V SA/Wa 1872/13

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu [...] 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. S. C. wystąpiła z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z [...] 2013 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z matką oraz dziadkami, posiada dom o pow. 100 m2, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani oszczędności. W rubryce 10 wniosku wskazała, że miesięczny dochód członków jej rodziny wynosi łącznie 5.671 zł, w tym: dochód wnioskodawczyni z tytułu renty rodzinnej około 1.500 zł, dochód matki z tytułu umowy o pracę około 971 zł, dochód babci z tytułu emerytury około 1.300 zł oraz dochód dziadka z tytułu emerytury około 1.900 zł. W uzasadnieniu podniosła, iż ponosi "kolosalne" koszty związane z rehabilitacją kolana (10 zabiegów – 1.300 zł) oraz rehabilitacją niepełnosprawnej babci (godzinny zabieg – 50 zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 200 zł), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Oceniając złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jej rodziny uznano, iż nie wykazała tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że zarówno wnioskodawczyni, jak też pozostający z nią we wspolnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny posiadają stałe źródła dochodów, których łączna miesięczna wysokość (5.671 zł) nie pozwala zaliczyć skarżącej do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Przywołać w tym miejscu wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy. Porównując zatem wysokość wpisu sądowego od skargi (200 zł) z możliwościami zarobkowymi rodziny wnioskodawczyni, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych dla utrzymania, nie można uznać, że zasługuje na prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie bez znaczenia dla podejmowanego rozstrzygnięcia pozostaje bowiem wysokość obciążających skarżącą kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.