V SA/Wa 190/19
WyrokWSA w Warszawie2019-08-14
Skład orzekający: Andrzej Kania, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo odmówił umorzenia grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych, biorąc pod uwagę sytuację finansową i zdrowotną strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności, działa w ramach uznania administracyjnego, ale nie może działać dowolnie. Musi przeprowadzić rzetelną analizę wszystkich okoliczności sprawy, w tym sytuacji finansowej i zdrowotnej strony, aby stwierdzić, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia (ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny). W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza wystąpienia tych przesłanek, a należności zostały już wyegzekwowane.Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z wnioskiem o umorzenie grzywien nałożonych mandatami karnymi kredytowanymi, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Po odmowie umorzenia przez GITD i uchyleniu decyzji przez WSA, organ ponownie rozpatrzył sprawę. GITD wydał decyzję o odmowie umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego, a należności zostały już wyegzekwowane. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając wadliwość postępowania i decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywien; oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez B. S. (dalej: Skarżąca lub Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ lub GITD) z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] o odmowie umorzenia Skarżącej w całości grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych: seria [...] numer [...] w kwocie [...] zł oraz seria [...] numer [...] w kwocie [...] zł.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z [...] grudnia 2016 r. Skarżąca zwróciła się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o umorzenie w całości kary grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych w łącznej kwocie [...] zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w chwili obecnej jej sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie należności, tym bardziej że całe życie jeździła bezwypadkowo. Do wniosku strona załączyła oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz kopię decyzji ZUS o waloryzacji świadczenia emerytalnego.
Decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...] GITD odmówił umorzenia w całości grzywny.
Pismem z [...] marca 2017 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną oraz finansową.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi B. S., wyrokiem z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1202/17 uchylił decyzję GITD z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję GITD z [...] lutego 2017 r. nr [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przypomniał, że w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 869; dalej: ustawa o finansach publicznych lub u.f.p.) ustawodawca przewidział możliwość m.in. umarzania w całości albo w części spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Sąd zauważył, że organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności zarówno całości jak i części należności działa w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności, w tym wypadku należność z nałożonej w drodze mandatu karnego grzywny, nie oznacza jednak dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.
Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), co powoduje, że decyzja ta nosi znamiona dowolności. Organ nie ocenił obiektywnie sytuacji finansowej Skarżącej, w kontekście jej aktualnych możliwości zdrowotnych i płatniczych.
WSA w wyroku z 30 stycznia 2018 r. zwrócił uwagę, że brak interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem grzywny nie został w sprawie w sposób dostateczny wykazany. Interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Tymczasem w ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje wprost, że sytuacja finansowa i zdrowotna Skarżącej jest trudna. Nawet jeśli Skarżąca posiada majątek w postaci 50-metrowego mieszkania i samochodu z [...] r. to zadaniem organu jest ustalenie sytuacji Skarżącej ponad wszelką wątpliwość.
W ocenie Sądu w sprawie doszło również do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ organ nie zastosował w ogóle treści art. 10 § 1 k.p.a. przez co nie zagwarantował udziału Strony w postępowaniu administracyjnym, co miało przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując Sąd stwierdził, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając przedmiotową sprawę dopuścił się naruszenia ww. przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tym organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji.
Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do wyjaśniania, w sposób należyty wszystkich okoliczności sprawy, o których Sąd się wypowiedział, przy poszanowaniu zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu.
Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy Skarżącej, organ pismem z [...] czerwca 2018 r. wezwał Stronę do przesłania wypełnionego "oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania", zestawienia za okres 3 ostatnich miesięcy zawierającego dochody gospodarstwa domowego oraz wydatków związanych z jego utrzymaniem oraz innych dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strona przedstawiła materiał dowodowy w postaci: wypełnionego i podpisanego oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia [...] lipca 2018 r., zeznanie PIT-40A za 2017 r., dokumentacji medycznej oraz pismo przewodnie do ww. dokumentów w którym wyjaśniła, iż nie jest w stanie sporządzić zestawienia wydatków związanych z jej utrzymaniem.
Następnie decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] organ odmówił Stronie umorzenia w całości grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 60 pkt 6a, art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oraz art. 104 i art. 107 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji GITD wskazał, opierając się na analizie zgromadzonego materiału dowodowego, że Stronia prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zgodnie z załączoną dokumentacją Strona w dniach [...] lutego - [...] lutego 2018 r. przebywała w szpitalu z rozpoznaniem: otyłości, obturbacyjnego bezdechu sennego, nadciśnienia tętniczego i cukrzycy. Po wykonaniu zaplanowanych badań została wypisana z zaleceniami korzystania z zestawu wspomagającego oddychanie, stosowania diety cukrzycowej, ubogotłuszczowej oraz zaleceniem dalszego leczeniem pod kontrolą lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Strona oświadczyła, iż w 2017 r. pobierała świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł miesięcznie. Nie wskazała natomiast wysokości dochodu za okres ostatnich 3 miesięcy do czego została wezwana.
Organ wyjaśnił, że wykazane miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego Strony wynoszą ok. [...] zł. Kwotę tą stanowią: ok. [...] zł - czynsz, ok [...] zł – energia, ok. [...] zł telefon, internet, ok. [...] zł paliwo, ok. [...] zł - ubezpieczenie OC pojazdu, ok. [...] zł – leki. Wskazał na oświadczenie Strony wg. którego jej stan zdrowia się nie poprawia, musi spać a aparacie tlenowym, którego użytkowanie powoduje wzrost zużycia energii oraz ma niedopłatę za centralne ogrzewanie w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że Strona posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz pojazd m-ki [...] z [...] r., który zdaniem Strony jest jej niezbędny ze względu na stan zdrowia oraz niepełnosprawność.
GITD wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, w tym należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego umarzać w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Wyjaśnił również, że decyzja w przedmiocie ulg ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.
W ocenie organu w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny" stanowiące podstawę umorzenia przedmiotowych grzywien w całości. Nadmienił, że o przesłance ważnego interesu zobowiązanej można mówić np. w przypadku znacznego obniżenia jej zdolności płatniczych, spowodowanych ważnym zdarzeniem losowym. Chodzi tu między innymi o okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, na które Strona nie miała wpływu, spowodowane zdarzeniami noszącymi cechy czynników niezależnych od jej postępowania. Pojęcie interesu publicznego powinno być natomiast oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes społeczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów w całości. Organ zaznaczył przy tym, że gospodarstwo domowe Strony osiąga stałe miesięczne dochody, a wydatki związane z jego utrzymaniem nie mają znamion okoliczności nadzwyczajnych i są ponoszone przez ogół społeczeństwa. Mając powyższe na uwadze okoliczności te nie są bezwzględną podstawą do zastosowania wnioskowanej ulgi.
Zdaniem organu Strona nie wykazała, że nie posiada możliwości płatniczych do uregulowania nałożonych na nią grzywien. Z posiadanych przez organ informacji wynika, że mandaty karne zostały uregulowane na rzecz wierzyciela w trybie egzekucji administracyjnej. Organ nie posiada natomiast informacji, aby ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowały dla niej nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki.
GITD stwierdził nadto, że sytuacja materialna w jakiej się znajduje Strona nie jest na tyle odmienną i wyróżniającą się by organ mógł traktować ją inaczej od sytuacji osób, które borykają się ze znacznie poważniejszymi trudnościami w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, a pomimo to wywiązują się z ciążących na nich obowiązkach i opłacają ciążące na nich zobowiązania publicznoprawne w określonych terminach. Zauważył również, iż trudna sytuacja materialna strony związana z rozwodem z byłym małżonkiem, komornikiem oraz stresem z tym związanym, osiąganie niskich dochodów z emerytury, złym stanem zdrowia jak również z posiadanym zadłużeniem nie może być argumentem do tego aby przerzucać odpowiedzialność za popełnione wykroczenia na Skarb Państwa. Podkreślił, że postępowanie komornicze według oświadczenia zobowiązanej zakończyło się w marcu 2016 r., natomiast nałożone na Stronę mandaty karne są wynikiem wykroczeń popełnionych w miesiącu wrześniu 2016 r. Natomiast zakończenie postępowania komorniczego względem Strony pozwala, zadaniem organu, domniemywać, że jej sytuacja materialna uległa poprawie.
Pismem z [...] września 2018 r. Strona zwróciła się do GITD o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Ponadto wniosła o zwrot kwoty [...] zł tytułem bezprawnego zajęcia emerytury oraz przyznanie jej adwokata z urzędu, wskazanego we wniosku w celu ewentualnego poprawienia wniosku i napisania uzasadnienia. Wnioskodawczyni ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową, zdrowotną oraz osobistą, a także na okoliczności popełnienia wykroczeń za które została ukarana mandatami karnymi. Wskazała także, że w związku ze swoim stanem zdrowia nie była w stanie zapoznać się z materiałem dowodowym. W ocenie Strony organ nie rozpatrzył w pełni zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2018 r., wydanej na podstawie m. in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ podtrzymał ustalenia faktyczne poczynione na wcześniejszym etapie postępowania. Stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że osiągane przez gospodarstwo domowe Strony dochody pozwalają na pokrycie bieżących wydatków. Podkreślił, że umorzenie należności w całości stanowi ulgę o najdalej idących skutkach, powodując całkowitą rezygnację Skarbu Państwa z przysługujących mu należności. W sytuacji posiadania przez stronę dochodu trudno jest uznać, że jest uzasadnione udzielenie najdalej idącej ulgi tj. umorzenia należności w całości.
Zdaniem organu regulowanie zobowiązań związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie powinno stanowić usprawiedliwienia dla braku spłaty należności publicznoprawnej. W "Oświadczeniu o majątku dochodach i źródłach utrzymania" Strona wskazała, że po opłaceniu rachunków nie stać jej na zakup wszystkich niezbędnych leków oraz żywności, która pozwoli na przestrzeganie zalecanej przez lekarzy diety. Strona nie udokumentowała jednak kosztów zakupu niezbędnych leków. Ponadto strona nie przedstawiła chociażby szacunkowej wartości zakupu żywności zalecanej przy jej stanie zdrowia.
Ponadto strona dysponowała środkami pozwalającymi na zakup samochodu [...] rok produkcji [...], którego wartość według ogólnodostępnego serwisu internetowego zawierającego ogłoszenia kupna/sprzedaży pojazdów waha się między [...] zł a [...] zł. Biorąc pod uwagę przedstawioną przez Stronę sytuację materialną stanowi on znaczną wartość. Z materiału dowodowego wynika również, iż wnioskodawczyni regulowała zobowiązania wobec byłego małżonka.
Zdaniem organu fakt nie przedstawienia przez Stronę informacji dotyczących koniecznych do poniesienia kosztów leczenia uniemożliwił organowi pełną ocenę sytuacji materialnej i osobistej Strony.
Ponadto, w ocenie organu, po analizie materiału dowodowego, możliwości płatnicze zobowiązanej również nie przemawiają za zastosowaniem wnioskowanej ulgi. Niezależnie od powyższych rozważań, organ stwierdza, iż w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, dokonane zostały wpłaty na poczet spłaty należności dłużnej. Na podstawie informacji znanej organowi z urzędu tj. wyciąg bankowy dochodów budżetowych ustalono, że organ egzekucyjny wyegzekwował w całości należności z tytułu nałożonych na Stronę grzywien. Zatem należy uznać, że Strona posiadała środki pieniężne na spłatę grzywien.
W skardze na powyższą decyzję Strona wniosła o anulowanie wszystkich decyzji organu. Zarzuciła wadliwość decyzjom oraz prowadzonemu postępowaniu. Wskazała, że pomimo rozpatrywania sprawy przez WSA w Warszawie w dniu 30 stycznia 2017 r. V SA/Wa 1202/17 i jasnych wskazówek Główny Inspektor Transportu Drogowego nadal nie widzi jej krzywdy i sytuacji nadzwyczajnej, aby umorzyć grzywny nałożone mandatami. Skarżąca podniosła, że kwota [...] zł na miesiąc, o której mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako wolnych środkach, nie stanowi nawet minimum egzystencji. Stwierdziła, że w sprawie nie wzięto pod uwagę zadłużenia za ogrzewanie, które aktualnie wynosi [...] zł oraz zadłużenia u osób znajomych na kwotę [...] zł. Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość pomiaru prędkości przez fotoradar w K. , wskazując przy tym, że wszystkie pojazdy kontrolowane przez ten fotoradar miały wykazany nieprawidłowy pomiar równo 80 km/godz.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja została wydana po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1202/17. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] lutego 2017 r. nr [...] o odmowie umorzenia Skarżącej w całości grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd wskazał naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym, który jest zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w wyroku. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję, wbrew odmiennemu stanowisku Skarżącej, dostosował się zarówno do oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 30 stycznia 2018 r.
Przypomnieć należy, że Skarżąca domagała się umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze dwóch mandatów karnych kredytowanych w wysokości po [...] zł. Należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu w postępowaniu w sprawach o wykroczenia są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 6a u.f.p.). Dopuszczalność umorzenia w całości należności tego rodzaju przewidziana jest przepisem art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., który stanowi, że należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.
Jak prawidłowo zauważył WSA w Warszawie w wyroku z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1202/17 organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności zarówno całości jak i części należności działa w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności nie oznacza jednak dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.
Organ przystępując ponownie do rozpatrzenia wniosku Skarżącej o umorzenie należności grzywny nałożonej mandatami karnymi kredytowanymi podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czym wypełnił wymogi starannego prowadzenia postępowania, stosownie do obowiązków organu wynikających z art. 7 oraz z art. 77 § 1 k.p.a., i zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez WSA w Warszawie w powyżej powołanym wyroku. Wskazać w tym zakresie należy na wezwanie Skarżącej (pismo organu z [...] czerwca 2018 r.) do przedłożenia oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania, zestawienia za okres 3 ostatnich miesięcy dochodów gospodarstwa domowego oraz wydatków związanych z jego utrzymaniem, a także innych dokumentów mogących mieć znaczenie w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na wskazane wezwanie Skarżąca przedstawiła oświadczenie o stanie majątkowym wraz z załącznikami, w tym również dokumentację medyczną, nie przedłożyła natomiast zestawienia za okres 3 ostatnich miesięcy dotyczącego dochodów i wydatków gospodarstwa domowego. Podkreślić należy, że wszystkie zgromadzone dokumenty, obrazujące sytuację materialną jak i zdrowotną Skarżącej, zostały ocenione przez organ w ramach całokształtu materiału dowodowego, a więc zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 80 k.p.a., co znalazło też wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymagania stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a. Organ zapewnił Skarżącej, zgodnie również z zaleceniem WSA w Warszawie z 30 stycznia 2018 r., możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zarówno przed wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2018 r. jak i zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2018 r., czyniąc tym samym za dość obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę GITD wyjaśnił w sposób prawidłowy sytuację finansową (materialną) jak i zdrowotną Skarżącej w kontekście przesłanek umorzeniowych z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit.a u.f.p., tj. ważnego interesu zobowiązanego jak i interesu publicznego.
W ramach powyższego prawidłowo wskazał sytuacje, które mogłyby uzasadniać przyjęcie występowania ważnego interesu zobowiązanego, takie jak znaczne obniżenie możliwości płatniczych zobowiązanego spowodowane zdarzeniami o charakterze losowym, nadzwyczajnym i odniósł to do poczynionych ustaleń faktycznych, nie potwierdzających wystąpienia takich sytuacji. Organ ustalił sytuację zdrowotną Skarżącej potwierdzoną przedłożoną dokumentacją medyczną, która nie potwierdza wystąpienia zdarzeń o charakterze nadzwyczajnym. Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił także sytuację finansową Skarżącej, w tym możliwości płatnicze, zestawiając średniomiesięczny dochód Skarżącej w 2017 r. na poziomie z [...] zł i średniomiesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie [...] zł, podsumowując, że w gospodarstwie Skarżącej pozostają środki w wysokości ok [...] zł miesięcznie. Niewątpliwie wysokość środków pozostających w dyspozycji Skarżącej nie jest znaczna, jednakże tak poczynione ustalenia nie potwierdzają występowania nadzwyczajnych okoliczności w tym losowych, jako przesłanki ważnego interesu zobowiązanej, zważywszy na łączną wysokość grzywien nałożonych na Skarżącą ([...] zł), stan posiadania Skarżącej (własność mieszkania w W. o pow. [...] m2 oraz samochodu m-ki [...] z [...] r.), stałe dochody z emerytury oraz spłatę byłego męża po podziale wspólnego majątku. Słuszne tym samym jest stanowisko organu, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia należności z tytułu grzywny ze względu na ważny interes zobowiązanej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo rozważył również kwestię wystąpienia przesłanki interesu publicznego jako warunku umorzenia wnioskowanej przez Skarżącą należności. Przeprowadzone postepowanie dowodowe nie wykazało by spłata grzywien przez Skarżącą mogła doprowadzić do konieczności korzystania przez Skarżącą z pomocy państwa na skutek braku możliwości zaspokojenia swoich potrzeb egzystencjonalnych, a taka właśnie sytuacja, jak trafnie zresztą stwierdził organ, mogłaby uzasadniać wystąpienie przesłanki interesu publicznego. Podkreślić należy, że Skarżąca powołując się na trudną sytuację finansową nie korzystała w ogóle z pomocy społecznej (nie ubiegała się o taką pomoc), a także nie przedstawiła, pomimo stosownego wezwania ze strony organu, aktualnych danych dotyczących dochodu i wydatków gospodarstwa domowego za ostatnie 3 miesiące, które uwiarygodniłyby aktualne położenie i twierdzenia Skarżącej. Ponadto z informacji przekazanych przez organ wynika jednoznacznie, że należności z tytułu grzywien, objęte wnioskiem Skarżącej o umorzenie, zostały wyegzekwowane w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, co nie doprowadziło jednak - jak słusznie zauważył organ - do pogorszenia sytuacji Skarżącej. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko organu świadczące o nie zaistnieniu w rozpoznawanej sprawie interesu publicznego jako przesłanki umorzenia należności.
Przedstawiając powyższe Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i nie znajdując innych powodów do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło