V SA/Wa 1906/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 16 listopada 2017 r. Stowarzyszenie [...], dalej: "Stowarzyszenie", "Skarżący" lub "Strona" wniosło o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z [...] września 2017 r. nr [...] wydanej w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z uwagi na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącego, lokalnej społeczności oraz środowiska naturalnego. Uzasadniając wniosek Strona wskazała, że co do zasady nie prowadzi działalności gospodarczej, a koszty jej funkcjonowania w znacznym stopniu są pokrywane ze składek członkowskich i datków. Przed upływem terminu do wniesienia skargi Stowarzyszenie zostało poinformowane, że zostało wpisane do rejestru podmiotów wykluczonych, tj. podmiotów, które nie mogą ubiegać się o uzyskanie pomocy finansowej ze środków europejskich. Wpis do rejestru może spowodować, że Strona z uwagi na brak środków będzie zmuszona zakończyć działalność, co oznacza szkodę nieodwracalną zarówno dla samej Strony, jak i dla lokalnej społeczności. Stowarzyszenie wskazało, że nadal prowadzi działalność w zakresie określonym statutem, ale z uwagi na ograniczenia finansowe podejmowane inicjatywy musiały zostać ograniczone. Stowarzyszenie "na własny koszt" gości zorganizowane grupy uczniów, którzy "mogą w nowym i ciekawym miejscu zdobywać wiedzę". Strona wymieniła również programy i przedsięwzięcia, które próbuje organizować w ramach swojej działalności statutowej. Wskazano również, że z uwagi na sytuację finansową i brak wolnych środków pieniężnych Strona nie jest w stanie zwrócić wykorzystanego dofinansowania. Konsekwencje wykluczenia Stowarzyszenia oraz ewentualna egzekucja przymusowa środków pieniężnych mogą być trudne do odwrócenia, a późniejszy zwrot wyegzekwowanej kwoty może nie przywrócić stanu pierwotnego. Egzekucja pozbawi Stronę płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków, a w dalszej kolejności doprowadzi do jej zakończenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wymaga zaznaczenia, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi być poprzedzone analizą umotywowania wniosku pod kątem spełnienia przesłanek z ww. art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena wniosku jest bowiem możliwa i w dużym stopniu zależy od uzasadniania przedstawionego przez wnioskodawcę. W judykaturze od dawna utrwalone jest stanowisko, że to na nim ciąży obowiązek przedstawienia argumentacji i poparcia jej dowodami pozwalającymi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie. Sąd musi mieć o nich wiedzę. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń lub okoliczności, jednakże w taki sposób, aby sąd miał możliwość ich weryfikacji. W ocenie Sądu umotywowanie rozpatrywanego wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec Skarżącego wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przede wszystkim rodzaj obowiązku nałożony na Stowarzyszenie nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Decyzją objętą wnioskiem zobowiązano Stronę do zwrotu dofinansowania w kwocie [...] zł. Chodzi zatem o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GZ 80/09 publ. cbois). Stwierdzić należy, iż nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, ponieważ w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie Stronie zwrócona. Należy również wskazać, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14, LEX nr 1529107). Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, LEX nr 1432682). W wyniku dobrowolnej zapłaty lub przymusowej egzekucji dotacji dojdzie do pomniejszenia majątku Stowarzyszenia, a wskutek tego również do utrudnień w prowadzeniu statutowej działalności. Wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji Skarżący winien wykazać, że na skutek zapłaty kwoty [...] zł grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji, gdyż przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie stanowi o szkodzie znacznej, a nie o szkodzie jakiejkolwiek. Podkreślić także należy, iż – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Wykonanie tego obowiązku wiąże się z koniecznością szczegółowego przedstawienia sytuacji majątkowej, jej uprawdopodobnienie poprzez przedstawienie właściwych dokumentów oraz wykazanie, że fakty powołane we wniosku i znajdujące potwierdzenie w przedstawionym materiale dowodowym skutkują możliwością zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracji. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Strony prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o ich rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej, np. poprzez podanie wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub wymienienie ewentualnych wierzytelności lub zobowiązań. Stowarzyszenie argumentuje, że konieczność zwrotu kwoty dofinansowania może doprowadzić do zaprzestania jego działalności, co spowoduje szkodę Stowarzyszeniu, lokalnej społeczności oraz środowisku naturalnemu. Równocześnie wyjaśniło, że działalność statutową nadal prowadzi, aczkolwiek z powodu trudności finansowych – w ograniczonym zakresie. Konieczność ograniczenia działalności w żaden sposób nie stanowi przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji. Trudna sytuacja finansowa Stowarzyszenia może okazać się stanem przejściowym, ponieważ, co Sąd wskazał już w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, przedmiotem sporu jest decyzja nakazująca Stronie zwrot kwoty dofinansowania, a więc świadczenia pieniężnego, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. Stowarzyszenie argumentuje również, że wykonanie zaskarżonej decyzji oraz wpis Stowarzyszenia do rejestru podmiotów wykluczonych uniemożliwi jego dalsze działanie. Zwrócić jednak uwagę należy, że co do zasady stowarzyszenia funkcjonują na bazie własnego majątku i zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r., poz. 210) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej (art. 33 ust. 2). Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (art. 34). Jednocześnie, w sytuacji, gdy członkami Stowarzyszenia są osoby, które nie są w stanie wygospodarować środków finansowych, niezbędnych do realizacji jego celów lub nie wyrażają woli finansowania szeroko określonej w statucie działalności Stowarzyszenia, a jednocześnie Stowarzyszenie to nie podejmuje przewidzianej przepisami powszechnie obowiązującego prawa działalności, która mogłaby przynieść dochód niezbędny do sfinansowania działalności statutowej, to zastosowanie wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania decyzji stanowiłoby nieuprawnione finansowanie działalności Stowarzyszenia z funduszy państwowych. Przeniesienie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo rodzi zaś ten skutek, że faktycznie jego działalność staje się finansowana ze środków publicznych. To natomiast prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Reasumując, w ocenie Sądu, Strona nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem Sąd nie ma do czynienia z sytuacją, która uzasadniałaby zastosowanie wobec Skarżącego wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.