2009 r. przebywała na urlopie wypoczynkowym. W celu potwierdzenia powyższych okoliczności strona skarżąca przedstawiła: pełnomocnictwo pocztowe dla E. W., jej wniosek urlopowy oraz kartę pracy. Następnie skarżąca podniosła, że w czasie nieobecności E. W., we wskazanym powyżej terminie, zastępowała ją M. P., która została upoważniona do odbioru w dniach 5-6 marca 2009 r. korespondencji przychodzącej do spółki. Niezależnie od powyższych ustaleń W. B. w dniu 6 marca 2009 r. samowolnie bez zgody i upoważnienia strony skarżącej odebrała od listonosza przesyłkę z Sądu. O powyższym fakcie W. B. z niewiadomych przyczyn, jak wskazała skarżąca, nie poinformowała pracownika spółki M. P., odpowiedzialnego w tym dniu za korespondencję. List z Sądu został następnie przez W. B. dodany w dniu 9 marca 2009 r. do pozostałej przychodzącej w tym dniu do spółki korespondencji. O fakcie tym W. B. nie poinformowała E. W., która w dniu 9 marca 2009 r. wróciła do pracy z urlopu wypoczynkowego. Z powyższych względów korespondencja z Sądu została odnotowana w książce korespondencyjnej spółki z datą wpływu 9 marca 2009 r. Jako dowód swoich twierdzeń skarżąca przedstawiła wyciąg z książki korespondencji Spółki oraz przesłane do niej wezwanie do uiszczenia wpisu wraz z adnotacją o dacie wpływu. Mając na uwadze powyższe skarżąca wskazała, że za datę wpływu wezwania z Sądu uznała dzień 9 marca 2009 r. i tym samym pozostając w błędnym przekonaniu w dniu 16 marca 2009 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż do dnia 16 kwietnia 2009 r., tj. do dnia odbioru postanowienia WSA z 7 kwietnia 2009 r. o odrzuceniu skargi, nie wiedziała, że nastąpiło uchybienie w zakresie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero po tej dacie przeprowadzono w spółce wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, podczas którego W. B. przyznała się do odbioru w dniu 6 marca 2009 r. pisma z Sądu i niedoinformowania o tym fakcie osób odpowiedzialnych w imieniu Spółki za odbiór korespondencji. W związku z powyższym, zdaniem strony skarżącej, dopiero w dniu 16 kwietnia 2009 r. ustała przyczyna uchybienia terminu na dokonanie czynności procesowej. Następnie w dniu 27 kwietnia 2009 r. strona skarżąca uzupełniła na wezwanie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPPr. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniosek, zważył co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżąca nie zachowała terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a także nie złożyła w zakreślonym do uiszczenia wpisu terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W niniejszej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone na adres skarżącej spółki w dniu 6 marca 2009 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta 39 akt sądowych), zatem 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a., upływał z dniem 13 marca 2009 r. Skarżąca wniosła natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w dniu 16 marca 2009 r., a więc po upływie wymaganego prawem terminu. Prawidłowo zatem w tej sytuacji postąpiła występując o przywrócenie uchybionego terminu, gdyż uchybienie to powoduje dla niej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu 23 kwietnia 2009 r., a więc z zachowaniem terminu wymienionego w art. 87 § 1 p.p.s.a., jeśli przyjąć, iż przyczyna uchybienia terminu ustała 16 kwietnia 2009 r., tj. w dacie otrzymania przez nią postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Jednocześnie skarżąca dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie, i tym samym spełniła kolejną przesłankę wynikającą z przywołanej regulacji prawnej. Jednakże -w ocenie Sądu- skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, a wobec tego nie spełniła istotnej przesłanki warunkującej zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, regulowanej przepisami art. 86 i nast. p.p.s.a. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się -zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu- z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck. W-wa 2005, str. 334). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (v. wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W nauce prawa, jak również w orzecznictwie, do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. W ocenie Sądu fakty wskazane przez skarżącą w piśmie z 23 kwietnia 2009 r. nie stanowią uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. jeżeli stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest osoba prawna, wówczas pisma sądowe doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania jej przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W rozpoznawanej sprawie stroną postępowania jest osoba prawna - L. Spółka z o.o., tak więc pisma sądowe w przedmiotowej sprawie doręczane były za pośrednictwem urzędu pocztowego na adres siedziby spółki. Podobnie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało wysłane na adres siedziby spółki. Wezwanie odebrała w dniu 6 marca 2009 r. W. B. - pracownik spółki, potwierdzając odbiór przesyłki własnoręcznym podpisem i pieczęcią firmową (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta 39 akt sądowych). Zdaniem Sądu odebranie pisma przez pracownika osoby prawnej w jej siedzibie, rodzi domniemanie w zakresie umocowania do odbioru pism adresowanych do zatrudniającej go jednostki zwłaszcza, gdy posługuje się on pieczęcią firmową (por. post. NSA z dnia 27 czerwca 2007 r., I OSK 911/07, LEX nr 360325). Potwierdza to również treść art. 97 Kodeksu cywilnego stanowiącego, iż osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługi publiczności uznaje się za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają tu dokonywane z osobami trzecimi, w tym przypadku osobę przyjmującą korespondencję w sekretariacie jednostki. Ponadto zgodnie z informacją uzyskaną z Poczty Polskiej - Centrum Poczty Oddział Rejonowy w S. w piśmie z 18 czerwca 2009 r. (karta 161 akt sądowych), firma L. Spółka z o.o., ul. [...] na dzień 6 marca 2009 r. nie złożyła pełnomocnictwa pocztowego dla konkretnej osoby w urzędzie pocztowym G., ul. [...], tj. placówce pocztowej, która doręcza pisma adresowane do ww. spółki. Pełnomocnictwo pocztowe w powyższym urzędzie pocztowym dla E. W. spółka złożyła dopiero w dniu 17 kwietnia 2009 r., co potwierdza załączony do wniosku o przywrócenie terminu dokument (pełnomocnictwo pocztowe - karta 125 akt sądowych). W pełnomocnictwie tym E. W. upoważniona została do odbioru i kwitowania na czas od 17 kwietnia 2009 r. do odwołania m.in. przesyłek listowych nierejestrowanych, przesyłek listowych poleconych. Tak więc z uwagi na brak na dzień 6 marca 2009 r., tj. na dzień doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, stosownego pełnomocnictwa pocztowego dla konkretnej osoby do odbioru w imieniu spółki korespondencji, doręczenie przesyłki sądowej na adres siedziby spółki i jej odbiór przez pracownika - W. B. w opisany powyżej sposób Sąd ocenił za prawnie skuteczne. Wprawdzie strona skarżąca poprzez twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu oraz załączone do tego wniosku oświadczenie K. K., Dyrektora ds. Personalnych i Administracji spółki L. starała się udowodnić, że osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w spółce była E. W., a podczas jej nieobecności spowodowanej urlopem wypoczynkowym w dniach 5-6 marca 2009 r. - M. P., a nie W. B., to jednak nie składając stosownego pełnomocnictwa pocztowego w powyższym okresie dla E. W., godziła się na to, że doręczenie przesyłki adresowanej do spółki jej pracownikowi w tym przypadku W. B. posługującej się pieczątką firmową będzie skuteczne. Jeżeli zatem poczta doręcza przesyłkę sądową stronie będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie ma ustanowionego pełnomocnika procesowego, to należy uznać, że potwierdzenie odbioru tej przesyłki w siedzibie spółki przez jej pracownika jest skuteczne, chyba że okoliczności wskazywałyby na brak upoważnienia tego pracownika do jej kwitowania. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Należy zauważyć, że strona skarżąca dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy stwierdziła, że W. B. nie była upoważniona do odbioru korespondencji sądowej, tak więc oświadczenie to nie może odnieść skutku co do doręczeń dokonywanych przed złożeniem takiego oświadczenia. Oświadczeń spółki nie potwierdza również załączone do przedmiotowego wniosku pełnomocnictwo pocztowe dla E. W., obowiązujące dopiero od dnia 17 kwietnia 2009 r. W związku z powyższym, co już wyżej wskazano, uznając doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu za prawnie skuteczne w dacie 6 marca 2009 r., Sąd stwierdza, że obowiązkiem strony prowadzącej działalności gospodarczą jest należyte zorganizowanie i zabezpieczenie tej działalności, w taki sposób aby bez przeszkód zapewnić odbiór korespondencji i konieczny kontakt ze stosownymi organami, w tym również Sądem, m.in. poprzez dokonanie czynności procesowej w terminie określonym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt V SA 3189/01). W rozpatrywanej sprawie nie można również uznać, iż okolicznością wskazującą na brak winy może być dopuszczenie się zaniedbania lub przeoczenia ze strony pracowników skarżącej odpowiedzialnych, co zostało powyżej wykazane, za obrót korespondencji procesowej, a tak w niniejszej sprawie należy określić przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieprawidłowości organizacyjnych, które spowodowały niniejszą sytuację, nie można bowiem traktować jako przeszkodę trudną do przezwyciężenia dla skarżącej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, z powodu której uchybiła terminowi nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy, w jakiejkolwiek postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna (por. postanowienia NSA: z dnia 29 sierpnia 2005r., II FZ 515/05, niepubl.; z dnia 31 stycznia 2006 r., II FZ 822/05, niepubl.). Przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności procesowej w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się strony w dotrzymaniu terminu. W niniejszej sprawie fakt uchybienia terminowi ustawowemu, jaki jest wymagany do uiszczenia wpisu od skargi lub do złożenia w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu jest niewątpliwy. Skarżąca dla dopełniania czynności jaką było złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zachowała minimum staranności i zapobiegliwości oraz niedostatecznie, pomimo istniejących możliwości zadbała o swoje interesy w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym skutki uchybień pracowników obciążają adresata. Podzielając wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (post. NSA z 28 maja 2004 r., FZ 93/04, niepubl.) w powyższym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Na marginesie zauważyć należy, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, uzupełniony na urzędowym formularzu PPPr. Wniosek ten będzie podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być stronie przyznane na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, z tym że skutki jego rozpatrzenia będą miały zastosowanie dopiero od dnia rozpoznania przedmiotowego wniosku.