V SA/Wa 1877/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007r. Pismem z 21 października 2007 r. B. G. wystąpiła o rozłożenie jej na raty należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek przy jednoczesnym umorzeniu odsetek od tych należności. Decyzją z [...] listopada 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwany dalej ZUS postanowił umorzyć postępowanie dotyczące wniosku o umorzenie odsetek od należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP w określonych w decyzji kwotach naliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 23 X 2007 r. Jednocześnie organ wskazał kwoty nieopłaconych składek, od których wyliczone zostały wspomniane odsetki jak również okresy zalegania ze składkami. ZUS powołując się na art. 23 ust. 1 ustawy z 13 października 1999 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych podkreślił, że od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonej w przepisach ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa. Biorąc jednak pod uwagę okoliczność, że żaden z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) nie przewiduje umorzenia samych odsetek, czyni to wniosek bezprzedmiotowym i powoduje konieczność umorzenia postępowania. ZUS w podstawie prawnej decyzji przywołał art. 105 § 1 K.p.a. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona poinformowała, że w dniu [...] grudnia 2007 r. zapłaciła całą zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł. i część składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł. W związku z powyższym wniosła o umorzenie: całości odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne, całości składek i odsetek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, części pozostałych do zapłacenia składek na ubezpieczenie społeczne oraz całości odsetek od tych składek. Decyzją z [...] kwietnia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego działa Prezes mając na uwadze dokonane wpłaty, uchylił decyzję z [...] listopada 2007 r. w części dotyczącej kwot i okresów zaległości, określając nowe kwoty odsetek wyliczonych na dzień 23 października 2007 r. i wskazując aktualne okresy, za które należne są nieopłacone składki i ich kwoty oraz utrzymał decyzję w zakresie umorzenia postępowania. Prezes ZUS wskazał, że od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki za zwłokę oraz że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 4 u.s.u.s. jedynie umorzenie składek powoduje umorzenie odsetek za zwłokę. W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania w sprawie jest prawidłowe. Jednocześnie Prezes poinformował, że prośba strony zawarta we wniosku strony o umorzenie części składek i odsetek ze względu na szerszy zakres żądania niż zawarty w pierwotnym wniosku o umorzenie zostanie rozpoznana w odrębnym postępowaniu. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 K.p.a. Od decyzji tej pełnomocnik skarżącej złożył skargę, w której zarzucił błędne ustalenie kwot zaległości tj. składek i odsetek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Pełnomocnik zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuwzględnienie w sposób prawidłowy dokonanych przez stronę wpłat na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne w całości oraz ubezpieczenie społeczne w części. W tym stanie rzeczy wniósł o zmianę zaskarżonej w części decyzji poprzez ustalenie, że zaległości z tytułu składek wynoszą na ubezpieczenie społeczne za okres [...].2000 do [...].2007 kwotę [...] zł zaś składki na ubezpieczenie zdrowotne zostały zapłacone w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd Administracyjny ma za zadanie kontrolować zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Tym samym nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o prawach i obowiązkach strony w zakresie przyznania jej żądanego uprawnienia lub stwierdzenia, że nie obciąża ją określony obowiązek. Odnosząc to do sprawy należy stwierdzić, że WSA nie jest uprawniony do określenia kwot składek jak i okresu, za który kwoty te są należne ZUS. Brak więc jest możliwości uwzględnienia takiego żądania strony zawartego w skardze. Tym niemniej należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów materialnych mających wpływ na wynik sprawy jak również z naruszeniem treści przepisów proceduralnych. Zgadzając się z organem co do tego, że art. 23 ust. 1 u.s.u.s. przewiduje obowiązek naliczania odsetek od nieopłaconych w terminie składek należnych ZUS, nie można jednak zgodzić się z tezą, że brak jest przepisów zezwalających na umorzenie samych odsetek za zwłokę. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być w całości lub w części umarzane przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2- 4. Określenie co składa się na pojęcie " należności z tytułu składek" zawarte jest natomiast w treści art. 24 ust. 2 ustawy. Artykuł ten stanowi, że są to składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na przeszkodzie ewentualnego umorzenia wspomnianych należności z tytułu należności składkowych w całości lub w części, czyli na przykład jak w niniejszej sprawie samych odsetek, nie stoi wcale jak uważa ZUS treść art. 28 ust. 4 u.s.u.s., który przewiduje, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty ( tak wyrok SN z 7.04.2006 r. I UK 240/05 M.p.Pr.2006/07/389, wyrok NSA z 9 września 2008 r. II GSK 322/08). Okoliczność ta, czyli możliwość merytorycznego rozważenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, zawężona we wniosku strony do samych odsetek powoduje, że konieczne stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji ZUS z [...] listopada 2007 r. Umorzenie postępowania w sprawie spowodowało bowiem naruszenie prawa materialnego tj. treści art. 24 ust. 2, art. 28 u.s.u.s. i spowodowało, że organ nie dokonał analizy przesłanek wspomnianego umorzenia, co w konsekwencji powoduje, że organ naruszył też treść art. 7, 77, 80 i 107 K.p.a. w sposób istotny dla wyjaśnienia sprawy. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ rozpozna łącznie o ile jest to możliwe całość żądań strony tj. zarówno w zakresie odsetek jak i składek zgodnie z wnioskiem z dnia 20 grudnia 2007r. Gdyby się jednak okazało, że dodatkowe żądania strony zostały już rozpoznane w odrębnej sprawie wówczas organ ograniczy się do pierwotnego wniosku wszczynającego przedmiotową sprawę. Zaznaczenia przy tym wymaga fakt, że rozpoznając wniosek organ przeprowadzi pełne i wnikliwe postępowanie w zakresie spełnienia przez stronę przesłanek umorzenia z art. 28 u.s.u.s. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji.