V SA/Wa 1975/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S.Sp. z o.o. w L. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIA Zaskarżonym przez S. Sp. z o.o., postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, utrzymał w mocy postanowienie Zastępcy Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydane w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis na wydatki poniesione w kwocie [...] zł. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżąca zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na zapłatę raty leasingu finansowego w związku z kupnem dwóch samochodów osobowych ([...]). Zakup według skarżącej został dokonany w ramach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji, w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych niepełnosprawnych pracowników. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zastępca Prezesa Zarządu PFRON odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zasadność poniesienia wydatku musi wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Ponadto, pomoc de minimis może być udzielana tylko ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a zapłatę przekazuje się bezpośrednio na rachunek kontrahenta. W niniejszej sprawie skarżąca opłaciła raty leasingowe z własnych środków (rachunku bieżącego). W zażaleniu skarżąca wskazała, że bezpośredni związek pomiędzy niepełnosprawnością a zakupem samochodu polegał na umożliwieniu osobie niepełnosprawnej wykonywania czynności zawodowych bez konieczności korzystania z komunikacji publicznej. Zgodnie z IPR-em praca pracowników niepełnosprawnych związana była z ochroną. Pracownicy wywiązywali się ze swoich obowiązków korzystając z komunikacji publicznej. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącą, postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w indywidualnych programach rehabilitacji (IPR) przygotowanych dla dwóch niepełnosprawnych pracowników ochrony, w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych, stwierdzono potrzebę doposażenia stanowiska pracy w samochód, który umożliwi kontynuowanie zatrudnienia na obecnym stanowisku ograniczając do minimum konieczność stania i chodzenia. Z IPR-ów wynika, że niepełnosprawni pracownicy nie powinni wykonywać pracy ciężkiej fizycznie, wymagającej ciągłego stania i chodzenia, w wymuszonej pozycji kręgosłupa, w złych warunkach klimatycznych oraz wymagającej dźwigania. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby leasingowane samochody były w sposób specjalistyczny dostosowane do potrzeb niepełnosprawnych pracowników. W ocenie organu odwoławczego usprawnienia i ułatwienia wykonywania pracy albo zwiększenia jej wydajności nie można utożsamiać ze zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika. Organ zwrócił uwagę, że z dokumentów wynika, że największą barierą funkcjonalną na stanowisku pracy pracowników niepełnosprawnych jest konieczność wykonywania obowiązków służbowych za pomocą środków komunikacji publicznej. Z IPR-ów nie wynika jednak, w jaki sposób zakupione samochody nieposiadające dodatkowych udogodnień zniweluje dolegliwości bólowe związane z niepełnosprawnością. Organ dodał, że przepisy kodeksu pracy nakładają na pracodawcę obowiązek organizowania pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy. W ocenie organu dokonane wydatki należy uznać za inwestycje pracodawcy, nie uwzględniające celu na jaki powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych. Dodatkowo zgodził się z oceną organu pierwszej instancji, że w świetle przepisów obowiązujących w czasie dokonywania wydatków nie było dopuszczalne przeznaczanie środków zfron na inne cele, niż wydatki określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Stwierdził, że w katalogu wydatków nie wymieniono przelewu środków z konta zfron na konto obrotowe, a ponadto pomoc de minimis dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W stanie prawnym mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie nie istniała regulacja zakazująca pokrywania z zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego, jednak wynikała ona z rodzaju wydatków, na jakie środki funduszu mogły (i powinny) być przeznaczone. Pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków zfron powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z konta zfron na rachunek kontrahenta lub pobieraną z tego konta gotówkę rozliczyć bezpośrednio z kontrahentem. W skardze spółka wniosła o uchylenie postanowienia wydanego w II instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do sfinansowania kosztów poniesionych w celu realizacji IPR-ów, a dokonanie zakupu samochodów dla pracowników ochrony nie będzie prowadzić do zmniejszenia ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych. Z przedstawionych programów rehabilitacji wynikał wprost związek pomiędzy zmniejszeniem ograniczeń zawodowych a zakupem samochodów. Polegał on na umożliwieniu zatrudnionym osobom niepełnosprawnym wykonywania czynności zawodowych bez konieczności korzystania z komunikacji publicznej, co stanowiło barierę zawodową ze względu na posiadane schorzenia i przeciwwskazania zdrowotne. Skarżąca stwierdziła, że pogorszenie stanu zdrowia nie oznacza równocześnie zmiany stopnia niepełnosprawności. Jeżeli lekarz w komisji rehabilitacyjnej stwierdzi pogorszenie stanu zdrowia, komisja może zastosować działania w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych. Zwróciła również uwagę, że posiadane schorzenia nie uniemożliwiają poruszania się w ogóle, a w okresie nasilenia się objawów chorobowych objawiają się silnymi bólami, które utrudniają wykonywanie obowiązków. Takie schorzenia nie wykluczają pełnienia funkcji pracownika ochrony. W ocenie skarżącej organy naruszyły również § 6 w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r., poprzez uznanie, że ocena zasadności ponoszonych w ramach IPR-ów wydatków i w konsekwencji ocena, czy zastosowana metoda, na którą poniesiony został ten wydatek, zmniejsza ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej, należy do kompetencji organu administracji a nie komisji rehabilitacyjnej. Do przygotowania IPR-ów i oceny, czy działanie zmniejsza ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej pracodawca powołał zespół specjalistów, który ocenia stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, wskazuje przeciwwskazania do zatrudnienia i określenia na tej podstawie działania, które mają osobie niepełnosprawnej umożliwić dalsze funkcjonowanie zawodowe. Organ administracji może zbadać sposób wydatkowania przekazywanych środków, tj. czy zostały wydatkowane na cel określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. Podkreślić należy, że żaden przepis w sprawie wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis nie wskazuje, że ocenie organu administracji podlega zmniejszenie ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej. Skarżąca zarzuciła również organom naruszenie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997r. w związku z art. 7 i 8 ust. 1 i 2 pkt 4) oraz § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. poprzez błędną ich wykładnię, prowadzącą do stwierdzenia, że środki zfron przeznaczone na finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji nie mogą być wykorzystane na wyposażenie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, gdyż wyposażenie stanowisk pracy jest obowiązkiem pracodawcy. Kodeks pracy nakazuje pracodawcy odpowiednio wyposażyć stanowisko pracy, a ustawa o rehabilitacji jako Iex specialis pozwala to uczynić ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji. W zaskarżonym postanowieniu organy administracji dokonały również błędnej wykładni art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997r. (w brzmieniu z 2009r. i 2010r.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (w brzmieniu do 22 lipca 2009r.), ponieważ uznały, że wydatki ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie mogą być dokonywane w ten sposób, że wydatki finansowane są ze środków zakładu pracy chronionej, a następnie refundowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Przede wszystkim Sąd podziela zarzut dotyczący naruszenia treści art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U.z 2008.14.92) ponieważ w dacie dokonywania przez skarżącą kwestionowanego przez organy wydatku czyli 15.04.2009r., przepisy ustawy jak również rozporządzenia, nie uniemożliwiały pokrycia wspomnianego wydatku ze środków własnych zakładu a następnie ich zwrotu ze środków zfron zgromadzonych na wydzielonym koncie. Sąd wskazuje, że istnieją liczne wyroki sądów administracyjnych w tym zakresie, choćby przytoczone przez stronę w zażaleniu. Podkreślenia wymaga, że wyraźny zapis uniemożliwiający pokrywania wydatków ze środków zfron, znalazł się w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i zaczął obowiązywać dopiero od 22 lipca 2009 r. w związku ze zmianą jego treści. Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty dotyczące zaskarżonego postanowienia, to w ocenie WSA sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona w zakresie tego, czy dokonany leasing dwóch samochodów z przeznaczeniem dla dwóch pracowników ochrony, zalecony w IPR każdego z nich spełnia, czy też nie spełnia treści wymogów określonych w § 2 ust. 1 pkt 12 lit.f rozporządzenia. Nie zostało dostatecznie wyjaśnione czy mimo, że jest ponoszony w ramach indywidualnego programu rehabilitacji, przyczynia się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracowników niepełnosprawnych. Skarżąca zauważyła, że pracownicy ci mogą wykonywać dotychczasową pracę ochroniarza, z tym, że w pewnych okresach ze względu na nasilone odczuwanie dolegliwości bólowych dochodzi do pogorszenia ich stanu zdrowia i jest to utrudnione a pracownicy ci muszą korzystać z pomocy innych osób. Skarżąca podkreśliła również, że pogorszenie się stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, nie musi wiązać się ze zmianą stopnia niepełnosprawności, z którym to poglądem Sąd się zgadza. Z treści IPR odnoszących się do obydwu zatrudnionych pracowników wynika, że zalecono dla nich zakup samochodów celem umożliwienia im kontynuowania pracy w dalszym ciągu, ponieważ dozorowanie podległych obiektów zarówno w dzień i w nocy przy korzystaniu tak jak dotychczas z komunikacji publicznej, uniemożliwi im wykonywanie tej pracy, ze względu na problemy zdrowotne. Zakup samochodów ma zmniejszyć uciążliwości i dolegliwości bólowe związane z chodzeniem i staniem. W związku z tymi faktami należy podkreślić, że WSA jest zdania, że oczywiście zgodnie z art. 94 § 2 Kodeksu Pracy ( co podnosi organ), pracodawca jest zobowiązany do wyposażenia stanowiska pracy w sposób, który pozwala na jej wykonywanie, i że w tym celu, nie mogą być wykorzystywane środki zfron . W sprawie nie wyjaśniono jednak tak naprawdę, na czym polega praca wykonywana przez rzeczonych pracowników i jak wygląda organizacja pracy Spółki związana ze świadczeniem usługi ochrony, oraz czy pracownicy, których dotyczą sporządzone IPR, świadczą usługi na rzecz samej Spółki, czy też na rzecz innych podmiotów. W swoich pismach Spółka wskazuje, że kupno samochodów, ma uchronić wspomnianych pracowników przed uciążliwościami związanymi z dojściem do przystanku komunikacji publicznej oraz przed korzystaniem z niej. W sprawie nie wyjaśniono jednak w żadnym zakresie, czy Spółka zatrudnia również inne osoby niepełnosprawne oraz tego w jaki sposób odbywa się realizacja jej zadań w zakresie dozoru obiektów, czy polega to na wykonywaniu stałej obserwacji na miejscu, czy też również w ramach patroli interwencyjnych, i czy Spółka dla wypełniania wspomnianych zadań, wykorzystuje jakieś samochody i czy je posiada, czy też samochody, zapewnione w ramach IPR, dla wspomnianych pracowników, są jedynymi jakimi dysponuje. W ocenie Sądu co do zasady możliwe jest uznanie, że wyposażenie stanowiska pracy w samochód zalecony w IPR, w określonych okolicznościach faktycznych, może stanowić spełnienie wymogów o jakich jest mowa w rozporządzeniu, w jego § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. Zaznaczyć przy tym należy, że wbrew stanowisku skarżącego organ, który ma obowiązek wydać zaświadczenie de minimis poza sprawdzeniem, że wydatek został dokonany na cel określony w IPR ze środków zfron ma prawo sprawdzić, czy wydatek ten spełnia warunek pomocy de minimis, o czym stanowi redakcja treści § 9 ust. 1 rozporządzenia. Z treści wspomnianego przepisu nie wynika bowiem obowiązek obligatoryjnego wydania wspomnianego zaświadczenia jeśli podmiot ubiegający się o wydanie zaświadczenia spełni pozostałe wymogi § 9 rozporządzenia. W związku z powyższymi okolicznościami należy stwierdzić, że ze względu na brak ustaleń w sprawie o jakich mowa jest powyżej, a więc ze względu na naruszenie treści art. 7 i 77 kpa , co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 200 i 205 p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził koszty postępowania sądowego na rzecz Spółki.