V SA/Wa 1881/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2010 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną - zamieszkują w domu o pow. ... m². Skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow. ... ha, nie posiada przedmiotów wartościowych i oszczędności pieniężnych, a miesięczne dochody z gospodarstwa rolnego wynoszą około ... zł, żona skarżącego uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości ... zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż miesięczne wydatki skarżącego związane z opłaceniem prądu, podatku rolnego, KRUS-u, wody i telefonu wynoszą około ... zł. Wydatki na utrzymanie dwóch osób wynoszą ... zł. Ponadto wskazał, iż nakłady w gospodarstwie rolnym wynoszą miesięcznie ... zł, w tym zakup środków ochrony roślin i nawozów, zakup paliwa i utrzymanie sprzętu rolniczego, utrzymanie zwierząt oraz zakup obowiązkowego ubezpieczenia. W dodatkowym oświadczeniu wskazał, iż nie posiada kont ani lokat dewizowych oraz nadesłał wyciąg z rachunku bankowego z okresu ostatnich 3 miesięcy. Postanowieniem z 28 września 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że brak przesłanek przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W piśmie z 15 października 2010 r. strona zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z małżonką, nie mając innych osób na utrzymaniu. Prowadzone przez niego gospodarstwo rolne jest dużych rozmiarów (ponad ... ha) i jest dla skarżącego stabilnym źródłem dochodów. Skarżący uzyskuje co miesiąc dochody z pracy w wysokości ponad ... zł, natomiast jego małżonka świadczenie emerytalne w kwocie ... zł. Ponadto skarżący otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych tj. ... zł rocznie. Taka wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego, pomimo wskazanych nakładów związanych z produkcją rolną, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskujący należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Skarżący przedstawił wyłącznie zaświadczenie o wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego, rozliczenie zużycia wody i energii, telefonu, zapłaty podatku rolnego oraz ubezpieczenia w KRUS. Nie przedstawił natomiast żadnych rachunków potwierdzających zakup środków do produkcji rolnej oraz innych nakładów w gospodarstwie rolnym we wskazanej wysokości tj. ... zł miesięcznie. Dodatkowo wskazać należy, iż z nadesłanej historii rachunku bankowego wynika, iż skarżący uzyskuje również środki finansowe w postaci zwrotu podatku akcyzowego - w maju 2010 r. w kwocie ... zł oraz wsparcie specjalne z Agencji Rynku Rolnego – sektor ... w czerwcu 2010 r. ... zł. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jak i przyszłe koszty sądowe. Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 należało orzec jak w sentencji postanowienia.