V SA/Wa 1938/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. skargę oddala W dniu [...] maja 2004 r. skarżący złożył w BP ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r. W dniu [...] grudnia 2004 r. Kierownik BP ARiMR w K. decyzją nr [...] przyznał skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do podanych we wniosku gruntów rolnych o powierzchni [...] ha w pełnej wysokości [...] zł. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącego, wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producenta. W dniu [...] lutego 2005 r. skarżący złożył oświadczenie, w który wskazał, iż w związku z przejściem na rentę strukturalną przekazał wszystkie użytki rolne (deklarowane we wniosku złożonym w dniu [...] kwietnia 2004 r.) aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2005 r. (Rep. A. nr [...]). W dniu [...] listopada 2008 r. skierowano do skarżącego zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności z tytułu ONW. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Prezes ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości [...] zł Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu [...] listopada 2009 r. skarżący wniósł skargę do WSA, na decyzję nr [...] z dnia [...] października 2009r., która utrzymywała w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] – ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wynika, e zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdza naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz.634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej; b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Środki finansowe nienależnie wypłacone skarżącemu z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy. Podkreślić należy, iż w dniu otrzymania płatności ONW na rok 2004 powstało po stronie skarżącego pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których przedmiotowa płatność została przyznana. Jednakże skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej przed upływem okresu zobowiązania w związku z przejściem na rentę strukturalną. Zgodne z §2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73 poz. 657 z późn.zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których mowa w art.14 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r. z późn.zm.). Wymagania, o których mowa w art.14 ust.2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. polegają na: - prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w §2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia ONW); - prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego; - stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymaniu krajobrazu wiejskiego, w szczególności o zrównoważone gospodarowanie. Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnie zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek, użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe (§4 ust.1 i 2 rozporządzenia ONW). Przepisy te określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art.14 ust.2 rozporządzenia Rady Wspólnot Europejskich 1257/1999/WE. Zgodnie z §9 ust.2 pkt 1 lit.a rozporządzenia ONW: w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca całą płatność ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. Przepis ten stanowi samoistną podstawę do windykowania wypłaconej płatności producentowi rolnemu w związku z zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej począwszy od 2004 r. na całej powierzchni objętej zobowiązaniem ONW – [...] ha, tym samym zobowiązany jest do zwrotu otrzymanej płatności w wysokości [...] zł. Ustalone w decyzji Prezesa Agencji nienależnie lub nadmiernie pobrane środki podlegają zwrotowi. Ustawa o ARiMR określa tryb zwrotu tych środków, natomiast zasadnicze podstawy zwrotu wynikają z przepisu art.71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), zgodnie z którym w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art.49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001 r.). Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W dniu 1 stycznia 2005 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Z tym dniem utraciło moc rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, jednak do wniosków pomocowych odnoszących się do roku gospodarczego lub okresów premiowych, które rozpoczynają się przed dniem 1 stycznia 2005 r., rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 jest nadal obowiązujące. Do wniosków pomocowych odnoszących się do roku gospodarczego lub okresów premiowych, które rozpoczynają się po dniu 1 stycznia 2005 r. , w przypadku ustalenia nienależnie pobranych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie z art.49 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku stwierdzenia nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust.3. W myśl art. 49 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art.73 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o obowiązku zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Zgodnie z art.29 ust.2 ustawy do kwoty nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60, z późn.zm.) z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania płatności na raty. Na podstawie art.56 §1 i §3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwlokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Od dnia 30 sierpnia 2007 r. – 12,50% kwoty zaległości w stosunku rocznym (Monitor Polski Nr 58, poz.663) zaś od dnia 29 listopada 2007 r. – 13% kwoty zaległości w stosunku rocznym, od 31 stycznia 2008 r. -13,50%, od 28 marca 2008 r. – 14,50%, od 24 grudnia 2008 r. – 13% zaś od dnia 28 stycznia 2009 r. – 11,50%, od 26 lutego 2009 r. - 11%, od 26 marca 2009 r. – 10,50%, od 25 czerwca 2009 – 10%. Skarga w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podniósł zarzuty związane z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej ze względu na przekazanie gospodarstwa rolnego celem uzyskania renty strukturalnej – przedłożonym organowi oświadczeniem z dnia [...] lutego 2005 r.; (Rep.A. nr [...]) co jest tożsame z oświadczeniem, o którym mowa w rozporządzeniu RM z dnia 9 marca 2006 r. Wskazać należy, iż możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu wypłaconej płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, została wprowadzona na mocy §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 42 poz.278). Dopiero po tej nowelizacji producent rolny mógł uwolnić się od powyższego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w §9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia ONW, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Na mocy §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 75 poz.522) obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący przekazał działki rolne objęte zobowiązaniem ONW w czasie, gdy nie było podstawy prawnej do przejęcia zobowiązania. W związku z tym jego twierdzenie, iż oświadczenie o "przekazaniu wszystkich użytków" z dnia 28 lutego 2005 r. jest tożsame z oświadczeniem, o którym mowa w przepisach rozporządzenia nowelizującego jest wadliwe. Skarżący nie zgłosił faktu przekazania zobowiązania ONW w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. Dokonał tego dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie. Zgodnie z wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r. WSA w Warszawie (sygn.akt V SA/WA 3133/08) dyspozycja art.9 k.p.a. nakłada na organ administracyjny obowiązek należytego, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jednak nie zwalnia beneficjentów działania ONW z obowiązku zaznajomienia się z przepisami prawa regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z pomocy finansowej. Fakt dalszego prowadzenia działalności rolniczej przez osoby, na rzecz których została przekazana własność gospodarstwa rolnego, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się zobowiązania i się z niego nie wywiązała. Skarżący składając w dniu [...] maja 2004 r. do kierownika BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, podpisał oświadczenie z sekcji X na stronie 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że: "zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", a zatem wiedział o ciążących na nim obowiązkach, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.