V SA/Wa 1937/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. C. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] maja 2006 r. A. C. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. zs. w G. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. We wniosku A. C. zadeklarowała do płatności 6 działek rolnych oznaczonych literami [...] położonych na 6 działkach ewidencyjnych o numerach: [...] położonych w województwie [...], w powiecie k., w gminie W., w obrębie ewidencyjnym K., nr obrębu ewidencyjnego: [...]. W dniu [...] sierpnia 2006 r. przeprowadzona została w gospodarstwie rolnym A.C. kontrola na miejscu, która nie wykazała nieprawidłowości w powierzchni działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. W dniu 28 grudnia 2006 r., do Biura Powiatowego ARiMR w P. zs. w S. złożony został akt notarialny sporządzony w dniu [...] grudnia 2006 r. Rep. [...] - umowa przeniesienia własności, z której wynika, iż A. C. przenosi własność działek ewidencyjnych nr [...] w udziałach ½ części na rzecz B. N. i M.K., w związku z zawarciem w dniu [...] września 2005 r. warunkowej umowy sprzedaży wskazanych działek ewidencyjnych (akt notarialny rep. [...]) na rzecz wyżej wymienionych. Stosownie do § 7 niniejszej umowy "wydanie przedmiotu sprzedaży do współposiadania kupującym już nastąpiło". Przedmiotowy akt notarialny został przekazany do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. i wpłynął do tego Biura w dniu[...] stycznia 2007 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zs. w G. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. przyznał A. C. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 do całej deklarowanej we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. powierzchni działek rolnych tj. płatność w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej [...] zł oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej [...] zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR K.zs. w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. o przyznaniu A.C. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR K. zs. w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. przyznającej A. C. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006. Od przedmiotowej decyzji A. C. złożyła w dniu [...] sierpnia 2009 r. odwołanie do Prezesa ARiMR. Decyzją z dnia [...] października 2009r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia [...] lipca 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że podstawą przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w kampanii 2006 była ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz, U. z 2004 r. Nr 6, poz, 40, z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powyższej ustawy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują osobie fizycznej, zwanej "producentem rolnym", utrzymującej grunty rolne w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska pod warunkiem, że jest ona posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Organ wyjaśnił, że płatności do gruntów rolnych przysługują rolnikowi utrzymującemu grunty rolne zgodnie z normami, pod warunkiem, że jest on posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Prezes ARiMR wskazał, iż jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie działek rolnych, a warunek ten powinien być spełniony na dzień wydania decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przez A.C. miało miejsce w dniu [...] maja 2006 r., natomiast przekazanie - na podstawie umowy przeniesienia własności - wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wyżej opisanych działek na rzecz osób trzecich nastąpiło w dniu [...] grudnia 2006 r., czyli przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, co miało miejsce w dniu[...] stycznia 2007 r. A zatem część gruntów zadeklarowanych przez A. C. we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. nie była w jej posiadaniu w dniu 25 stycznia 2007 r., czyli w dniu wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. zs. w G.. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, iż za rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. zs. w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. należy uznać przyznanie A. C.płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok do wszystkich zadeklarowanych we wniosku działek rolnych, pomimo iż w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji doszło do przekazania na rzecz osób trzecich wchodzących w skład gospodarstwa rolnego działek ewidencyjnych, na których znajdują się działki rolne zadeklarowane we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Zdaniem Prezesa ARiMR przyznanie A. C. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 stanowiło rażące naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - gdyż płatności zostały przyznane także do działek, które nie były już w posiadaniu wnioskodawcy - co uzasadniało stwierdzenie przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego w K. zs. w G. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Odnosząc się do zarzutu A.C. dotyczącego złożenia przez nią stosowanych dokumentów (aktu notarialnego Rep. [...]) w Biurze Powiatowym ARiMR w P. zs. w S., Prezes ARiMR wskazał, iż nie neguje faktu, iż A.C. poinformowała organ o zbyciu części działek rolnych. Mimo to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zs. w G. przyznał A. C.płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, postępując tym samym wbrew przepisowi art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich (...), czym rażąco naruszył prawo, co z kolei wymagało wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Odnosząc się do zarzutu strony, która stwierdziła:: "w 2007 roku złożyłam wniosek o dopłaty do działalności rolniczej w którym wykazałam, iż 5 działek rolnych sprzedałam, a obecnie posiadam tylko jedną działką rolną. Ze strony Agencji nie zostałam upomniana ani ustnie ani też pisemnie o braku złożenia dokumentów świadczących o zbyciu gruntów rolnych gdyż to jest wymagane przepisami; dopłaty o których mowa w Decyzjach Dyrektora ARiMR w S. dotyczą roku 2006, a w tym okresie byłam właścicielką gruntów rolnych o których jest mowa w w/w decyzjach" organ odwoławczy wskazał, iż prowadzone postępowanie dotyczy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, nie zaś roku 2007, w którym A.C. deklarowała do płatności jedną, pozostającą w jej posiadaniu, działkę rolną. Zdaniem organu bez znaczenia pozostaje też fakt, iż do dnia [...] grudnia 2006 r. kiedy to doszło do przeniesienia posiadania części działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006, A. C. była właścicielem wszystkich działek, gdyż jak wskazano powyżej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych mogą być przyznane tylko posiadaczowi gospodarstwa rolnego, a A. C., na dzień wydania decyzji posiadaczem gospodarstwa rolnego, składającego się z działek rolnych zadeklarowanych do płatności we wniosku z dnia [...] maja 2006 roku, już nie była. Odnosząc się zarzutu, iż przeprowadzona kontrola na miejscu nie wykazała żadnych uchybień organ wskazał, że w trakcie kontroli na miejscu sprawdzana jest prawidłowość deklaracji działek rolnych, prawidłowość deklaracji upraw we wniosku oraz zgodność prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z normami. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli na miejscu stan posiadania działek rolnych do których o płatność ubiega się producent rolny. Prezes ARiMR nadmienił przy tym, iż wyniki przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2008 r. kontroli na miejscu nie stanowiły podstawy stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Zdaniem organu pozostałe argumenty podnoszone przez A. C. nie mogą mieć wpływu na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy. Jednocześnie organ zaznaczył, iż w związku z utrzymaniem w mocy przez Prezesa ARiMR ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zs. w G. będzie zobowiązany do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o przyznaniu A.C. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w oparciu o stwierdzony stan faktyczny oraz przepisy prawa krajowego i unijnego. W skardze na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009r. A. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie: 1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: ← art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. zs. w G. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, 2. prawa materialnego, tj.: ← art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] stycznia 2007 r.), poprzez przyjęcie, iż przepis ten wymaga by Wnioskodawca był posiadaczem gruntów w chwili wydania decyzji, podczas gdy dotyczy płatności na rok poprzedzający wydanie decyzji, ← art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] stycznia 2007 r.) i oddzielnej płatności z tytułu cukru, poprzez przyjęcie, iż w przypadku przeniesienia posiadania gruntów płatności przysługują jedynie nabywcy, który spełnił określone w tym przepisie warunki. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Sprawy przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym jednolitej płatności obszarowej były w okresie od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej ( z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie) do dnia 26 lutego 2007 r. uregulowane w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych , o zmienionej od dnia 1 czerwca 2006 r. nazwie na "ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru "( Dz.U. z 2004 r. Nr 6,poz.40 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz w rozporządzeniu Rady WE nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającym rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanym dalej rozporządzeniem 1782/2003. Art. 2 ust. 1 i 2 ustawy stanowił, że płatności przysługują osobie , będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności było posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Przepis ten nie określał daty , według której miał być oceniany fakt posiadania gospodarstwa rolnego. Zagadnieniem, które w rozpoznawanej sprawie wymagało rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności było ustalenie, w jakiej dacie winno być spełnione kryterium posiadania gospodarstwa rolnego: czy w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, czy w innej dacie, a jeżeli w innej dacie należało ustalić tę datę. Z przepisów przywołanych wyżej aktów prawnych wynika, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przyznawane są za dany rok kalendarzowy. Art. 143 b ust.2 rozporządzenia 1782/2003 stanowi, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku. Art.2 ust 4 ustawy stanowił, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. Z kolei art.3 ust.4 ustawy stanowił, że wniosek o płatność składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Płatność przyznawana jest w drodze decyzji (art.3 ust.1 ustawy). Natomiast art. 5a ust.1 ustawy stanowił, że Agencja wypłaca płatności w terminach określonych w art.28 ust.2 rozporządzenia 1782/2003. Art.28 ust.2 rozporządzenia 1782/2003 stanowi, że płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Z zestawienia brzemienia powyższych przepisów wynika, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przyznawane są z dołu za dany rok kalendarzowy, za utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Z faktu, że płatności mogą być wypłacane już od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, a są one przyznawane decyzją , wynika że już od dnia 1 grudnia roku, którego płatność dotyczy może być wydana decyzja przyznająca płatność za dany rok. Dlatego dla oceny posiadania gospodarstwa rolnego oraz utrzymywania go w dobrej kulturze rolnej znaczenie ma tylko część roku kalendarzowego do 1 grudnia. Zmiany dokonane po tej dacie nie mogą mieć znaczenia dla przyznania producentowi płatności za ten rok ( analogicznie w odniesieniu do płatności ONW orzekł NSA w wyroku z dnia 18.12.2008 r. syg.akt II GSK 559/08). Przyjęcie, że decydujące znaczenie dla przyznania płatności bezpośrednich ma posiadanie gospodarstwa rolnego w dacie wydawania decyzji przez Agencję powodowałoby, że w wielu przypadkach o przyznaniu płatności decydowałoby nie tylko utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przez określoną w przepisach część roku, ale data wydania decyzji przez ARiMR, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Dlatego przyjęcie przez orzekające w sprawie organy ARiMR , że kryterium posiadania gospodarstwa rolnego musi być spełnione w dniu wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych Sąd uznał za naruszenie przepisu art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Rozpoznając sprawę ponownie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustali w jakiej dacie nastąpiło przeniesienie posiadania części gospodarstwa rolnego przez A. C. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych aktu notarialnego - umowy sprzedaży gruntów rolnych z dnia [...] grudnia 2006 r. wynika jedynie, że przekazanie posiadania gospodarstwa nastąpiło przed podpisaniem umowy sprzedaży, nie wynika natomiast w jakiej dacie. Decydujące znaczenie dla oceny podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności będzie miało ustalenie czy przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło przed czy po 1 grudnia 2006 r. Bez znaczenia dla ustalenia daty, w której posiadanie gruntu rolnego umożliwia, po spełnieniu innych warunków, przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest treść przepisu art.4 ust.1 ustawy. Przepis ten ustala możliwość uzyskania płatności przez posiadacza gruntu, który objął grunt w posiadanie już po złożeniu wniosku o płatności, ale przed wydaniem decyzji ją przyznającej, pod warunkiem, że spełnia on kryteria do jej przyznania i w terminie 14 dni od nabycia posiadania złoży wniosek przyznanie płatności. Należy zaznaczyć, że przejęcie posiadania gospodarstwa rolnego oznacza przejęcie posiadania wszystkich nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa. W rozpoznawanej sprawie sprzedaż i przeniesienie posiadania dotyczyło tylko części działek wchodzących w skład gospodarstwa, więc pomimo złożenia wniosku osoba, która kupiła nieruchomości rolne od skarżącej, płatności nie może otrzymać. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.145§1pkt 1 lit. a),c) i art.152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a., art. 205 p.p.s.a. i §14 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.(Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).