V SA/Wa 1943/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z.w W. z udziałem D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę Wnioskiem z dnia ... listopada 2010 r. D. Sp. z o.o. w W. wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. o umorzenie egzekucji należności pieniężnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr ... z dnia ... października 2002 r. wystawionego przez Zarząd Dróg Miejskich w W. (zwany dalej: skarżącym) z tytułu kary obejmującej opłatę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia za okres od ....03.2000 r. do ....10.2001 r. na kwotę ... zł należności głównej. W jego uzasadnieniu D. Sp. z o.o. w W. podniosła, iż zgodnie z art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (t.j. Dz. U. z 2007, nr 19, poz. 115 ze zm. – dalej: ustawa o drogach publicznych) termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania liczy pięć lat natomiast ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – dalej również: u.p.e.a.) nie przewiduje wydłużenia pięcioletniego terminu przedawnienia tym bardziej, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60) w części dotyczącej przedawnienia zobowiązań podatkowych ze względu na fakt, iż przedmiotowe zobowiązanie jest karą pieniężną nałożoną przez inny organ na podstawie ustawy o drogach, a nie zobowiązaniem podatkowym. Po przedstawieniu stanowiska wierzyciela (skarżącego) w sprawie zarzutów zobowiązanego, w którym skarżący uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, postanowieniem z dnia ... stycznia 2011 r. nr ... Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. Sp. z o.o. w W. na podstawie powyższego tytułu wykonawczego z dnia ... października 2002 r. W jego uzasadnieniu podniósł, iż egzekucja administracyjna wobec D. Sp. z o.o. w W. została wszczęta w dniu ....11.2003 r. poprzez doręczenie do banku [...] S.A. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Dalej podzielając argumentację Zarządu Dróg Miejskich w W. wyrażone w postanowieniu zawierającym stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów wyjaśnił, iż zgodnie z ustawą o drogach publicznych wskazywany przez D. Sp. z o.o. w W. art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych określający 5 letni okres przedawnienia obowiązku uiszczenia kar pieniężnych wszedł w życie z dniem 4 października 2005 r., zaś ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 179, poz. 1486) wprowadzająca wskazany wyżej 5 letni okres przedawnienia nie zawierała przepisów przejściowych. Oznacza to, w ocenie organu egzekucyjnego, że zgodnie z zasadą lex retro non agit przepis ten nie ma zastosowania do zobowiązania D. Sp. z o.o. w W., które powstało w 2001 roku. Również przed dniem 4 października 2005 r. ustawa o drogach publicznych nie zawierała przepisów dotyczących przedawnienia kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Tym samym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. nie podzielił stanowiska D. Sp. z o.o. w W. o przedawnieniu przedmiotowego zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej w W., rozpatrując złożone w sprawie zażalenie spółki, postanowieniem z dnia ... lipca 2011 r., nr ... uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekając co do istoty umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia ... października 2002 r. nr ... W jego uzasadnieniu po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz po przytoczeniu przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, organ odwoławczy stwierdził, iż wskazany w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych okres przedawnienia dotyczy wszystkich opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, bez względu na to kiedy powstał obowiązek ich uiszczenia. Z uwagi na to, że powyższa ustawa nie zawiera przepisów przejściowych to kwestia rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia powinna być tak interpretowana aby nowa regulacja prawna obciążała proporcjonalnie wszystkich adresatów nowych przepisów. Przyjęcie zatem poglądu Zarządu Dróg Miejskich jak i Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. prowadziłoby, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, do nieracjonalnych wniosków, że przedmiotowo takie same należności z tytułu opłat za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia ulegają przedawnieniu tylko i wyłącznie z uwagi na fakt, że zostały nałożone na podstawie przepisów przed nowelizacją, czy też przepisów po nowelizacji. Ponadto stanowisko wierzyciela prowadzi do wniosku, że opłata której obowiązek zapłaty powstał przed nowelizacją ustawy o drogach publicznych, nigdy nie uległaby przedawnieniu i wierzyciel przez wiele lat mógłby żądać zapłaty w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Pismem z dnia ... sierpnia 2011 r. skarżący (Zarząd Dróg Miejskich w W.) złożył skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W jego uzasadnieniu skarżący podkreślił, że skarżone rozstrzygnięcie, z którego wynika, że należność przysługująca Zarządowi Dróg Miejskich przedawniła się z dniem ... grudnia 2010 r. nie jest uzasadnione. Bezpodstawne jest również stanowisko organu odwoławczego dotyczące niecelowości stosowania zasady "nieretroakcji" w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy. Dalej skarżący wyjaśnił, iż skoro w dacie wydania decyzji określającej wysokość kary za zajęcie pasa drogowego bez stosownego zezwolenia brak było przepisu, z którego wynikałoby, że obowiązek zapłaty tej kary ulega przedawnieniu, to Zarząd Dróg Miejskich miał prawo zakładać, że wszczynając postępowanie egzekucyjne nie będzie narażony na zarzut przedawnienia tej należności. W ocenie skarżącej niewłaściwe zastosowanie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych bezpodstawnie doprowadziło Dyrektora Izby Skarbowej w W. do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia, co stanowi naruszenie przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Przytaczając szereg orzeczeń sądów administracyjnych organ odwoławczy postawił tezę, zgodnie z którą 5 letni okres przedawnienia należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych, tj. od 4 października 2005 r. także do zdarzeń prawnych, które powstały przed tą datą jednak dalej trwających. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270] – dalej: p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Kontrola sądu administracyjnego polega na zbadaniu, czy organ administracji nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... lipca 2011 r. uchylające i umarzające postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia ... października 2002 r. W niniejszej sprawie istota powstałego sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sprawie ma zastosowanie wskazany art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych, 5 letni okres przedawnienia, wprowadzony do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 179, poz. 1486). Zgodnie z treścią art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych obowiązującą od dnia 4 października 2005 r. obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Powyższa ustawa nowelizująca wprowadziła zatem termin przedawnienia obowiązku uiszczenia opłat i kar pieniężnych, gdzie przed jej wejściem w życie art. 40d ustawy o drogach publicznych w ogóle nie przewidywał możliwości przedawnienia powyższych należności, w tym opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Wobec powyższego, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia ... lipca 2011 r., wierzyciel w każdym czasie mógł dochodzić realizacji tego obowiązku. W ocenie Sądu z racji tego, że powyższa ustawa nowelizująca z dnia 29 lipca 2005 r. nie zawiera żadnych przepisów przejściowych, to 5 letni okres przedawnienia należności powinien dotyczyć wszystkich opłat i kar pieniężnych wymienionych w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych i to niezależnie od tego kiedy powstał obowiązek ich uiszczenia. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 218/08 przyjmując również, że regulacje zawarte w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych dodane nowelą z dnia 29 lipca 2005 r. w kwestii przedawnienia odnoszą się do wszystkich dodatkowych opłat i kar pieniężnych, zaś przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do irracjonalnych wniosków, że przedmiotowo takie same należności, wyszczególnione w § 3 art. 40d ustawy o drogach publicznych, ulegają bądź nie ulegają przedawnieniu tylko i wyłącznie z uwagi na fakt, że zostały nałożone na podstawie przepisów przed nowelizacją czy też przepisów po nowelizacji. Doprowadziłoby to ponadto do sytuacji, że pozycja dłużnika przed nowelizacją art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych byłaby w przedmiocie przedawnienia należności inna od sytuacji dłużnika, którego stan prawny powstał po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 29 lipca 2005 r. Ponadto skoro w przepisach ustawy o drogach publicznych w brzmieniu od dnia 20 lipca 2005 r. nie ma wyraźnego wyłączenia, że przepisy art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych nie mają zastosowania do opłat za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia na podstawie przepisów obowiązujących w dniu zdarzenia to przepis ten dotyczący przedawnienia należy również stosować do tych opłat. W tym miejscu dodatkowo podnieść należy, iż wszelkie należności pieniężne, niezależnie od ich charakteru, powinny podlegać przedawnianiu, zaś kwestią dalszą jest ustalenie terminu przedawnienia należności, który regulowany winien być przepisami ustawowymi. Rację ma również Dyrektor Izby Skarbowej w W., iż w sytuacji gdy powyższa ustawa nie zawiera przepisów przejściowych to kwestia rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia powinna być tak interpretowana aby nowa regulacja prawna obciążała nie tylko dłużnika ale w miarę równo wszystkie strony, nie wyłączając wierzyciela. Faktem również jest, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wierzyciel miał wystarczający okres na ewentualne prowadzenie postępowania egzekucyjnego i nie może zasłaniać się okolicznością, że postępowanie to dotyczy należności, które powstały przed wejściem w życie tej ustawy. Wobec powyższego oraz z uwagi na fakt, iż ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw weszła w życie z dniem 4 października 2005 r. zasadnie organ odwoławczy przyjął, że 5 letni termin przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, objęty tytułem wykonawczym nr ..., upłynął z dniem ... grudnia 2010 r., licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone, co czyni zarzut naruszenia art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych niezasadnym. Z kolei skutkiem ustalenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W., przedawnienia D. Sp. z o.o. w W. opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w wysokości ... zł należności głównej, jest konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, co znalazło oparcie w prawidłowo zastosowanym przez organ przepisie art. 59 § ust. 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. w sytuacji gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł (...). W ocenie Sądu brak jest tym samym podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonego w sprawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... lipca 2011 r. tym bardziej, że przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. wyraźnie wskazuje, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne w sytuacji wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 ust. 1 – 10 u.p.e.a. Z powyższych względów oraz z uwagi na prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne i prawne sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.