V SA/Wa 1951/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata; D. S. wezwana do uiszczenia wpisów od skarg na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2010r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, utrzymuje się z emerytury męża w wysokości 1600 złotych i dochodów z działalności gospodarczej męża w wysokości 2000 złotych. Oświadczyła, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni 66 m2 i samochodu osobowego o wartości ok. 25.000 złotych. Wskazała, iż od 2003 roku jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i od 2009r. posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż jej miesięczne wydatki związane z utrzymaniem przedstawiają się następująco: czynsz – 720 złotych, energia elektryczna – ok. 180 złotych, gaz – ok. 70 złotych, telefon – ok. 50 złotych, kredyt gotówkowy - 621,24 złotych, pozostałą kwotę skarżąca przeznacza na wyżywienie i leczenie. Dodatkowo wyjaśniła, iż zarówno ona jak i jej mąż nie posiadają oszczędności pieniężnych, lokat bankowych i nie uzyskują pomocy finansowej od rodziny i osób trzecich. Oświadczyła, iż dochody miesięczne męża wynoszą z tytułu emerytury wojskowej 1675 złotych netto i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej 2350 złotych netto. Do pisma załączyła m.in.: odcinek emerytury, swoją dokumentację medyczną, dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki i status skarżącej jako osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 8 października 2010r. w wysokości 265,91 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w łącznej wysokości 324 złotych (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualnie koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt, iż rodzina skarżącej miesięcznie uzyskuje stały dochód w łącznej wysokości ok. 4.000 złotych netto. Wydatki skarżącej (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon, kredyt) wynoszą 1641,24 złotych, dodatkowo skarżąca oświadczyła, że pozostałą kwotę, tj. ok. 2400 złotych wydaje na leczenie i wyżywienie. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż niewiarygodne jest oświadczenie skarżącej wskazujące na ponoszenie wydatków na wyżywienie i leczenie w wysokości ok. 2400 złotych miesięcznie. Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż ponosi tak duże wydatki. Z godnie z zasadami doświadczenia życiowego ponoszenie wydatków w kwocie 2400 złotych miesięczni przy dwuosobowej rodzinie jest nie prawdopodobne, a jeżeli się tak zdarza to skarżąca może te wydatki ograniczyć do wydatków koniecznego utrzymania. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Wysokość powyższych dochodów, nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawczyni jest osobą dla której poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania jest nie możliwe. Skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 324 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. Tym bardziej, iż skarżąca spłaca kredyt w wysokości ponad 600 złotych. Konieczność spłacania kredytu bankowego nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywato - prawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawczyni. Skoro zatem wnioskodawczyni posiada dochody, to przeznaczenie ich części na koszty sądowe i ewentualne ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nie spowodowałoby również uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Reasumując wysokość uzyskiwanych przez męża skarżącej stałych dochodów, w kontekście art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), który stanowi, iż oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, w żaden sposób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.