V SA/Wa 197/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Sylwia Wojtkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2008 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu złożonego w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.T. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2005 r. J.T. wystąpił do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Program w ramach działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom"). Po dokonaniu oceny formalnej ww. wniosku, [...] Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z [...] marca 2006 r. nr [...] poinformował Skarżącego o odrzuceniu jego wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Wyjaśnił, iż pomoc może być przyznana rolnikowi, który prowadzenie gospodarstwa rolnego podjął po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem przez ARiMR decyzji o udzieleniu pomocy. W przypadku skarżącego podstawowe kryterium dostępu do pomocy w ramach działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie zostało spełnione z uwagi na to, że dwunastomiesięczny okres od przejęcia gospodarstwa upłynął [...] lutego 2006 r. Następnie w dniu 23 marca 2006 r. skarżący złożył odwołanie od powyższego pisma do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z [...] kwietnia 2006 r. nr [...] podtrzymał stanowisko [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie odrzucenia wniosku skarżącego. Jednocześnie wyjaśnił, iż wnioskowana pomoc może być przyznana rolnikowi, który po raz pierwszy stał się posiadaczem gospodarstwa rolnego nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem przez ARiMR decyzji o udzieleniu pomocy, przy czym podjęcie decyzji o udzieleniu pomocy jest jednoznaczne z zawarciem umowy o dofinansowanie realizacji projektu. Z uwagi na fakt, iż środki przeznaczone na realizację projektów podlegają limitowaniu, a umowy podpisywane są w kolejności wynikającej z daty stwierdzenia poprawności i kompletności dokumentów, zasadnicze znaczenie ma data złożenia pełnej dokumentacji do wniosku. W przypadku gdy wnioski z wcześniejszą datą stwierdzenia kompletności i poprawności wyczerpały środki finansowe, pozostałe wnioski umieszcza się na liście rezerwowej. Jeżeli w tracie oczekiwania na finansowanie upływa dwunastomiesięczny okres od objęcia przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, wniosek taki zostaje odrzucony. Złożony przez skarżącego wniosek uzupełniony o niezbędne dokumenty, uzyskał status kompletności 4 maja 2005 r. Jednakże z uwagi na brak środków finansowych umieszczony został na liście rezerwowej wniosków oczekujących na wsparcie. Jednocześnie, wobec objęcia przez J.T. gospodarstwa rolnego [...] lutego 2005 r., ostatnim dniem do podpisania umowy z ARiMR – w związku z kryterium prowadzenia gospodarstwa rolnego przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy przed podjęciem decyzji – był [...] lutego 2006 r. Jednakże w okresie tym Oddział Regionalny nie dysponował środkami na sfinansowanie zgłoszonego projektu, co wiązało się z koniecznością jego odrzucenia. Pismem z dnia 8 grudnia 2006 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. pismo Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2006 r. oraz poprzedzające je pismo [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2006 r., odrzucające wniosek o dofinansowanie realizacji projektu. Jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż nie został poinformowany o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2006 r. sygn. akt II GSK 63/06., o którym dowiedział się z miesięcznika "Rolniczy Przegląd Techniczny" z października 2006 r. Wyjaśnił, iż terminowe złożenie wniosku powoduje, że odmowa jego uwzględnienia jest niezasadna. Ponadto wniosek spełniał konieczne warunki, o czym świadczy umieszczenie go na liście oczekujących na finansowanie. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi. Ponadto zaznaczył, że negatywna ocena wniosku, jego odrzucenie i odmowa dofinansowania nie ma charakteru decyzji administracyjnej, a tym samym niedopuszczalne jest zastosowanie administracyjnego trybu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 784/07 przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga ma usprawiedliwione podstawy, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podstawową kwestią wymagającą na wstępie rozważenia jest charakter rozstrzygnięć obu organów administracyjnych odrzucających wniosek skarżącego o dofinansowanie realizacji projektu w ramach programu działania Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Należy w tym miejscu przywołać stanowisko zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06, w której przyjęto, iż "odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy". W doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej jest decyzją, pomimo iż nie posiadania pełnej formy przewidzianej w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji, a mianowicie takich jak: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy, podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz datę. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi decyzję administracyjną mimo braku takiego oznaczenia zarówno w sentencji jak i w "nazwie" rozstrzygnięcia. Pismo to zawiera bowiem niezbędne do uznania go za decyzję administracyjną elementy. I tak: zawiera oznaczenie organu, od którego pochodzi, zawiera także datę jego wydania, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy a także skierowane jest do konkretnego adresata – J.T. (v. k. 50 akt administracyjnych). Podobnie należy ocenić poprzedzające to pismo – rozstrzygnięcie z [...] marca 2006 r. Reasumując Sąd przyjął, że zaskarżone przez skarżącego pismo jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie z [...] marca 2006 r. są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu przepisów k.p.a. Nie stoi w sprzeczności takiemu ustaleniu okoliczność, że pismo z [...] marca 2006 r. nie zawiera pouczenia o możliwości złożenia od niego odwołania. Brak taki może by oceniany w postępowaniu wstępnym mającym na celu zbadanie, czy zostały spełnione warunki formalne odwołania, to jest m.in. terminowość jego wniesienia. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona 21 marca 2006 r. (zwrotne poświadczenie odbioru w aktach administracyjnych) natomiast odwołanie wpłynęło do organu 29 marca 2006 r. a zatem został zachowany, mimo braku pouczenia, czternastodniowy termin do jego wniesienia. Oceniając zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa procesowego Sąd uznał, że naruszają one prawo w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przede wszystkim zaskarżone decyzje naruszają art. 107 § 3 k.p.a. w myśl którego – uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ustawodawca dopuszcza możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji w sposób wskazany w § 3 jedynie w przypadku gdy w całości uwzględnia ono żądanie strony (§ 4). Zaskarżone decyzje zostały uzasadnione z naruszeniem powyższych reguł. Bez wątpienia organy w uzasadnieniach swych decyzji nie wskazały podstaw prawnych i faktycznych swych rozstrzygnięć. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ opisał stan faktyczny sprawy, powołał przepisy prawa i odniósł się do zarzutów odwołania i skargi. Jednakże takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków decyzji w tym zakresie. Sąd podzielił pogląd reprezentowany w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2006 r. V SA/Wa 2905/05 (Lex 209713), w którym stwierdzono, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Powyższe naruszenie powoduje, iż automatycznie organy administracyjne naruszyły także zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Reasumując – zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną, przeprowadzi postępowanie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, które zakończy wydaniem decyzji uzasadnionej zgodnie z regułami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, iż przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji są względy proceduralne, zbędnym było ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi. Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., było zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.