V SA/Wa 1948/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Przedmiotem skargi z [...] lipca 2013 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. P. (zwanego dalej: Skarżącym), jest postanowienie Ministra Finansów z [...] czerwca 2013 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postepowania egzekucyjnego. Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. wystawionego na małżeństwo K. P. P. i J. P.-P. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę świadczoną przez J. P.-P. na rzecz C. M. [...] w K.. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do przedmiotowego wynagrodzenia za pracę. Sąd Rejonowy w M. Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. sygn. akt [...] wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do łącznego prowadzenia egzekucji. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. przejął do łącznego prowadzenia egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego - wyroku zaocznego z dnia [...] maja 2008 r. wydanego przez Sąd Rejonowy [...] Wydział III Rodzinny; i Nieletnich sygn. akt [...] obejmującego należność z tytułu alimentów na rzecz dzieci — A. i P. P.. Na konto organu egzekucyjnego wpływały środki pieniężne, które następnie przekazywane były P. P. tytułem przyznanych alimentów. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. P. P. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w K. skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego polegającego na opóźnieniach w przekazywaniu wyegzekwowanych kwot. Strona zarzuciła też organowi egzekucyjnemu brak wydawania postanowień w sprawie obciążenia wierzyciela opłatą komorniczą z tytułu ściągniętych kwot. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] skargę oddalił. Na powyższe postanowienie, P. P. pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. wniósł do Ministra Finansów zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia j i orzeczenia, co do istoty sprawy poprzez zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do przekazywania kwot na rzecz wierzycieli bez zbędnej zwłoki i we właściwej wysokości. Alternatywnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia podniósł kwestie przekazywania wierzycielowi należnych kwot z nieuzasadnionym opóźnieniem. Wskazał też, iż organ egzekucyjny nie przekazuje na rzecz wierzycieli wyegzekwowanych kwot w zasądzonej wysokości. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż zgodnie z treścią art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl § 2 tego przepisu na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Podniósł, iż przypadku skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przedmiotem zaskarżenia jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub został on wyegzekwowany później niż mógłby być wyegzekwowany. W wyniku tego środka prawnego można kwestionować prawidłowość poszczególnych czynności egzekucyjnych podnosząc, że sposób ich dokonania, bądź odstąpienie od ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadziło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego. Wskazał, iż w ocenie całokształtu postępowania egzekucyjnego należy wziąć pod uwagę zarówno stosowanie środków egzekucyjnych, jak również podejmowane przez organ egzekucyjny działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Tym samym na podstawie art. 54 u.p.e.a. bezczynność będzie rozumiana, jako brak konkretnego działania organu egzekucyjnego. W skardze na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny strona - w rozpoznawanej sprawie wierzyciel - może, zatem kwestionować zarówno prawidłowość poszczególnych czynności, twierdząc, że odstąpienie od ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadziło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego, jak również zarzucać organowi egzekucyjnemu, że bezpodstawnie odstąpił od dokonania określonych czynności. Podkreślił, iż egzekucja jest prowadzona z wynagrodzenia dłużniczki J. P. – P.. W związku z wystąpieniem zbiegu "egzekucji sądowej i administracyjnej do określonego składnika majątkowego - wynagrodzenia za pracę Sąd wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do łącznego prowadzenia obu egzekucji co skutkuje realizacją dalszego postępowania egzekucyjnego z tego prawa majątkowego w trybie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny egzekwuje poza należnością z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. również należność z tytułu alimentów orzeczonych na rzecz wierzycieli P. P. i A. P.. Ze względu na charakter tej należności, gdzie dłużnik zajętej wierzytelności może dokonywać potrąceń, stosownie do zapisu art. 87 § 3 Kodeksu pracy realizacja rozliczania należnych kwot, odbywa się w trybie miesięcznym. Podkreślił, iż w ramach skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego brak jest podstaw do badania prawidłowości rozliczania wyegzekwowanych kwot i terminowości ich przekazywania. O przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie mogą świadczyć zastrzeżenia, które nie dotyczą skutecznie zastosowanego środka egzekucyjnego a jedynie kwestii rachunkowych, gdzie wysokość i sposób przekazywania należności uzyskanych w ich wyniku wynika z przyczyn obiektywnych niezależnych od organu. Pobieranie opłaty komorniczej w trybie art. 66 u.p.e.a. również nie może być rozstrzygane w ramach tego postępowania. Zauważył też, iż w egzekucji administracyjnej kwestia terminu przekazywania kwot uzyskanych w egzekucji nie została uregulowana, a wskazany w wyroku sądu termin zobowiązujący dłużnika do przekazywania alimentów do określonej daty każdego miesiąca, nie stanowi terminu, w jakim organu egzekucyjny byłby zobowiązany do przekazywania uzyskanych kwot w egzekucji administracyjnej. Wskazał też, że na mocy § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel jest uprawniony do uzyskania w organie egzekucyjnym informacji o sposobie załatwienia wniosku egzekucyjnego, a organ egzekucyjny ma obowiązek udzielić wierzycielowi wyczerpującej odpowiedzi. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził z wierzycielem korespondencję w tym zakresie, wyjaśniając Stronie okoliczności i sposób rozliczania kwot uzyskanych w egzekucji. Wierzyciel, zatem był informowany o stanie faktycznym sprawy. W skardze z dnia [...] lipca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2013 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu administracyjnego do wydania aktu administracyjnego i stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego w zakresie: - art. 64 § 4 w związku z art. 64c § 1, 4 i 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, a w konsekwencji systematyczne, pobieranie tej samej opłaty za czynności egzekucyjne, tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę, pomimo, że czynność została dokonana jednorazowo, a w dalszej konsekwencji obciążanie wierzycieli wskazanymi kosztami, bez wskazania braku możliwości wyegzekwowania ich od zobowiązanego, a także bez wydania stosownego postanowienia z urzędu, - art. 66 § 1 u.p.e.a.. poprzez brak wskazania sposobu wyliczania wydatków związanych z przekazaniem wierzycielom wyegzekwowanych kwot, a także braku wskazania związku pomiędzy egzekucją świadczeń, a faktem poniesienia z tego tytułu jakichkolwiek wydatków. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał na istotę zagadnienia, jakim jest zarzut nieregularnej wypłaty egzekwowanych świadczeń oraz nieprawidłowe potrącanie części wyegzekwowanych kwot tytułem wydatków związanych z postępowaniem. Wskazał, że kwoty były przekazywane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wierzycielom nawet z dwumiesięcznym opóźnieniem. Zdaniem Skarżącego skoro zostało zajęte wynagrodzenie za pracę dłużniczki, to od tego momentu kwoty winny być przekazywane regularnie do organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosi o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. - zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl § 2 przepisu na przewlekłość postepowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W ramach tego środka zaskarżenia organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami tej ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W skardze na czynności egzekucyjne nie można podnosić okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Powyższe zapobiega przypadkom powielania środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Tak więc przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie V), pkt 7 komentarza do art. 54 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny otrzymując tytuł wykonawczy do realizacji, jest tylko wykonawcą woli wierzyciela, który wobec braku dobrowolnej wpłaty ze strony zobowiązanego dochodzi należnych mu kwot w drodze przymusu egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. - organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasada obowiązkowości prowadzenia egzekucji nie pozostawia wierzycielowi dowolności postępowania w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji jest wiec ustawowym obowiązkiem wierzyciela, podobnie jak ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Sąd kontrolując zasadność wydania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne zauważa, że w myśl art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. - organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków -środki najmniej uciążliwie dla zobowiązanego. Podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego powinien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków. Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest legalność i prawidłowość działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., jak również zasadność rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należy wskazać, iż egzekucja jest prowadzona z wynagrodzenia dłużniczki J. P. – P.. W związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do określonego składnika majątkowego wynagrodzenia za pracę. wyznaczono Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do łącznego prowadzenia obu egzekucji postanowieniem Sądu Rejonowego sygn. akt [...] z dnia [...] września 2008 r., co skutkuje realizacją dalszego postępowania egzekucyjnego z tego prawa majątkowego w trybie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny egzekwuje poza należnością z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. również należność z tytułu alimentów orzeczonych na rzecz wierzycieli P. P. i A. P.. Realizacja rozliczania należnych kwot, odbywa się w trybie miesięcznym. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stąd przepisy regulujące procedurę egzekucji sądowej nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. W ramach skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego brak jest też podstaw do badania prawidłowości rozliczania wyegzekwowanych kwot i terminowości ich przekazywania. O przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie mogą świadczyć zastrzeżenia, które nie dotyczą skutecznie zastosowanego środka egzekucyjnego a jedynie kwestii rachunkowych, gdzie wysokość i sposób przekazywania należności uzyskanych wynika z przyczyn obiektywnych niezależnych od organu, a wpływ na przekazywane kwoty mają m.in. kolejne zbiegi egzekucji, podział kwot uzyskanych z egzekucji (art. 115 § 1 u.p.e.a.). Również zarzut pobierania komorniczej w trybie art. 66 u.p.e.a. nie może stanowić zarzutu przewlekłości postępowania egzekucyjnego. Na mocy powołanego powyżej przepisu wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności, co oznacza, iż wydatki związane są z egzekwowaniem należności. Wydatki te organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot. Opłata komornicza jest należna, gdy następuje ściągnięcie określonych kwot na rzecz wierzyciela. Wierzyciel na rzecz, którego egzekwowane są należności w trybie egzekucji administracyjnej ma obowiązek zgodnie z art. 66 § 3 u.p.e.a., do uiszczenia opłaty komorniczej. Uzyskiwanie od dłużnika w trybie miesięcznym kolejnych kwot na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanego uprzednio środka egzekucyjnego wywołuje zatem określone skutki, m.in. w postaci pobierania opłaty komorniczej. Opłaty za czynności egzekucyjne są konsekwencją stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Koszty egzekucyjne obejmują opłaty za czynności egzekucyjne, opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne. Opłaty za czynności egzekucyjne są należnościami, które nie powodują bezpośredniego wydatkowania środków przez organ egzekucyjny za dokonywane czynności. Z kolei wydatki egzekucyjne są związane z faktycznie poniesionymi kosztami przez organ egzekucyjny w związku z konkretnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Różnica pomiędzy opłatami za dokonane czynności egzekucyjne a wydatkami egzekucyjnymi polega na sposobie ich ustalania oraz dokumentowania. Opłaty za czynności egzekucyjne stanowią wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych, czy też za dokonanie czynności egzekucyjnych. W postępowaniu sądowym opłaty pobiera się za całość postępowania egzekucyjnego, w jednej wysokości, bez względu na ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. To rozróżnienie jest istotne w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, ma bowiem wpływ na sposób ustalania kosztów egzekucyjnych w postępowaniu łącznym. Opłaty za czynności egzekucyjne są należnościami o charakterze publicznoprawnym, rodzajem "daniny publicznej", która jest uiszczana z tytułu prowadzenia egzekucji, a więc z tytułu i w ramach realizacji zadań publicznych państwa. Art. 66 ustawy reguluje kwestie dotyczące kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela z tytułu poniesionych przez organ egzekucyjny wydatków związanych z przekazaniem mu egzekwowanych należności lub podmiotu, czyli opłatę komorniczą, przez którą rozumie się opłatę wynoszącą 5 % kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych (art. 1a pkt 6 u.p.e.a.). Tym samym nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 64 § 1, 4, 7 oraz art. 66 §1 u.p.e.a. Dodać należy, iż w egzekucji administracyjnej kwestia terminu przekazywania kwot uzyskanych w egzekucji nie została uregulowana. Wskazany w wyroku Sądu termin zobowiązujący dłużnika do przekazywanie alimentów do określonej daty każdego miesiąca, nie stanowi terminu, w jakim administracyjny organ egzekucyjny byłby zobowiązany do przekazywania uzyskanych kwot w egzekucji administracyjnej. Również zapis art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376, z późn. zm.) nie ma zastosowania do wykonywanych przez administracyjny organ egzekucyjny obowiązków. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie określa przedziału czasowego dla realizacji danej czynności egzekucyjnej. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem Strony, iż w tej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zastrzeżenia do działań podejmowanych przez pracowników organu egzekucyjnego w ramach wykonywanych zadań mogą być zgłaszane i rozstrzygane w odrębnym trybie postępowania na podstawie art. 227 kpa. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel jest uprawniony do uzyskania w organie egzekucyjnym informacji o sposobie załatwienia wniosku egzekucyjnego, a organ egzekucyjny ma obowiązek udzielić wierzycielowi wyczerpującej odpowiedzi. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził z wierzycielem korespondencję w tym zakresie, wyjaśniając Stronie okoliczności i sposób rozliczania kwot uzyskanych w egzekucji. Wierzyciel, zatem był informowany o stanie faktycznym sprawy. Jak podkreślono wyżej zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie wszczętej skargą na czynności egzekucyjne, w którym to postępowaniu badaniu podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Wobec powyższego, uwzględniając ramy prawne postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.